Jen la novaĵoj por ĵaŭdo, la dudek-tria de aprilo.

Streĉitecoj inter Irano kaj Usono grave pliiĝis en la regiono de la Hormuza Markolo post serio de maraj incidentoj, kiuj okazis hieraŭ. Ĉi tiu eskalado okazis nur kelkajn horojn post kiam la Usona Ŝtata Departemento anoncis plilongigon de batalhalto en la regiono kiel bonvolan geston. Tamen, la situacio rapide ŝanĝiĝis kiam iranaj fortoj komencis agi kontraŭ komercaj ŝipoj en internaciaj akvoj.

Laŭ raportoj, je la tria horo kaj dek kvin minutoj laŭ la universala tempo, la kemia cisternŝipo Stena Polaris, kiu navigas sub la flago de la Marŝalaj Insuloj, estis kaptita de fortoj de la Mararmeo de la Islama Revolucia Gvardio. La ŝipo troviĝis proksimume sesdek marmejlojn for de la marbordo de Fuĵajro en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Portante metanolon de Sauda Arabio al Ĉinio, la ŝipo sendis danĝersignalojn kiam ses armitaj viroj en militaj uniformoj suriris ĝin el rapidaj atakboatoj. La signalsendilo de la ŝipo estis malŝaltita je la tria horo kaj kvardek kvin minutoj, kaj oni vidis ĝin direktiĝi al la irana haveno Bandar-Abaso.

Kelkajn horojn poste, je la naŭa horo, alia ŝipo estis atakita. La naftoŝipo Atlantic Glory, sub liberia flago, raportis, ke ĝi estis trafita de pafaĵo dum ĝi veturis tra la markolo kun kruda nafto de Kuvajto al Roterdamo. Kvankam la ŝipo suferis malgrandan difekton, neniu el la maristoj estis vundita. Komandanto Timothy Hawkins, proparolanto de la kvina usona floto en Barejno, deklaris, ke preparaj informoj sugestas atakon fare de irana droneo. Li kondamnis la agon kiel malrespondecan minacon al la libera fluo de komerco.

Irano, per la novaĵagentejo Tasnim, asertis, ke la forkapto de la Stena Polaris estis farita laŭ jura ordono pro mediaj malobservoj. Admiralo Alireza Tangsiri deklaris, ke Irano ne toleros minacojn al sia nacia sekureco aŭ malobservojn de siaj maraj leĝoj. Responde al tio, la usona proparolanto Matthew Miller kondamnis la agojn de Irano je la dek-naŭa horo, dirante, ke ili tute kontraŭdiras la spiriton de la batalhalto kaj reprezentas gravan minacon al la tutmonda sekureco. Hodiaŭ matene, la prezo de nafto altiĝis je pli ol tri elcentoj, atingante okdek ok dolarojn kaj kvindek cendojn por barelo pro la timo pri provizaj interrompoj.

En Libano, la hieraŭa tago estis markita per la morto de Amal Khalil, konata sperta ĵurnalistino de la gazeto Al-Akhbar. Ŝi estis mortigita per israela aeratako en la vilaĝo Jarun en suda Libano dum ŝi raportis pri la daŭranta konflikto kaj ĝia efiko al la lokaj komunumoj. Ĉi tiu tragedio okazis ĝuste kiam Israelo kaj Libano prepariĝis por nova rondo de nerektaj intertraktadoj pri batalhalto en Vaŝingtono, planitaj por la dudek-kvara de aprilo.

Laŭ lokaj informoj, Amal Khalil kaj malgranda teamo de raportistoj serĉis ŝirmon en loĝdomo ĉirkaŭ la dek-unua horo kaj tridek minutoj post kiam israela artilerio komencis bombadi la areon. Nur dek kvin minutojn poste, israela aeratako trafis la konstruaĵon, kaŭzante la kolapson de parto de ĝi. Savteamoj trovis la korpon de Khalil sub la rubaĵoj, dum du aliaj lokaj loĝantoj estis vunditaj.

La israela armeo publikigis mallongan deklaron dirante, ke ĝi faris precizajn atakojn kontraŭ terorista infrastrukturo de Hizbulaho en suda Libano. Ili aldonis, ke ili revizias la detalojn de la okazaĵo en Jarun. Aliflanke, la libana ministro pri informo, Ziad Makary, nomis la mortigon abomena krimo kontraŭ la libereco de la gazetaro. Ankaŭ la Komitato por Protekti Ĵurnalistojn, per sia kunordiganto Sherif Mansour, postulis travideblan enketon, emfazante, ke ĵurnalistoj en konfliktzonoj devas esti protektataj. Kvankam la diplomatiaj intertraktadoj en Vaŝingtono, gvidataj de la usona konsilisto Amos Hochstein, restas oficiale planitaj, analizistoj timas, ke la morto de Khalil povus malfaciligi la intertraktadon.

La Eŭropa Unio fine atingis historian interkonsenton por aprobi prunton de naŭdek miliardoj da eŭroj al Ukrainio. Ĉi tiu decido fariĝis ebla post kiam Hungario decidis nuligi sian veton, kiu blokis la financan planon dum pluraj monatoj. La prunto estas destinita por subteni la ukrainan ŝtatan buĝeton kaj rekonstruajn klopodojn inter nun kaj la jaro du mil dudek naŭ.

La disputo komenciĝis en decembro de la jaro du mil dudek kvin, kiam la Eŭropa Komisiono unue proponis la helpon. La hungara ĉefministro Viktor Orbán plurfoje esprimis zorgojn pri la financa ŝarĝo por eŭropaj impostpagantoj kaj pri ebla korupto en Ukrainio. Dum la pintkunveno de la Eŭropa Konsilio en marto, Orbán denove uzis sian veton por haltigi la decidon, postulante pli da kontrolo kaj garantioj.

Post intensaj diplomatiaj intertraktadoj kun la prezidanto de la Eŭropa Konsilio, Charles Michel, kaj la prezidantino de la Eŭropa Komisiono, Ursula von der Leyen, kompromiso estis atingita hieraŭ matene. Orbán deklaris en Budapeŝto, ke li ricevis sufiĉajn certigojn pri la financaj kontrolmekanismoj. La nova interkonsento inkluzivas revizion de la helpoplano post du jaroj kaj tre striktajn kondiĉojn por la elpagoj.

Charles Michel anoncis la unuaniman decidon de la dudek sep gvidantoj, dirante, ke unuigita Eŭropo solidaras kun Ukrainio. Ursula von der Leyen emfazis, ke ĉi tiu financa subteno estas decida por ke Ukrainio povu plu funkcii kaj konstrui sian eŭropan estontecon. La ukraina prezidanto Volodimir Zelenskij esprimis sian profundan dankemon, nomante la planon decida investo en la estonteco de Ukrainio kaj en la stabileco de la tuta Eŭropo. La unuaj partoj de la mono estas atendataj dum la venontaj semajnoj por subteni publikajn servojn, la sansistemon kaj edukadon en la lando.