Herwaarns Podcast

Welkom bij Herwaarns Verwikkeld! Dit is een variant op de Herwaarns podcast waarbij Merel en Wessel niet beginnen bij een thema, maar bij een centraal cultureel object. Van daaruit bekijken we verbanden met andere culturele objecten om een intertekstueel web te weven en daarmee het central object te onderzoeken.

Je wordt ingewikkeld geprikkeld in Herwaarns Verwikkeld!

Met in aflevering 5: Roodkapje.

—

Wil je een object aandragen voor een Herwaarns Verwikkeld? Neem contact op.

Bronnen:

YouTube: https://youtu.be/md5p3jwDncA

Onderwijs is een mensenrecht. Toch is toegang tot onderwijs niet vanzelfsprekend. Ongeveer 13% van mensen boven de 15 heeft geen enkele vorm van onderwijs gehad en UNICEF stelt dat doel 4 van UN Sustainability Goals, Quality Education in 2030, niet gehaald gaat worden tenzij er grote veranderingen plaatsvinden. Wereldwijd gaan 250 miljoen kinderen niet naar school en heeft 70% geen basis reken- en taalvaardigheid. Maar 48% van vluchtelingenkinderen gaat naar school. In Nederland gaat bijna iedereen naar de basisschool en de middelbare school, waarbij ongeveer 94% met een diploma de middelbare school verlaat.

Onderwijs staat centraal in bijna ieders wereldbeeld, welke idealen mensen ook hebben. School wordt gezien als een manier voor zelfontplooiing, een plek voor burgerschapsvorming, een essentiële stap voor een productieve en financiële toekomst, een plek van ontmoeting of zelfs een broedplaats voor revolutie of juist het terugbrengen oude waarden. Wat er moet onderwezen en aan wie is daarom altijd onderwerp van discussie geweest.

Ooit was onderwijs het alleenrecht van de geprivigeerde klasse. Het Griekse woord “schole” betekent “vrije tijd” of “leisure”, omdat alleen rijken toegang hadden tot zelfontwikkeling. Scholing was dus exclusief. Hoewel er meer onderwijsontwikkeling kwam, was dit voorbehouden aan rijke, mannelijke, vrije burgers. Plato geloofde zelfs dat alleen de elite onderwezen zou moeten worden, omdat alleen zij de Waarheid zouden kunnen zien en de samenleving konden leiden.

Vaak was onderwijs een religieuze plicht, met verschillende ideeën over wat dat betekende. In het Midden-Oosten van de 7e tot 10e eeuw was basisonderwijs verplicht voor jongens, die tenminste de Quran moesten kunnen citeren. Hoger onderwijs was exclusiever. In China is er tijdens verschillende dynastieën gewerkt aan publiek onderwijs, geworteld in de Confucianistische traditie, maar ook daar was het een elitair systeem, ook al konden talentvolle leerlingen uit de lagere klasse zichzelf bewijzen. In Europa was religieus onderwijs de norm, maar wel exclusief voor jongens die geestelijken zouden worden. In de Middeleeuwen en de Renaissance ontstonden er gildescholen en zelfs meisjesscholen, maar steeds bleef er discussie over wie mocht leren en wat ze mochten leren. Onderwijs was vaak het bestuderen van klassieke of religieuze teksten, reproduceren en het vormen naar de maatstaf van die tijd.

Pas in de 17e en 18e eeuw kwamen er gedachten over onderwijs voor iedereen, met de dubbele bedoeling om het volk te verheffen, maar ook om gewone mensen productiever te maken voor de staat. De strijd tussen seculier en religieus onderwijs bleef bestaan, maar uiteindelijk werd onderwijs een taak van de natiestaat, die scholen ook goed kon gebruiken voor het scheppen van een nationale identiteit. In de 20e eeuw werd onderwijs steeds meer veranderd tot de standaarden van nu, waarbij kinderen centraal kwamen te staan, en onderwijs werd gezien als de sleutel tot het ontwikkelen van democratische samenlevingen.

Toch blijft toegang tot onderwijs ook in moderne, rijke en vrije landen ongelijk: kinderen van rijke, hoogopgeleide ouders hebben toegang tot beter, effectiever onderwijs en bereiken makkelijker een gepriviligeerde positie. Zelfs met toegang tot online informatiemiddelen als Wikipedia, YouTube en online leerplatformen blijkt er naast onderwijsongelijkheid ook informatie-ongelijkheid te blijven bestaan.

Vandaag bespreken we de toegang tot onderwijs. Wat maakt onderwijs ontoegankelijk? Waarom is dat een probleem en hoe lossen we dat probleem op?

Te gast is Renske, historica, net als in aflevering 7, 9 en 15.

Bronnen

Intro

– “Nieuw overzicht van factoren die samenhangen met kansenongelijkheid.” Verwey-Jonker Instituut, 2021. https://www.verwey-jonker.nl/artikel/nieuw-overzicht-van-factoren-die-samenhangen-met-kansenongelijkheid/

– “Onderwijs Algemeen.”OCW in Cijfers. https://www.ocwincijfers.nl/sectoren/onderwijs-algemeen

– Our World in Data: Global Education. https://ourworldindata.org/global-education

– Muhammed Shamsul Huq, Robert F. Arnove. Education. Encyclopedia Brittanica. 2025. https://www.britannica.com/topic/education/

– UNICEF. Ons Werk. Onderwijs: https://www.unicef.nl/ons-werk/onderwijs

– Verenigde Naties. Sustainable Development Goals. https://www.un.org/sustainabledevelopment/education/#tab-bec3d6b2e412d024e05

Wessel

– John Milton. Paradise Lost. 1667, 1674.

– Orlande Reade. What In Me Is Dark. Jonathan Cape London, 2024.

– Paul Freire. Pedagogy of the Oppressed. 106-107. 1970. Penguin, 2017.

– Ileana Najarro. “Educational Inequality”. Education Week, 2023. https://www.edweek.org/leadership/educational-inequality-4-moments-in-history-that-explain-where-we-are-today/2023/03

Merel

– Arcane. Gemaakt door Christian Linke en Alex Yee. Netflix, 2021-2024.

Renske

– Donna Tartt. The Secret History. Alexander A Knopf, 1992.

– Jesse van Amerongen. “Nieuw onderzoek: kinderen steeds slechter in aardrijkskunde en geschiedenis.” 15 mei 2025. RTL. https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5508929/aardrijkskunde-geschiedenis-onderwijs-wereldorientatie

– “Open Access in het Nederlandse auteursrecht (Taverne-regeling).” Open Access.nl. Beleid. https://www.openaccess.nl/nl/beleid/open-access-in-het-nederlandse-auteursrecht-taverne-regeling#:~:text=Informatie%20over%20het%20amendement%2DTaverne,alle%20soorten%20publicaties%20en%20tijdschriften.

YouTube: https://youtu.be/9vxUdanMvO8

Spotify: https://open.spotify.com/episode/5iohu0d3Rk9vOibyZ5Rmar?si=cJpKYd10TRaYPsfJgt6hdg

In de afgelopen maanden zijn er grote demonstraties geweest tegen de onderwijsbezuinigingen op universiteiten. Er zou 1,2 miljard op onderwijs moeten worden bezuinigd, waarbij de grootste klappen vallen bij de geesteswetenschappen, omdat die het minst goed passen in universiteiten als bedrijven. De aanval op universiteiten wordt gezien als een aanval door uiterst rechts op de zogenaamde “linkse hobbies”, waarbij vooral de geesteswetenschappen ten prooi vallen aan anti-intellectualisme. Dit is geen toeval, zegt onder andere Tommy van Avermaete: “De wereld die Wilders voor ogen staat is er één waarin kritisch vermogen, actief burgerschap, pluriformiteit van ideeën, emancipatie van gemarginaliseerde groepen en openheid van informatie onwenselijke belemmeringen zijn, in plaats van nastrevenswaardige elementen die funderend zijn voor een democratische samenleving.” Juist de nadruk op pluriformiteit van perspectieven en kritisch denken maakt geesteswetenschappen fundamenteel voor een democratisch debat. Asghar Seyed-Gohrab schrijft in zijn column “Als we geen kritische denkers opleiden, gaan we de despoten achterna” dat geesteswetenschappen essentieel zijn voor het bevragen van veranderingen, waardoor dictatoriale machthebbers geesteswetenschappen proberen te verzwakken.

Kritisch denken is echter lastig te kwalificeren en te meten, waardoor geestewetenschappen ook moeilijk passen in een neo-kapitalistisch systeem. Studies en studenten zijn het meest waardevol als ze passen in een verdienmodel, waarbij het nut van studeren vooral het bevorderen van economische productiviteit wordt. Het bevragen van het economische systeem en het zoeken naar alternatieven zijn beiden niet winstgevend, en er wordt dus ook geen geld voor vrijgemaakt. Zoals Martha Nussbaum schrijft in Niet voor de winst, worden de geesteswetenschappen al jaren wegbezuinigd, omdat ze niet worden gezien als productief, terwijl ze van fundamenteel belang zijn voor de democractie. Democratisch onderwijs maakt mensen tot kritische burgers die complexe problemen leren begrijpen vanuit verschillende standpunten. Kunst en het bestuderen van kunst zijn daarbij van belang om empathie te ontwikkelen voor andere ervaringen.

Vandaag onderzoeken we de aanval op de geesteswetenschappen. Wat is de bredere context van deze onderwijsbezuinigingen? Als de geesteswetenschappen niet voor de winst zijn, waarvoor zijn ze dan wel? Waarom zijn ze het beschermen waard?

Te gast is Lieke, mediëvist die al eerder te gast was in aflevering 4, 13 en 21.

Intro

Merel

Lieke

Wessel

Overige verwijzingen:

YouTube: https://youtu.be/Uv83C9G8aSc

Apple podcasts: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/herwaarns-podcast-28-niet-voor-de-winst/id1480092710?i=1000695079661

Spotify: https://open.spotify.com/episode/1DNDaaDwIeNhEGB6qN0eCF?si=e9f19fc47a4a4749

Oriëntalisme is een idee geïntroduceerd door Edward Said in het gelijknamige boek uit 1978. Hij definieert oriëntalisme als een systeem van vooroordelen en politiek gedachtegoed dat het Westen, de occident, tegenover het Oosten, de orient, plaatst. Het bevat stereotypering, romanticisering, maar ook blindheid en onderdrukking. Het Oosten wordt afgeschilderd als een wereld tegelijkertijd vol mysterie, wonderen, sensualiteit en puurheid, alswel barbaarsheid, kinderlijkheid en monsterlijkheid. Het creëert een beeld “buiten de geschiedenis”, een tijdloos en uniform beeld van culturen zo divers als de Arabische, Perzische, Indiase en zelfs Aziatische. Zo ontstaat er een beeld van een “ideale Ander”, een ideologische verschijning van de buitenstaander ten opzichte van de Westerling. Ethnomusicoloog Farya Faraji noemt het: “The East as viewed by the Zeitgeist, the hivemind or collective pop culture of the West. It’s not the East as it exists in reality, but a fictional, exocitised version of the East that only exists in the Western Zeitgeist and Western culture.” (Farya Faraji, 4:00-4:15.)

Oriëntalisme is vervlochten met allerlei onderdelen van Westerse culturen: de schilderkunst, de wetenschap, film, muziek en geschiedschrijving. Het proberen te vatten van een andere cultuur is zowel een romantisch ideaal als een politieke exercisitie die de superioriteit van de Westerse cultuur laat zien. Een voorbeeld dat Said geeft is de invasie van Egypte door Napoleon in 1798, waarbij een onderdeel van de bezetting is om Egypte te doorgronden en te vangen in wetenschap en kunst. Oriëntalisme kan de vorm aannemen van een imperialistische blik, zoals bijvoorbeeld de Franse en Britse, maar ook een abstract beeld in de popcultuur, zoals door de blik van de Verenigde Staten. In het laatste geval worden verschillende culturen samengevoegd tot één geabstraheerd, want onbekend, beeld van het zogenaamde Oosten, zoals in bijvoorbeeld verschillende variaties van The Prince of Persia of het weergeven van Oosterse karakters in films, of het maken van zogenaamde Oosterse muziek. Zoals een Iraanse muzikant zegt in Farya Faraji’s video “Orientalism: Desert Level Music vs Actual Midde-Eastern Music”: “It feels like the idea of Eastern music that someone unfamiliar with Eastern Music would have.” Saïd merkt ook op dat de Noord-Amerikaanse blik op het Oosten vooral gericht is op Japan, China en Korea. Op die manier is het effect van oriëntalisme van toepassing op een enorme reikwijdte aan culturen.

Net als bij het uitbrengen van Saïds boek, is oriëntalismee nog steeds onderdeel van verhitte discussie. Bij het uitbrengen van media die zich verhoudt tot het Oosten is het nu gebruikelijk dat er kritiek wordt geuit en dat deze kritiek wordt bekritiseerd. Zoals Saïd al schreef: “In brief, because of Orientalism the Orient was not (and is not) a free subject of thought or action. This is not to say that Orientalism unilaterally detennines what can be said about the Orient, but that it is the whole network of interests inevitably brought to bear on (and therefore always involved in) any occasion when that peculiar entity “the Orient” is in question.” (Said, 1978, p.3)

Vandaag onderzoeken wij oriëntalisme in de hoop deze discussies te nuanceren, verhelderen en verbeteren.

Te gast is Zehra, sociologe en visueel ethnograaf.

www.herwaarns.nl

Bronnen

Intro

Merel

Zehra

Wessel

Overige verwijzingen:

YouTube: https://youtu.be/hUvRqV4SedU

Populisme is een begrip dat sinds 2016 volop werd gebruikt om de dreiging aan verschillende politieke fronten te duiden, maar het is een verrassend breed gebruikt begrip. De meeste definities verwijzen naar het onderzoek van Cas Mudde, die populisten duidts als: “Parties that endorse the set of ideas that society is ultimately separated into two homogeneous and antagonistic groups, “the pure people” versus “the corrupt elite”, and which argue that politics should be an expression of the volonté générale, or general will, of the people.” Mudde, 2004. Benjamin Moffitt, hoogleraar en schrijver van het boek Populism, noemt nadrukkelijk dat populisme geen ideologie is, maar een stijl van politiek bdrijven, “a way of speaking, acting, and presenting oneself.”

Hierdoor zijn er veel verschillende groepen die onder deze noemer vallen, die op verschillende manieren worden beschuldigd van populisme. Populisme is niet hetzelfde als extreem-rechts of extreem-links gedachtegoed, maar die beide groepen gebruiken wel regelmatig populistische methodes. Populisme is niet hetzelfde als populariteit, hoewel er groepen zijn die populisme op die manier proberen te zuiveren van de negatieve bijklank. Populisme is ook niet hetzelfde als fascisme, hoewel populistische rhetoriek wel een kenmerk is van fascisme.

De klassieke term die veel overlap vertoont met populisme is “demagogie”, waarbij een demagoog of “volksmenner” of “rabble-rouser” specifiek inspeelt op de driften en wensen van het volk door ze tegen de elite op te jagen. Dit valt samen met de definitie van populisme gebruikt door Catherine Fieschi, die stelt dat populisten niet alleen zeggen te spreken namen de moreel superieure stem van het volk, maar ook uniek in staat zijn om die stem te horen. Daarmee worden hun tegenstanders dus weggezet als vijanden van de waarheid en puurheid van het volk.

Het nieuwere woord populisme komt uit de Verenigde Staten, waar in 1892 een partij genaamd de People’s Party of ook de Populist Party in opstand kwam tegen de elite. Zij zagen zichzelf als gerechtvaardigd in het democratisch opstaan tegen de elite die hen onderdrukte. Sindsdien blijft de tweedeling tussen het volk en de elite een kenmerk van populistische retoriek, of er nou sprake is van een tweedeling tussen volk en elite, of niet.

Vandaag onderzoeken wij de kenmerken van populisme in de hoop de term minder beladen en met meer precisie te kunnen gebruiken. Is populisme ooit “goed” of terecht? Is populisme een inherent onderdeel van bestuur door het volk? Is populisme altijd bron van polarisatie?

Te gast is Sjoerd, net als in aflevering 4.

Bronnen

Intro

Merel

Sjoerd

Wessel

Spotify: https://open.spotify.com/episode/1QOldN58lZXqEoCmKpTI2U?si=a18562b7f4664f08

YouTube: https://youtu.be/8yDTocCcCEo

Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/herwaarns-podcast-26-populisme/id1480092710?i=1000672213900

Welkom bij Herwaarns Verwikkeld! Dit is een variant op de Herwaarns podcast waarbij Merel en Wessel niet beginnen bij een thema, maar bij een centraal cultureel object. Van daaruit bekijken we verbanden met andere culturele objecten om een intertekstueel web te weven en daarmee het central object te onderzoeken.

Je wordt ingewikkeld geprikkeld in Herwaarns Verwikkeld!

Met in aflevering 4: The Last of Us.

—

Wil je een object aandragen voor een Herwaarns Verwikkeld? Neem contact op.

Bronnen

The Last of Us. Regie: Bruce Straley en Neil Druckmann. Naughty Dog, 2013.

The Last of Us. Gemaakt door: Craig Mazin en Neil Druckmann. HBO, 2023.

De ontwikkeling van de zombie

The Last of Us franchise

Spellen

Serie

Andere media

Computerspellen

Muziek

Andere verwijzingen:

YouTube: https://youtu.be/tWJp0006wBI

Spotify: https://open.spotify.com/episode/6q7dqhNUX7VcIjLS1G2slP?si=XPv39-nyQIS6bhiMVV9B0w

Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/herwaarns-podcast/id1480092710

Welkom bij Herwaarns Verwikkeld! Dit is een variant op de Herwaarns podcast waarbij Merel en Wessel niet beginnen bij een thema, maar bij een centraal cultureel object. Van daaruit bekijken we verbanden met andere culturele objecten om een intertekstueel web te weven en daarmee het central object te onderzoeken.

Je wordt ingewikkeld geprikkeld in Herwaarns Verwikkeld!

Met in aflevering 3: Beowulf.

Luister! We vertellen over de grootste held van het oude Engeland, protosuperheld, protomonsterjager en protocarriè-idool. Eén van de oudste en meeste vormende teksten van de vroege Engelse taal en cultuur, die onder andere inspiratie was voor Tolkien, Dr. Seuss en de Animaniacs.

Wil je een object aandragen voor een Herwaarns Verwikkeld? Neem contact op.

Bronnen:

Beowulf. Auteur onbekend, vermoedelijk uit de 8e eeuw. Verschillende vertalingen worden genoemd, waaronder die van Maria Dahvana Headley en Seamus Heaney.

Academisch onderzoek

Tolkien:

Andere verwijzingen:

www.herwaarns.nl

YouTube: https://youtu.be/P7ZW0wo6iXE

Google Podcasts:

Spotify:

Apple Podcasts:

Wat is herdenken? Meer dan alleen “opnieuw denken” is het volgens Van Dale het “(op plechtige wijze) stilstaan bij iets uit het verleden”. Door rituelen, monumenten en interne reflectie verhouden mensen zich tot hun eigen verleden of het verleden van hun cultuur of omgeving.

Al sinds 1946 wordt er op 4 mei de Tweede Wereldoorlog herdacht. Het is voor veel Nederlanders het meest expliciete moment van herdenken. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft een memorandom opgesteld om “richting te geven en is bewust algemeen geformuleerd om alle verschillende oorlogsslachtoffers in te kunnen sluiten.” Het memordanum luidt:

Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord; zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië, als in oorlogssituaties en bij vredesoperaties daarna.

Het bepalen van het memorandum en het formuleren van de groepen die wel of niet herdacht worden is een proces dat altijd in beweging is. Het Comité erkent dat ook: “De vorm en inhoud van de herdenking en viering zijn blijvend in ontwikkeling.” Het blijkt uit de veranderingen van de rituelen, maar ook uit het onderzoek dat het Comité heeft laten uitvoeren in 2020: “Constant en in beweging: vorm en betekenis van herdenkingsrituelen.” Hierin wordt onderzocht hoe herdenken relevant kan blijven voor nieuwe generaties, onder andere omdat er steeds minder mensen in leven zijn die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt.

Omdat traditie en herkenbaarheid cruciaal zijn voor de betekenis van herdenken, is er echter ook veel verzet tegen het verbreden van herdenking. Aan de ene kant geeft het ruimte aan het individu en persoonlijke herinnering, maar aan de andere kant lijkt het voor velen de herdenking te verzwakken of te versplinteren, of zelfs schade te doen aan de mensen die herdacht worden of die geëerd worden. Er ontstond in 2012 een nationale discussie toen in Vorden werd voorgesteld om ook de gesneuvelde Duitse soldaten te herdenken. De toenmalige directeur Nooter van het Nationaal Comité zei “We herdenken slachtoffers, niet de daders.” (NOS)

Vandaag onderzoeken we herdenken, de spanning tussen traditie en vernieuwing, tussen inclusiviteit en exclusiviteit en tussen reflectie en handelen.

Te gast is Merel, net als in aflevering 15 over Antropocentrisme. Merel is literatuur- en cultuurwetenschapper.

Bronnen

Intro

Merel (vaste Merel)

Merel (te gast)

Wessel

Overige verwijzingen:

YouTube: https://youtu.be/F_fFhyNhTvY

Google Podcasts: https://podcasts.google.com/feed/aHR0cDovL3d3dy5oZXJ3YWFybnMubmwvZmVlZC9wb2RjYXN0Lw

Apple podcasts:

Spotify:

Hoewel er in de jaren negentig nog hoop bestond voor een vanzelfsprekende groei van democratische en vrije regeringen, stelt Freedom House in hun rapport van 2024 dat dit het 18e jaar op rij is waarin vrijheid en democratie zijn afgezwakte. Hoewel 2024 een recordjaar is wat betreft de hoeveelheid stemmers over de hele wereld, maar worden veel van deze verkiezingen “schijnverkiezingen” genoemd. Autoritaire regimes worden sterker en werken meer samen, en democratische waarden worden uitgehold in landen over de hele wereld, zoals de VS, Hongarije, India en Argentinië. In veel landen woedt er een strijd om democratische rechten, ook als overheden strenger optreden tegen protesten.

Rusland is een belangrijk voorbeeld van een staat waarin vrijheden steeds verder worden ingeperkt. De uitholling van onafhankelijke verslaggeving, de onderdrukking van kritiek op de oorlog en de grote hoeveelheid staatspropaganda zijn hier voorbeelden van. De dood van Alexander Navalny, de belangrijkste oppositieleider, was een nieuw dieptepunt in de onderdrukking van andere geluiden in de Russische samenleving. De schijnverkiezing van 16 en 17 maart werd breed bekritiseerd, maar vanwege draconische maatregelen vanuit het Kremlin was er geen mogelijkheid tot demonstraties of een roep om verandering, waardoor Vladimir Poetin zoals voorspeld zijn overwinning uitriep.

Is het nog mogelijk om verzet te bieden in een autoritaire staat als Rusland? Wat zijn de processen die verzet mogelijk en onmogelijk maken? Is de situatie in Rusland uniek of vergelijkbaar met andere autoritaire landen?

Te gast is Dominique, met een master in Russian Studies.

Verwijzingen

Intro

Merel

Dominique

Wessel

Overige Verwijzingen

YouTube: https://youtu.be/6GealtdbrAo

Google Podcasts:

Apple podcasts:

Spotify:

Welkom bij Herwaarns Verwikkeld! Dit is een variant op de Herwaarns podcast waarbij Merel en Wessel niet beginnen bij een thema, maar bij een centraal cultureel object. Van daaruit bekijken we verbanden met andere culturele objecten om een intertekstueel web te weven en daarmee het central object te onderzoeken.
Je wordt ingewikkeld geprikkeld in Herwaarns Verwikkeld!

Met in aflevering 2: Sherlock Holmes.
De ultieme detective en de meest vertolkte (menselijke) figuur in fictie in film en op tv: Sherlock Holmes. We onderzoeken de vele verschillende versies van en perspectieven of Sherlock Holmes en abduceren (dus niet deduceren) de redenen voor zijn succes. Het is niet zo elementair, beste Watson.

Wil je een object aandragen voor een Herwaarns Verwikkeld? Neem contact op.

Bronnen:
Sir Arthur Conan Doyle. “A Study in Scarlet.” 1887. (en daarna alle Adventures of Sherlock Holmes) – Strand Magazine.

Adaptaties:
Sherlock. 2010. Regie: Mark Gatiss & Steven Moffat. BBC.
Sherlock Holmes. 2009. Regie: Guy Ritchie.

Variaties en connecties
Bones. 2005. Gecreëerd door: Hart Hanson. 20th Century Fox.
Agatha Christie. Poirot.
CSI: Crime Scene Investigation.
Enola Holmes. Regie: Harry Bradbeer. 2020.
The Great Mouse Detective. 1986. Regie: John Musker. Disney.
Professor Layton. 2007-2017. Level 5. Nintendo.
Ian Fleming. James Bond. 1953-nu.
Neil Gaiman. “A Story in Emerald.” 2003. Shadows Over Baker Street.
Bob Kane, Bill Finger. Batman. 1939. Detective Comics 27.
Luther. Gecreëerd door: Neil Cross. 2010-2019. BBC One.
Mitchell and Webb. Sherlock Holmes and Watson.
Alan Moore, Kevin O’Neill. The League of Extraordinary Gentleman. 1999-2019.
Phoenix Wright: Ace Attorney. Regie: Shu Takumi. Capcom. 2001.
Edgar Allen Poe. “ Murders in the Rue Morgue.” 1841.
Scooby Doo and Guess Who. “Elementary, my dear Shaggy.” 2009.
Nancy Springer. The Enola Holmes Mysteries. 2006-2021. Penguin Young Readers.
Teenage Mutant Ninja Turtles. “Elementary, my dear Turtle.” 1993.