Indische boekenpodcast

In aflevering 11 van de Indische boekenpodcast zijn Adriaan van Dis en Joss Wibisono te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is de novelle Winarta van Basuki Gunawan.

Basuki Gunawan werd in 1929 geboren in Banyumas op Midden-Java. Hij doorliep de Hogere Indische Kweekschool en trad na de Japanse bezetting toe tot een guerrilla-eenheid die tijdens de Indonesische revolutie tegen de Nederlanders vocht.

Later behoorde hij tot de eerste lichting Indonesiërs die met een studiebeurs naar Nederland kwamen. In de jaren 50 werd hij met tbc opgenomen in het Studenten Sanatorium in Laren. Daar schreef hij tijdens zijn herstel de novelle Winarta. Hierin volgt hij het leven van een jonge man tijdens de ingrijpende politieke en maatschappelijke veranderingen in Indonesië en Nederland. Het verhaal verscheen in 1954 als feuilleton in het literaire tijdschrift De Nieuwe Stem; het jaar daarvoor kreeg het een eervolle vermelding bij de uitreiking van de Reina Prinsen Geerligsprijs. Ondanks die waardering was er geen uitgever bereid om Winarta als boek uit te brengen.

Basuki Gunawan studeerde sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 1965 op een onderzoek naar de Indonesische studentengemeenschap in Nederland. Tot aan zijn pensioen bleef hij verbonden aan de UvA.

Na zijn huwelijk met zijn Nederlandse echtgenote bleef hij tot aan zijn dood in 2014 in Nederland wonen, al behield hij altijd zijn Indonesische paspoort.

Naast zijn academische werk heeft Basuki Gunawan niet veel geschreven, in totaal 5 korte verhalen, 12 gedichten en 1 essay. Wellicht zou hij meer hebben gepubliceerd als zijn novelle Winarta destijds een uitgever had gevonden. Dat gebeurde uiteindelijk pas in 2022, 8 jaar na zijn dood.

In aflevering 10 van de Indische boekenpodcast zijn Eric de Vroedt en Esther Scheldwacht te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is Gerucht en geweld van Beb Vuyk.

Beb Vuyk (1905 – 1991) werd geboren in Rotterdam. In Nederland is ze vooral bekend om haar Groot Indonesisch kookboek, dat in 1973 verscheen en 50 jaar later zijn 55ste druk beleefde. Toch was zij in de eerste plaats auteur van autobiografische romans en non-fictie boeken, iets wat nog maar weinig mensen weten.

Tijdens haar actieve carrière werd zij al ‘de meest onderschatte schrijver’ van Nederland genoemd, ook al werd zij in 1973 onderscheiden met de Constantijn Huygensprijs voor haar gehele literaire oeuvre, waarvan haar Kampdagboeken, dat vorig jaar opnieuw werd uitgegeven en tot haar bekendere werk behoort.

In het blad Indische Letteren werd Beb Vuyk de koningin van de perkara (in Indië: kwestie, geschil, of minder neutraal: ruzie). Beb Vuyk nam dan ook geen blad voor de mond.

Zeker haar keus om na de onafhankelijkheid van Indonesië te kiezen voor het Indonesisch staatsburgerschap viel niet bij iedereen in goede aarde. Ook in Indonesië bleef ze kritisch, waardoor ze in 1958 gedwongen naar Nederland moest terugkeren.

Met de verhalen in Gerucht en geweld begint een nieuwe periode in haar werk. Zij schrijft minder autobiografisch en formuleert soberder. In al deze verhalen is zij als schrijver niet meer als de hoofdpersoon maar een toeschouwer die observeert.

In aflevering 9 van de Indische boekenpodcast zijn Pamela Pattynama en Arnoud Arps te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is Sleuteloog van Hella Haasse.

Hella Haasse (1918 – 2011) werd geboren in Batavia in voormalig Nederlands-Indië. Ze werd vooral bekend door haar historische en Indische boeken. Haar debuut Oeroeg was in 1948 het Boekenweekgeschenk, waarmee ze in één klap bekend werd bij een groot publiek. Het boek gaat over de vriendschap tussen twee jongens. De ene is de zoon van de Nederlandse administrateur op een theeonderneming, de andere is de zoon van de Javaanse bediende van het gezin. Hoe bevriend ze ook zijn, zullen ze elkaar nooit echt helemaal begrijpen. Als de onafhankelijkheidstrijd van Indonesië uitbreekt komen de twee lijnrecht tegenover elkaar te staan.

Een ander succesvol Indisch boek van Hella Haasse was Heren van de thee (1992), waarin het koloniale plantersleven centraal staat.

Minder bekend is Sleuteloog (2002), dat haar laatste roman zou worden. Ook in Sleuteloog gaat het om een hechte vriendschap, ditmaal tussen twee meisjes. De ene een meisje van Hollandse ouders, die al lang in Indië wonen – een totok – de ander een Indo-Europees meisje. Ook hier houdt de vriendschap geen stand. In de roman gaat de verteller op zoek naar het verleden en hoe ze zich verhield tot het leven in het koloniale Indië. De psychologische roman Sleuteloog kan daarom als meest persoonlijke werk van Hella Haasse worden gezien.

In aflevering 8 van de Indische boekenpodcast zijn Erwin Java en Herman Keppy te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is Revolusi. Indonesië en het ontstaan van de moderne wereld van David Van Reybrouck.

De Belgische historicus en archeoloog David Van Reybrouck (Brugge, 1971) vestigde zijn naam als schrijver met zijn veelgeprezen boek Congo (2010). Daarin beschrijft hij de roerige geschiedenis van het reusachtige land in het hart van Afrika, dat ooit een kolonie van België was.

Na Congo, dat werd bekroond met meerdere internationale literaire prijzen, maakte hij indruk met zijn boek Revolusi(2022),waarin hij de geschiedenis van Indonesië tot leven brengt.

In het boek vertelt hij op een boeiende manier hoe Indonesië een onafhankelijke republiek werd na een eeuwenlange periode van Nederlandse overheersing, de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog en het proces van dekolonisatie dat daarop volgde.

Voor Revolusi, waaraan hij vijf jaar werkte, bezocht David Van Reybrouck bijna tweehonderd mensen in Indonesië, Nederland, Japan en Nepal en sprak hij met de laatste nog levende getuigen van de onafhankelijkheidsstrijd. Aan de hand van hun herinneringen, verschillende perspectieven, nieuwe inzichten, vergeten verhalen en gedegen bronnenonderzoek werpt hij een verhelderend licht op de geschiedenis en plaatst hij de onafhankelijkheid van Indonesië in een nieuw kader.

David Van Reybroucks Revolusi is het eerste boek dat de strijd lostrekt uit het nationale perspectief en het belang ervan toont als mondiale gebeurtenis.

In aflevering 7 van de Indische boekenpodcast zijn Ellen Deckwitz en Coen van ’t Veer te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is De tienduizend dingen van Maria Dermoût.

Maria Dermoût werd in 1988 in Pekalongan op Java geboren als Helena Antonia Maria Elisabeth Ingerman. Haar vaders familie woonde toen al generaties lang in Indië. Ze bracht haar jeugd door op een suikerplantage, waar haar vader als administrateur werkte maar zonder haar moeder, die overleed toen Maria nog maar een paar maanden oud was. In 1900 ging ze in Nederland naar het gymnasium. 

Maria Dermoût publiceerde pas op latere leeftijd. Haar bekendste en meest succesvolle roman De tienduizend dingen (1954), die zich afspeelt op een eiland in de Molukken, werd in dertien talen vertaald. 

In aflevering 6 van de Indische boekenpodcast zijn Feba Sukmana en Daniel Tangkilsan te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is De mooiste brieven van Kartini, ingeleid en bezorgd door Lara Nuberg en Ricci Scheldwacht.

In aflevering 5 van de Indische boekenpodcast zijn Linawati Sidarto en Anne-Lot Hoek te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is De tolk van Java van Alfred Birney.

In aflevering 4 van de Indische boekenpodcast zijn Wim Manuhutu en Feba Sukmana te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is Aarde der mensen van de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer.

In aflevering 3 van de Indische boekenpodcast zijn Marischka Verbeek en Arnaud Kokosky Deforchaux te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is Een meisje van honderd (2012) van Marion Bloem. De roman vertelt het levensverhaal van de helderziende Moemie. Als jong meisje verliest ze haar ouders bij de Puputan van 1906 (de rituele zelfmoord van het vorstenhuis op Bali). Daarna wordt ze opgenomen in een Indische familie.

Marion Bloem schreef een caleidoscopisch verteld familie-epos tegen de achtergrond van honderd jaar Indisch-Nederlandse geschiedenis.

In aflevering 2 zijn Reggie Baay en Sophie Zijlstra te gast bij Lara en Ricci. Het boek dat we deze keer bespreken is De stille kracht uit 1900 van Louis Couperus. De stille kracht werd lang beschouwd als een van de grote klassiekers in de Nederlandse literatuur. Maar is dat in deze tijd, waarin we met een andere blik naar het koloniale verleden kijken, nog wel terecht? En is de taal van Couperus inmiddels niet allang achterhaald?

Dit is deel 2 van deze aflevering.