Hoezo Jazz?!

In dit tweede deel over funk dansen Kika Sprangers en Koen Graat verder. Waar het in het eerste deel ging over het ontstaan van de funk, staat nu de invloed centraal — en die reikt verrassend ver, van disco tot hiphop en van Afrika tot de hedendaagse jazz- en popscene.

Bekijk hier de playlist:
https://open.spotify.com/playlist/4eHgNQcQUGJhhByEEGpdL8?si=130dd6312f1a41e4

Klassiekers als Jungle Boogie laten horen hoe dans en groove hand in hand gaan met een gevoel van samenkomen en vieren. En hoewel de geschiedenis vaak wordt verteld via de ‘godfathers’ van de funk, is er ook volop ruimte voor de vrouwen die het genre mede vormgaven.

De invloed van funk stopt niet bij de Amerikaanse grenzen. Met Fela Kuti ontstaat in Nigeria een geheel eigen stroming: afrobeat, waarin funk, jazz en Afrikaanse ritmes samenkomen. 
In de jaren ’70 vloeit funk moeiteloos over in disco, met bands als Earth, Wind & Fire die het geluid een meer feestelijke en spirituele lading geven. 

 Die invloed wordt nog duidelijker wanneer funk doorsijpelt in de pop en rock, bijvoorbeeld bij David Bowie, en later in hiphop, waar het ritmische principe van “the one” een centrale rol blijft spelen. Van De La Soul tot Dr. Dre’s G-funk: de echo van James Brown is overal hoorbaar.

Ook binnen de jazz blijft funk doorwerken, bijvoorbeeld in het spel van Herbie Hancock, die de groove naar een nieuwe, elektrische context brengt. En ondertussen blijft het genre zich vernieuwen. Artiesten en bands als Vulfpeck, Cory Wong en Cory Henry geven funk vandaag de dag een frisse, eigentijdse twist — met dezelfde onweerstaanbare drang tot bewegen.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Volgens Kika en Koen is funk een way of life, die onlosmakelijk verbonden is met jazz. Van strakke grooves tot rauwe energie: funk draait om ritme, collectiviteit en expressie.

Bekijk hier de playlist:
https://open.spotify.com/playlist/3vyY7EGGwOEQVrogDkeGTO?si=177beac836e546eb

Verder:
James Brown Live in Rome – 00:47 – 01:45 
https://www.youtube.com/watch?v=JQ4ztL7dBKE

Bootsy Collins about the one - 00:07 - ... 
https://www.youtube.com/watch?v=H2MMuNkCLZY 

Voodoo - The Neville Brothers  
https://www.youtube.com/watch?v=TbSCLmnt348&list=RDTbSCLmnt348&start_radio=1

Documentaire: We want the funk 
https://npo.nl/start/afspelen/het-uur-van-de-wolf-we-want-the-funk

De reis begint bij het keurige maar invloedrijke Motown, waar artiesten als Marvin Gaye, Stevie Wonder en The Supremes een gestileerd en gepolijst geluid brachten dat perfect aansloot bij het Amerikaanse medialandschap van de jaren ’60. Maar onder die gladde oppervlakte borrelde al iets anders. Nummers als Dancing in the Street bleken meer dan alleen dansmuziek: ze vormden de soundtrack van een groeiende beweging.
Die beweging barstte los met de komst van James Brown. Met zijn ongekende energie, strakke band en revolutionaire focus op “the one” veranderde hij voorgoed de manier waarop muziek werd gemaakt en beleefd. 
Van alles raast langs: George Clinton en zijn bands Parliament en Funkadelic, Sly and the Family Stone, The Meters en The Neville Brothers die de groove nog dieper de straat in trekken. Ook de vrouwen van de funk krijgen een plek: van de onweerstaanbare energie van Aretha Franklin tot de rauwe, ongepolijste kracht van Betty Davis. 

Aan het einde van de aflevering wordt alvast vooruitgeblikt: in het volgende deel verkennen Kika en Koen hoe funk zich verder ontwikkelde en wereldwijd invloed kreeg, van Fela Kuti tot Prince.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika Sprangers en Koen Graat richten hun pijlen op een instrument dat lange tijd een beetje onder de radar bleef, maar de laatste jaren bezig is aan een opvallende comeback: de vibrafoon. Van sprankelende swing tot dromerige, bijna meditatieve klanklandschappen — de vibrafoon blijkt veelzijdiger dan je misschien denkt.

Liever de podcast met beeld?
https://youtu.be/vJDpgURgAfo

Bekijk hier de playlist:
https://open.spotify.com/playlist/7kXHMuAJA5p35WL7o4u0Bm?si=32631aa1581846ba

Lionel Hampton – It Don’t Mean a Thing (1:00-1:48) 
https://www.youtube.com/watch?v=o4K_F9rmyuA 

Explaining the vibraphone (0:57-1:25) 
https://www.youtube.com/watch?v=J5cp5uIlY1w

Om één naam kun je sowieso niet heen: Lionel Hampton, die de vibrafoon per toeval ontdekte tijdens een studiosessie met Louis Armstrong en het instrument meteen op de kaart zette. Zijn energieke, swingende stijl vormde de basis voor wat zou uitgroeien tot een essentieel jazzgeluid.
Via Milt Jackson, die met meer subtiliteit en ruimte de stap naar bebop en moderne jazz maakte, en Bobby Hutcherson, die het instrument richting avant-garde en abstractie duwde, ontvouwt zich een rijk palet aan benaderingen. Gary Burton geeft de vibrafoon vervolgens een bijna pianistische rol met zijn invloedrijke four mallet-techniek, terwijl fusionpionier Mike Mainieri laat horen hoe goed het instrument ook werkt in een funkier, elektrisch jasje.
En natuurlijk ontbreekt de nieuwe generatie niet: met namen als Joel Ross, Sasha Berliner, Patricia Brennan en anderen klinkt een frisse, eigentijdse stem die het instrument opnieuw vormgeeft.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Manouche jazz is een stijl die onlosmakelijk verbonden is met gitarist Django Reinhardt. Vanuit zijn Roma-achtergrond en leven tussen België en Frankrijk ontwikkelde hij in de jaren ’30 een volledig eigen geluid, waarin Amerikaanse jazz samensmolt met Europese invloeden zoals musette, flamenco en klassieke muziek.

Bekijk hier de playlist

https://open.spotify.com/playlist/7Jz1TyLx9PfJ0zvmi6ssx6?si=2c6f3044e6234d17

Jimmy Rosenberg – The Father, The Son & The Talent.
https://www.youtube.com/watch?v=ggM_hOXU4Kk

Stochelo Rosenberg vs Eric Vaarzon Morel (2:21-3:10) 
https://www.youtube.com/watch?v=pG3txhuUX9Q 

Jimmy Rosenberg - Bossa Dorado (00:45-1:39) 
https://www.youtube.com/watch?v=SUmjSWSXyvY 

Kika en Koen laten horen hoe deze vroege vorm van ‘glocalisatie’ — het combineren van lokale en globale invloeden — manouche jazz tot een van de eerste écht Europese jazzstromingen maakte. Tegelijkertijd klinkt door hoe de stijl zich blijft ontwikkelen, bijvoorbeeld in het spel van Biréli Lagrène, die de traditie verbindt met moderne jazz en fusion.
Ook dichter bij huis leeft manouche jazz volop. Gitarist Stochelo Rosenberg en het Rosenberg Trio houden de Django-traditie springlevend, terwijl musici als Anton Goudsmit en Jimmy Rosenberg er hun eigen draai aan geven — van virtuoze duels tot rauwe persoonlijke verhalen.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen richten zich op drie krachtige stemmen uit de jazzgeschiedenis die hun muziek inzetten als protest: Billie Holiday, Nina Simone en Abbey Lincoln.
Ze laten horen hoe jazz meer is dan alleen muziek: een middel om onrecht aan te kaarten, verhalen te vertellen en een stem te geven aan mensen die niet gehoord werden.

Check hier de playlist:
https://open.spotify.com/playlist/688rn3yO7HSmDnpPCdJhHq?si=b4472f78a17744c9

Bekijk hier de podcast op YouTube: https://youtu.be/ayeUCfbyeEY

Tin Men and the Telephone: 
https://youtube.com/shorts/iHNc-Gst39E?si=8ar3V3trkAZNKjwA 

Strange Fruit: Nina Simone
https://www.youtube.com/watch?v=I-vBga68Xdc&list=RDI-vBga68Xdc&start_radio=1

Het begint met Billie Holiday en het aangrijpende Strange Fruit, een van de eerste grote protestsongs in de muziekgeschiedenis, waarin de gruwelijke realiteit van lynchpartijen in het zuiden van de Verenigde Staten wordt blootgelegd. Een gedurfde en levensgevaarlijke keuze, die haar carrière voorgoed zou tekenen.
Daarna volgt Nina Simone, die haar klassieke droom moest opgeven door racisme, maar uitgroeide tot een van de meest uitgesproken stemmen van de Civil Rights Movement.
Ook Abbey Lincoln komt aan bod, met haar rol binnen de Black Power-beweging en haar bijdrage aan het baanbrekende album We Insist! Freedom Now Suite van Max Roach. Haar rauwe, ongepolijste vocalen laten horen hoe protest ook in klank kan worden gevangen.
Tot slot maken Kika en Koen de brug naar het heden, met muziek van José James, die laat zien dat protest nog altijd een belangrijke rol speelt in jazz en daarbuiten.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen nemen een van de meest invloedrijke jazzalbums uit de Europese jazzgeschiedenis onder de loep: Belonging (1974) van Keith Jarrett.
Met zijn European Quartet – waaronder de Noorse saxofonist Jan Garbarek – creëerde Jarrett een geluid dat zich duidelijk onderscheidde van de Amerikaanse jazztraditie: meer ruimte, meer lyriek en invloeden uit folk, klassiek en spirituele muziek. Het album groeide uit tot een mijlpaal binnen de Scandinavische en Europese jazz.

Beluister hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/4ipgvbV3fuYBj2zog9luWE?si=100d4238f8f54d46

Liever de podcast kijken? Dat kan hier: https://youtu.be/Y3aknD-QRYY

De aanleiding voor deze aflevering is bijzonder: ruim vijftig jaar later bracht Branford Marsalis met zijn kwartet een complete herinterpretatie van Belonging uit. Met dezelfde composities, maar een totaal andere benadering.
Kika en Koen leggen beide versies naast elkaar en gaan op zoek naar de verschillen: van sound en frasering tot groove en samenspel. Waar Garbarek intuïtief en etherisch klinkt, is Marsalis geworteld in de Afro-Amerikaanse traditie van swing, blues en bop. Ook in de ritmesectie hoor je contrasten: het ruimtelijke, golvende spel van drummer Jon Christensen tegenover de meer geaarde en directe aanpak van Justin Faulkner.
Daarnaast is er aandacht voor het ontstaan van het album, de bijzondere samenwerking tussen Jarrett en zijn Scandinavische bandleden, en de blijvende invloed van Belonging op generaties muzikanten.
 
Luister mee en ontdek welke versie jouw voorkeur heeft – het originele kwartet of de moderne interpretatie.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen vervolgen het verhaal van Blue Note Records en laten ze horen hoe het legendarische label zich vanaf de jaren zestig steeds opnieuw wist uit te vinden. Waar Blue Note bekend werd met hardbop, blijkt al snel dat het muzikale spectrum veel breder is. Met artiesten als Jimmy Smith ontstaat een nieuw geluid: souljazz, waarin het hammondorgel een hoofdrol speelt. Tegelijkertijd blijft het label vernieuwen met grote namen als Wayne Shorter en Freddie Hubbard. Als de populariteit van jazz onder druk komt te staan door rock, soul en funk, zoekt Blue Note nieuwe richtingen. Dat leidt tot avontuurlijke uitstapjes in de avant-garde, met onder anderen Andrew Hill en Ornette Coleman. Na het vertrek van Alfred Lion en het overlijden van Francis Wolff volgt er een onverwachte wederopstanding van het label. Met vocalisten als Cassandra Wilson en Norah Jones bereikt Blue Note opnieuw een groot publiek. Het Blue Note archief wordt door producers als J Dilla en A Tribe Called Quest binnenste buiten gekeerd.

Luister hier de Playlist: https://open.spotify.com/playlist/1i8YLWkNpXPxgyKofV0dgu?si=54424f9729144b53

Liever kijken naar de podcast? 
https://youtu.be/OADz9KOuI4g

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

In deze aflevering van Hoezo Jazz?! nemen Kika en Koen je mee in het verhaal van een van de meest legendarische jazzlabels ooit: Blue Note Records. Wat begon als een idealistisch initiatief van de Duitse immigrant Alfred Lion groeide uit tot een label met een ongeëvenaarde reputatie — gebouwd op vrijheid, integriteit en een compromisloze liefde voor jazz.

Luister hier de Playlist: https://open.spotify.com/playlist/4TEDdQ5mUdLHFAmygVryM9?si=01828f3b97b04083

Liever kijken naar de podcast?
YouTube: https://www.youtube.com/@vproVrijeGeluidenextra/featured

Ze vertellen hoe Lion in de jaren ’30 via Berlijn en uiteindelijk New York in aanraking kwam met de jazzscene, en hoe hij in 1939 zijn eerste opnames maakte met pianisten Meade Lux Lewis en Albert Ammons. Vanuit een klein netwerk van bevriende platenzaken ontstond langzaam maar zeker een label dat geschiedenis zou schrijven.
Aan de hand van vroege opnames van onder anderen Sidney Bechet laten ze horen hoe Blue Note begon in de traditie van New Orleans en swing — en hoe het label na de Tweede Wereldoorlog meebewoog met de opkomst van bebop. Namen als Thelonious Monk en Bud Powell markeren die belangrijke overgang.
Ook komt de unieke werkwijze van Blue Note aan bod: van betaalde repetities voor muzikanten tot de baanbrekende opnametechniek van Rudy Van Gelder. Met muziek van onder anderen Art Blakey, Lee Morgan en Horace Silver wordt duidelijk hoe Blue Note uitgroeide tot hét gezicht van hardbop en moderne jazz.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

Deze aflevering gaat over grote orkesten, grote ideeën — en een componist die de bigband opnieuw heeft uitgevonden voor de 21e eeuw: Maria Schneider.

Luister hier de Playlist:
https://open.spotify.com/playlist/76LngGIn8jVw87bi9pHIFz?si=21b6a7731445489d

Liever kijken naar deze podcast?
YouTube: 

Bob Brookmeyer New Art Orchestra – The Door (2:14-2:51) 
https://www.youtube.com/watch?v=XZm0ijN1Ssg 
 
Maria Schneider Orchestra – American Crow (00:32-01:42) 
https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo 

Maria Schneider Orchestra – American Crow (8:51-9:32) 
https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo 
 
Maria Schneider Orchestra – American Crow (6:32-7:11) 
https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo 

Maria Schneider is volgens Koen en Kika een van de meest invloedrijke stemmen in de hedendaagse bigband jazz. Eerst wordt kort teruggeblikt op de geschiedenis van de bigband.
Daarna volgt de stap naar Schneider zelf, die met haar orkest een heel eigen, filmisch idioom ontwikkelde. Haar debuut Evanescence en stukken als Some Circles laten horen hoe ze de bigband transformeert tot een ademend, gelaagd klanklandschap.
Het hart van de aflevering is American Crow: een lange, gelaagde compositie waarin kraai-achtige motieven, dissonanten en verstilde passages samen een muzikaal beeld schetsen van een verdeeld Amerika. De muziek beweegt tussen woede, vervreemding en uiteindelijk een vorm van hoop.
Tot slot wordt ingezoomd op Schneider’s positie in de digitale muziekwereld: haar strijd tegen streaming platforms, haar Artist Share-principes en de vraag hoe kunst zich verhoudt tot AI en online distributie.

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe

In deze aflevering van Hoezo Jazz?! Brengen Kika en Koen een ode aan de basgitaar. Het instrument dat vaak in de schaduw staat, maar in werkelijkheid de motor van de muziek vormt.
Van de vroege dagen van de Fender Precision Bass in de jaren ’50 tot de revolutionaire groove van James Jamerson bij Motown: de aflevering laat horen hoe de basgitaar zich ontwikkelde van begeleidingsinstrument tot onmisbare stem in soul, funk en jazz.

Luister hier de playlist:

https://open.spotify.com/playlist/6I5IKkVdMm7gkSLZgEp7hG?si=f01d6ad06611411c

Mats Eilertsen - Åpning (00:00 - ...) 
https://tidal.com/track/462098970/u 

Larry Graham & Mark King – Live at North Sea Jazz 2013 (45:00-45:35) 
https://www.youtube.com/watch?v=cgGN4X4LdXc 
 
Richard Bona – solo (1:51-2:14) 
https://www.youtube.com/watch?v=6PnYOZyRL74

Ook komen grootheden voorbij als Larry Graham, de grondlegger van het slappen, Bootsy Collins met zijn explosieve funkstijl bij George Clinton en Parliament-Funkadelic, en natuurlijk Jaco Pastorius, die de basgitaar definitief tot soloinstrument verhief binnen de jazzfusion.
Daarnaast hoor je hoe spelers als Marcus Miller, Steve Swallow en moderne artiesten als Kinga Głyk elk op hun eigen manier de grenzen van het instrument blijven verleggen.
Een aflevering vol grooves, legendes en vergeten helden — en de vraag die uiteindelijk blijft hangen: is de basgitaar misschien wel het belangrijkste instrument van allemaal?

Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers
Redactie – Melchior Huurdeman
Audio – Hans Brouwer
Video – Nina van der Velde
Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa
Eindredactie – Sakti Khedoe