"नवीन गोष्टींमध्ये चुका आहेत ना? असू दे! पण म्हणून आपण नवीन काही शिकायचंच नाही का?" एका वाक्यात समोरच्यांची बोलती बंद करण्याची ताकद फक्त लोकमान्यांमध्येच होती. सीन असा होता—मुंबईत एक मोठी 'ज्योतिष परिषद' भरली होती. तिथे मोठमोठे शास्त्री, पंडित आणि गणिती जमले होते. विषय होता आपल्या पंचांगाचा म्हणजे कॅलेंडरचा. तिथे दोन गट पडले होते. जुन्या विचारांचे लोक अडून बसले होते, "आमची जुनी पद्धतच बेस्ट आहे! पाश्चात्यांची किंवा नवीन पद्धत आम्हाला नको, कारण त्यात चुका आहेत!" त्यांचा हट्टच होता की आम्ही बदलाला स्वीकारणार नाही. त्यांच्या या हट्टामुळे आपली प्रगती खुंटली होती. वातावरण एकदम गरम झालं होतं. तिथे एन्ट्री झाली लोकमान्य टिळकांची! त्यांनी माईक हातात घेतला आणि त्या विद्वानांना शांतपणे एकच गोष्ट समजावली. ते म्हणाले, "बाबांनो, नवीन पद्धतीत आज चुका असतील, मान्य आहे. पण काळाप्रमाणे त्या चुका आपण सुधारू शकतो. पण केवळ 'चूक आहे' म्हणून जर तुम्ही नवीन गोष्टी स्वीकारायची हिम्मतच दाखवली नाही, तर आपली प्रगती कशी होणार? चुकांची भीती बाळगून विज्ञानाचे दरवाजे बंद करू नका." विचार करा, त्या काळात जेव्हा लोक बदलायला घाबरत होते, तेव्हा टिळकांनी सांगितलं की 'परफेक्शन' पेक्षा 'प्रगती' महत्त्वाची आहे. चूक झाली तरी चालेल, पण नवीन काहीतरी शिकण्याची आणि स्वीकारण्याची धमक ठेवा. ही सायंटिफिक विचारसरणी टिळकांकडे होती म्हणूनच ते नुसते नेते नव्हते तर एक व्हिजनरी होते...