Hersenspinsels

Gliomen behoren tot de meest voorkomende primaire hersentumoren, maar de diagnostiek, classificatie en behandeling zijn de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Moleculaire kenmerken spelen daarbij een steeds grotere rol en bepalen in toenemende mate de prognose en behandelkeuzes.

In deze aflevering spreken we met neuroloog Nik Sol en neurochirurg Philip de Witt Hamer over de moderne benadering van gliomen. Aan de hand van de WHO CNS5-classificatie bespreken we de verschillende typen gliomen, de rol van moleculaire diagnostiek, beeldvorming en weefseldiagnostiek, en de keuzes rondom chirurgie, radiotherapie en systemische behandeling.

Daarnaast gaan we in op nieuwe ontwikkelingen, waaronder liquid biomarkers, targeted therapies, immunotherapie en de uitdagingen bij recidief ziekte.

Een aflevering waarin neuroloog en neurochirurg samen inzicht geven in de diagnostiek en behandeling van gliomen.

Een cerebrale bypass is een van de meest complexe ingrepen binnen de neurochirurgie en wordt slechts bij een selecte groep patiënten toegepast. Toch is het belangrijk dat neurologen weten wanneer deze behandeling een optie kan zijn.

In deze aflevering van Brainwave spreken we met Dara Niknejad, neurochirurg in het UMC Utrecht en gespecialiseerd in vasculaire neurochirurgie. We bespreken de basisprincipes van intracraniële en carotisbypasschirurgie, de verschillende typen bypasses en de fysiologie achter flow augmentation en flow replacement.

Wanneer moet je denken aan een bypass bij patiënten met moyamoya, chronische hemodynamische insufficiëntie door carotispathologie of complexe aneurysmata en AVM's? Welke diagnostiek is nodig voordat een patiënt in aanmerking komt voor een bypass? En wat weten we over de resultaten, complicaties en de toekomst van deze behandeling?

Een praktische aflevering waarin je wordt bijgepraat over de indicaties, diagnostiek en plaats van cerebrale bypasschirurgie binnen de neurovasculaire zorg.

In deze aflevering gaan we in op neurologie bij mensen met een verstandelijke beperking. Te gast is Monique Brester-Timmer. Monique is opgeleid tot neuroloog en heeft zich, na vijf jaar werkzaam te zijn geweest als neuroloog, omgeschoold tot arts verstandelijk gehandicapten (AVG).

Ze legt uit wat een verstandelijke beperking inhoudt, welke gradaties er zijn en hoe de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking in Nederland is georganiseerd. Daarnaast bespreken we veelvoorkomende neurologische problemen binnen deze doelgroep, zoals epilepsie, dementie, bewegingsstoornissen en gedragsproblematiek. Ook gaan we in op de rol van de AVG-arts: wat kan deze betekenen en wanneer wordt een patiënt verwezen naar de neuroloog?

Verder vertelt Monique over haar beweegredenen om zich om te laten scholen en welk restaurant in de omgeving van Zeist je écht een keer moet bezoeken.

Disclosures: Monique heeft geen relevante disclosures voor dit onderwerp.

Primair centraal zenuwstelsellymfoom (PCNSL) is een zeldzame maar agressieve aandoening waarbij een snelle en betrouwbare diagnose essentieel is. De huidige gouden standaard is een hersenbiopt, maar deze invasieve procedure gaat gepaard met risico's en kan leiden tot diagnostische vertraging.

In deze Brainwave spreekt Stijn Kremer met Sjo van Rooij (AIOS neurologie, UMC Utrecht) over de recent gepubliceerde PRICELUS-studie in The Lancet Haematology. Centraal staat de vraag of biomarkers in het hersenvocht, waaronder MYD88, IL-10 en CXCL13, kunnen bijdragen aan een snellere en minder invasieve diagnostiek van PCNSL.

Wat betekenen de resultaten voor de dagelijkse praktijk? Wanneer kunnen liquorbiomarkers voldoende zekerheid bieden? En is er een toekomst denkbaar waarin een deel van de patiënten geen hersenbiopt meer nodig heeft?

Een praktische aflevering over de rol van liquorbiomarkers, diagnostische besluitvorming en de toekomst van PCNSL-diagnostiek. 

Artikel: https://www.thelancet.com/journals/lanhae/article/PIIS2352-3026(26)00098-0/abstract

Nieuwe criteria, nieuwe inzichten: hoe stel je vandaag de diagnose multipele sclerose (MS)?

In deze Brainwave-aflevering van Hersenspinsels spreken we met Kees Okkersen, neuroloog met als aandachtsgebied neuro-inflammatoire ziekten in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen.

We duiken in de nieuwste MRI-kenmerken, zoals het ‘central vein sign’, en bespreken wat de vernieuwde McDonald-criteria betekenen voor de dagelijkse praktijk. In een kwartier ben je weer helemaal up-to-date.

In deze Brainwave-aflevering van Hersenspinsels is Arthur Buijink te gast, neuroloog met aandachtsgebied bewegingsstoornissen in het Amsterdam UMC.

We bespreken High-Intensity Focused Ultrasound (HIFU) thalamotomie als behandeloptie voor patiënten met essentiële tremor bij wie medicatie onvoldoende effect heeft.
Wat is HIFU precies? Voor welke patiënten is deze behandeling geschikt? Hoe verloopt de procedure en hoe effectief is deze techniek vergeleken met bijvoorbeeld diepe hersenstimulatie? In ongeveer 15 minuten krijg je een praktische update over deze innovatieve, minimaal invasieve behandeling.

In deze podcastaflevering bespreken we “the Great Mimicker”, namelijk neurolues (ook wel neurosyfilis genoemd). Te gast is dr. Judith Schouten, expert op het gebied van neuro-infecties, met name lues en HIV.

Naast een historisch perspectief geeft Judith uitleg over het diagnostisch proces (hoe zat het ook alweer met die RPR?) en staan we stil bij de vraag: wanneer zet je luesdiagnostiek in? De verschillende stadia van lues passeren de revue en Judith legt uit wat gummata en tabes dorsalis zijn, en hoe vaak je de Argyll Robertson-pupillen eigenlijk ziet.

Tot slot krijgen we een persoonlijk inkijkje: wie is de favoriete artiest van Judith? Wat is naast neurologie nog meer haar passie? En met welke interessante vraagstukken heeft ze zich de afgelopen tijd beziggehouden?

Wil jij “the Great Mimicker” nooit meer missen? Luister dan snel naar deze aflevering!

Disclosures: Judith heeft geen relevante disclosures voor dit onderwerp.

Kun je met CRP in liquor sneller en betrouwbaarder onderscheid maken tussen bacteriële meningitis en andere oorzaken van liquorafwijkingen?

In deze nieuwe BrainWave bespreken we de diagnostische waarde van CRP in liquor bij verdenking op bacteriële meningitis. We gaan in op de wetenschappelijke onderbouwing, sensitiviteit en specificiteit, en de praktische meerwaarde naast klassieke liquorparameters in de acute setting.

Te gast is Sabine Olie, aios neurologie in het Amsterdam UMC, die promoveerde op diagnostiek bij verdenking op centrale zenuwstelselinfecties en specifiek onderzoek deed naar CRP in liquor.

Een actuele en evidence-based verdieping voor iedereen die werkt in de acute neurologie. Luister mee! 

Amyotrofische laterale sclerose: waar staan we vandaag?
In deze podcastaflevering duiken we in de nieuwste inzichten rondom amyotrofische laterale sclerose (ALS). Te gast is prof. dr. Jan Veldink, internationaal erkend ALS-expert en neuroloog, die zijn visie deelt op de complexe aard van deze ziekte. Hij neemt ons mee langs de verschillende klinische presentaties en varianten van ALS, en licht toe welke diagnostiek moet plaatsvinden.

We gaan uitgebreid in op de pathofysiologie van ALS, de rol van TDP-43 als mogelijke diagnostische biomarker en de genetische factoren die bijdragen aan het ontstaan en beloop van de ziekte. Daarnaast bespreken we zowel de huidige als toekomstige therapeutische mogelijkheden.

Tot slot krijgen we een persoonlijk inkijkje: met welke collega zou Jan Veldink graag een dag ruilen, en wat is zijn grootste passie naast het werk? Een aflevering die prikkelt, verdiept en uitnodigt om met een frisse blik naar ALS te kijken

Disclosures: JHV heeft lopende onderzoekscontracten gefinancierd door Biogen, Eli Lilly, Trace en Astra Zeneca. Zijn afdeling ontvangt funding vanuit NWO, ERC en Stichting ALS.

Het aantal mensen met cognitieve stoornissen neemt snel toe. In deze aflevering van Hersenspinsels spreken we met Edo Richard, neuroloog en hoogleraar in het Radboudumc en Amsterdam UMC, over hoe je als neuroloog omgaat met cognitieve stoornissen in de spreekkamer.

We bespreken herkenning, diagnostiek en de nieuwste inzichten uit de richtlijn dementie. Denk aan het nut van NPO, MRI, liquor- en genetisch onderzoek, en de differentiaaldiagnose van Alzheimer tot frontotemporale dementie en Lewy body dementie. Ook komen behandelmogelijkheden aan bod – van medicatie tot psychosociale interventies.

Tot slot laten we Edo niet ontsnappen aan een paar duivelse dilemma’s: Gummbah of carnaval, MRI voor iedereen of werken met een assistent zonder klinisch kompas? Ook hoor je welk ochtendrapport cliché hij niet meer kan horen. Een aflevering boordevol klinische handvatten, praktische tips en nuance in een onderwerp dat voor elke neuroloog relevant is. Veel luisterplezier!