Jen la novaĵoj por dimanĉo, la dudek-kvara de majo.
En Ĉinio, grava katastrofo okazis en la karbominejo Liushenyu, situanta en la distrikto Qinyuan de la provinco Shanxi. Vendrede vespere, je la dek-naŭa horo kaj dudek-naŭ minutoj, potenca gaseksplodo skuis la minejon, kaŭzante la morton de almenaŭ okdek du laboristoj.
Kiam la eksplodo okazis, ducent kvardek sep ministoj laboris subtere. Ĝis sabato matene je la sesa horo, savistoj sukcesis evakui ducent unu homojn. La komencaj raportoj de la ŝtata televidkanalo co-co-to-vo parolis pri almenaŭ naŭdek mortintoj, sed la loka administranto Guo Xiaofang poste klarigis dum gazetara konferenco, ke la unua nombro estis malpreciza pro la kaoso surloke kaj pro tio, ke la kompanio ne havis klaran liston de la laboristoj.
La eksplodo vundis cent dudek tri homojn, el kiuj kvar estas en kritika stato. Pli ol cent dudek homoj estis hospitaligitaj, multaj el ili pro la enspiro de toksaj gasoj. Du homoj ankoraŭ restas maltroveblaj. Unu el la vunditaj ministoj, Wang Yong, rakontis el sia hospitala lito, ke li flaris sulfuron, kiu odoris kiel petardoj, kaj subite vidis fumon. Li diris, ke li kriis al aliaj por ke ili kuru, kaj dum li mem kuris, li vidis homojn sufokiĝi pro la fumo antaŭ ol li mem perdis la konscion.
La minejon administras la kompanio Shanxi Tongzhou Group Liushenyu Coal Industry, kies gvidantoj jam estis arestitaj de la aŭtoritatoj. Lokaj aŭtoritatoj deklaris, kaj la ŝtata televido raportis, ke la planoj de la subtera minejo provizitaj de la kompanio ne kongruis kun la reala aranĝo de la tuneloj, kio grave malhelpis la laboron de la savistoj.
La ĉina prezidanto Xi Jinping alvokis al ĉia ebla klopodo por savi la restantajn maltroveblajn homojn kaj kuraci la vunditojn. Li ordonis severan kaj profundan enketon pri la kialoj de la katastrofo por puni la kulpulojn laŭleĝe. La vicĉefministro Zhang Guoqing vizitis la lokon sabate por gvidi la savajn kaj krizajn laborojn kaj certigi, ke la publiko ricevu ĝustatempajn kaj precizajn informojn. Enketa grupo de la Ŝtata Konsilio faros rigoran enketon por determini la respondecojn de la lokaj aŭtoritatoj kaj de la entrepreno.
La provinco Shanxi estas konata kiel la karboproduktanta ĉefurbo de Ĉinio, kaj ĝi produktas pli ol kvaronon de la tuta karbo en la lando. Tiu ĉi eksplodo estas la plej mortiga mineja akcidento en Ĉinio ekde la jaro du mil naŭ, kiam eksplodo en la minejo Xinxing en la provinco Heilongjiang mortigis cent ok homojn. La minejo Liushenyu havas jaran produktokapaciton de unu miliono kaj ducent mil tunoj da karbo. Lastjare, Ĉinio minis entute kvar miliardojn okcent tridek milionojn da tunoj da ĉi tiu fuelo, kiu estas centra por ĝia elektra sektoro.
En Los-Anĝeleso, Kalifornio, la granda evento K-EXPO USA altiras milojn da vizitantoj. Hieraŭ kaj hodiaŭ, la ekspoziciejo ĉe L.A. LIVE fariĝis la centro de la korea kulturo en Usono. Ĉi tiu estas la unua fojo, kiam la ekspozicio okazas en Usono, post sukcesaj okazaĵoj en Kanado, Hispanio kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.
La publika kaj senpaga ekspozicio, kiu okazas de la deka horo matene ĝis la dek-oka horo vespere, prezentas la plej novajn tendencojn de Koreio pri beleco, manĝaĵoj, modo kaj teknologio. Vizitantoj povas provi famajn kosmetikaĵojn de markoj kiel Jung Saem Mool kaj Daniel's Truth, aŭ ĝui koreajn pladojn ĉe la budoj de BBQ Chicken kaj Nongshim, kiu eĉ kreis specialan spacon inspiritan de la manĝado de rameno ĉe la rivero Han en Seulo. Krome, la evento montras modernajn vestojn inspiritajn de la tradicia korea vesto hanboko, kaj diversajn modernajn teknologiojn, inkluzive de artefarita inteligenteco.
Hodiaŭ vespere, je la dek-oka horo, la teatro Peacock gastigos grandan koncerton de K-pop-muziko. Inter la prezentistoj estos la konata repisto Jay Park, la grupo P1Harmony, kiu atingis la kvaran lokon en la muzika listo Billboard ducent, kaj la rapide kreskanta nova grupo LNGSHOT. Spektantoj ankaŭ vidos la faman luktoartan grupon Kukkiwon, kiu prezentos altnivelan demonstron de tekvondo, kaj la gajninton de la usona konkurso pri K-pop-kovrodancoj.
En Florido, sciencistoj kaj naturamikoj festas la komencon de escepte forta sezono de nestado por maraj testudoj. La oficiala sezono daŭras de la unua de marto ĝis la tridek-unua de oktobro. Laŭ datumoj publikigitaj de la Florida Fiŝ- kaj Sovaĝbest-Konserva Komisiono, mallongigita kiel fo-vo-co, la nombro de nestoj de la specioj bovkapaj kaj leddorsaj testudoj jam superas la rekordajn ciferojn de antaŭaj jaroj.
Ĝis la mezo de majo, sciencistoj registris mil kvarcent kvindek nestojn de bovkapaj testudoj, kio estas okdek du procentoj pli ol en la sama periodo de la pasinta jaro. Pri la leddorsaj testudoj, oni nombris mil ok nestojn, kio reprezentas kreskon de kvar procentoj kompare kun la pasinta jaro, kiam la specio starigis historian rekordon kun du mil dek du nestoj. Eĉ la tre endanĝerita specio de la testudo de Kemp (Kemp's Ridley) montras pliboniĝon kun tri registritaj nestoj. La verdaj testudoj, kiuj havis elstaran jaron en la jaro du mil dudek kvin kun pli ol sesdek ses mil kvarcent sepdek ses nestoj, atendeblas, ke ili komencos sian nestadon fine de majo aŭ komence de junio.
Sur la insulo Anna Maria, la unua nesto de la sezono estis malkovrita meze de majo. Kristen Mazzarella, la direktorino de la loka organizaĵo pri monitorado de testudoj kaj marbirdoj, esprimis sian ĝojon dirante, ke la teamo atendis la unuan neston dum kelkaj semajnoj kaj tre feliĉas vidi, ke la nestado de maraj testudoj fine komenciĝis sur la insulo Anna Maria, kaj ke ili antaŭĝojas pri alia produktiva nestosezono. Unu el la nestoj trovitaj ĉe Bradenton Beach devis esti translokigita pro laboroj por renovigo de la plaĝo, sub permesilo kodita kiel mo-to-po nulo ok sep. Pri la translokigo, Mazzarella klarigis, ke ili lokalizas la ovojn en la nesto, singarde forigas ilin kaj metas ilin en ujon kune kun sablo de la nesto, por poste meti ilin en novan neston, kiun ili fosas laŭ la samaj dimensioj kiel la originalo. Ĉiuj nestoj devas esti translokigitaj kiel eble plej frue por eviti damaĝon pro la translokigo. En la jaro du mil dudek kvar, pluraj uraganoj kiel Debby, Helene kaj Milton detruis multajn nestojn. Kontraste, la escepte bona sezono de la jaro du mil dudek kvin okazis danke al tre malforta uragana agado, kiam preskaŭ ses mil nestoj estis registritaj laŭlonge de tridek kvin mejloj da plaĝoj.
Dume, en la kampo de scienco, esploristoj de la Nanoscienca Iniciato de la progresinta scienca esplorcentro de la Urba Universitato de Novjorko, mallongigita kiel a-so-ro-co, disvolvis novan kaj malkostan metodon por purigi trinkakvon de arseno. Ili kreis specialajn filtrilojn similajn al teosaketoj, faritajn el celulozo, kiuj enhavas magnetajn nanopartiklojn el fera oksido kaj pulvorigitajn ovoŝelojn. Ĉi tiuj materialoj nature altiras kaj ligas la toksajn jonojn de arseno. Ĉi tiu esploro, eldonita en la revuo a-co-so Omega la dek-kvaran de aprilo, estis gvidata de la esploristo Adam Braunschweig kune kun la mezlerneja praktikanto Vick Tan.
Arseno en trinkakvo estas tutmonda sanproblemo, kiu tuŝas ĉirkaŭ ducent milionojn da homoj, precipe en lokoj kie oni uzas netraktitan putakvon, kiel en Sudorienta Azio. Longtempa eksponiĝo al arseno povas kaŭzi kanceron, kormalsanojn kaj evoluajn problemojn ĉe infanoj. La Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas, ke akvo ne enhavu pli ol dek mikrogramojn da arseno por unu litro.
La novaj filtriloj montriĝis tre efikaj, forigante pli ol naŭdek procentojn de la arseno en laboratoriotestoj. Unu teosaketo purigis akvon kun simila polueco kiel putakvo en Bangladeŝo ĝis nivelo sub la sekureca limo, kaj dum seshora testo ĝi forigis pli ol naŭdek ok procentojn de la arseno el kvindek mililitroj da akvo. La kosto de ĉi tiu metodo estas nur ĉirkaŭ sep cendoj por unu litro da akvo, kio estas multe pli malmultekosta ol tradiciaj sistemoj kiel inversa osmozo. Krome, la saketoj estas reuzeblaj ĝis kvin fojoj, kvankam ilia efikeco malpliiĝas je ĉirkaŭ dudek procentoj post ĉiu uzo.
La esplorteamo ankaŭ kreis simplan kemian teston, kiu flavigas la akvon se arseno ĉeestas, ebligante facilan kontrolon sen multekostaj aparatoj. Vick Tan deklaris, ke aliro al pura akvo ne devus dependi de multekostaj infrastrukturoj, kaj ke simplaj materialoj povas helpi solvi unu el la plej urĝaj krizoj de publika sano en la mondo. Adam Braunschweig aldonis, ke ilia celo estis krei efikan sed alireblan sistemon per inteligenta nanoscienco, taŭgan por komunumoj kie kutima akvopurigado ne estas realigebla.
