គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​បាន​ថ្លែង​អំណរគុណ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​អាមេរិកាំង​ចំនួន៥នាក់​ដែល​បាន​ស្នើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ CARI Act ដែល​នឹង​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ធ្ងន់ធ្ងរ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា។ លោកស្រី​ មូរ សុខហួរ​ អនុប្រធាន គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​បាន​បញ្ជាក់​នៅ​ក្នុង​លិខិត​ទៅ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ទាំង​នោះថា​ សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​នេះ​ផ្តល់​ក្តី​សង្ឃឹម​ដល់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​និង​អ្នក​ស្រឡាញ់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ លោក ម៉ែន គឹមសេង ​នៃ VOA ​បាន​សម្ភាសលោកស្រី​ មូរ សុខហួរ​ ដូច​តទៅ៖

កម្មវិធី​គម្រោង​មេដឹកនាំ​យុវជន​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ឬ YSEALI Professional Fellows Program កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧ បាន​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​អ្នក​មាន​អាជីព​វ័យ​ក្មេង​កម្ពុជាចំនួន​៨រូប ​ឲ្យ​មក​ដក​ពិសោធន៍ការងារ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ចំនួន​ជាង​មួយ​ខែ។ ​លោក តាយ លីណា  អាយុ​៣០​ឆ្នាំ ជាសាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​ច្បាប់​មួយ​រូប​និង​ជា​សហនាយក​ជាតិ​កម្មវិធី​ប្រចាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ដាប់ប៊ែលយូអេសឌី ហាន់ដា សម្រាប់​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (WSD Handa Center for Human Rights and International Justice) ដែល​តាមដាន​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម ​ជា​អ្នក​ចូល​រួមម្នាក់ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ចូល​រួម​ខ្មែរ​ទាំង​៨​នាក់។ លោក​បានថ្លែង​ប្រាប់​លោក សឹង សុផាត នៃ VOA ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៧ ថា លោក​ចង់​ប្រាថ្នា​នាំ​វិធីសាស្ត្រ​ការ​បង្រៀន​បែប​«សិស្ស​មជ្ឈមណ្ឌល‍»និង​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​ដែល​លោក​បាន​ឃើញ​គេ​ប្រើនៅ​សាលា​ច្បាប់​នៅសហរដ្ឋ​អាមេរិក ទៅ​អនុវត្ត​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​នេះ​ទាំង​ស្រុង​ដូច​តទៅ៖

កម្មវិធី​ «ដំណោះស្រាយ​សហគមន៍‍» ឬ Community Solutions Program ដែល​រៀបចំ​ដោយ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ជា​កម្មវិធី​បណ្តុះបណ្តាល​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​សហគមន៍ដល់​អ្នក​ជំនាញ​វ័យ​ក្មេង ដោយ​នាំ​ពួក​គេ​មក​ដក​ពិសោធន៍​ការងារ​រយៈ​ពេល​៤​ខែ​នៅតាម​អង្គការ​សហគមន៍​ឬ​ស្ថាប័ន​មូលដ្ឋាន​នានានៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ លោក ជុន គឹមអេង អាយុ​២៧​ឆ្នាំ ប្រធាន​គ្រូ​នៅ​វិទ្យាស្ថានភាសា​មួយ បាន​ចូល​កម្មវិធី Community Solutions Program នេះ​កាល​ពី​ចុងឆ្នាំ​២០១៧​កន្លង​ទៅ​នេះ ​នៅអង្គការ​ពីរ​ក្នុង​តំបន់​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន។ លោក ជុន គឹមអេង​ ដែល​ធ្លាប់​ទៅ​សិក្សា​ខាង​អនុបណ្ឌិត​នៅ​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ​ផង ពន្យល់លោក សឹង សុផាត នៃ VOA នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​នៅ​មុន​បញ្ចប់​កម្មវិធី​នេះ អំពី​សារៈសំខាន់​នៃ​ការ​អប់រំ​សម្រាប់​សហគមន៍​ ការ​អប់រំ​ក្រៅ​ថ្នាក់ និង​ការ​ដក​ពិសោធន៍​ការងាររបស់​លោក​រយៈ​ពេល​៤​ខែ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់បទសម្ភាសន៍នេះដូច​តទៅ៖

ប​ច្ចេកវិទ្យា​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ឬ​ fintech កំពុង​រីក​ចម្រើន​ខ្លាំង​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ហើយ​សក្តានុពល​នៃ​វិស័យ​នេះកំពុងទទួល​ការចាប់​អារម្មណ៍​ច្រើន​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ការ​សិក្សា​មួយ​បង្ហាញ​ថា ​បច្ចេកវិទ្យា​ហិរញ្ញវត្ថុ​នេះ​អាច​បំពេញ​តម្រូវការ​សេវា​ហិរញ្ញវត្ថុ​ចំនួន​៦​ពាន់លាន​ដុល្លារ​ នៃ​គម្លាត​ខ្វះខាត​សរុប​២៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ រវាង​ការ​ផ្តល់​សេវា​ហិរញ្ញវត្ថុ​ផ្លូវការ និង​តម្រូវការ​ជាក់ស្តែង។ លោក ស៊ឹម ចាន់គីរីរ័ត្ន ស្ថាបនិក​និងជា​អគ្គនាយក​ក្រុមហ៊ុន«​បញ្ជី‍» (BanhJi) ​ដែល​ជា​ក្រុមហ៊ុនផ្តល់​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​គណនេយ្យតាម​អ៊ីនធឺណិត​មួយសម្រាប់​សហគ្រាស​ធុន​តូច​និង​មធ្យម​នៅ​កម្ពុជា ថ្លែង​ថា បច្ចេកវិទ្យា fintech អាច​ផ្តល់​ប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុខ្ពស់ ​ជាពិសេស​ដល់​បុគ្គល​និងសហគ្រាស​ខ្នាត​តូច​និង​មធ្យម។ លោក សឹង សុផាត នៃ VOA បានធ្វើ​បទ​សម្ភាសន៍​ជាមួយលោក ស៊ឹម ចាន់គីរីរ័ត្ន ក្នុង​អំឡុង​ពេល​លោក​ចូល​រួម​កម្មវិធីមួយ​សម្រាប់​សហគ្រិន​បច្ចេកវិទ្យា​ខ្មែរ​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ចសិក្សានៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​កាល​ពី​ខែ​តុលា​កន្លងទៅនេះ។

ក្រុម​សកម្មជន​ដែល​តស៊ូ​មតិ​ទាមទារ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ ថ្លែង​ថា ការ​ដាក់​បម្រាម​ទិដ្ឋាការ មិន​ឲ្យ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ដល់​ដំណើរការ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា ចូល​ក្នុង​ទឹកដី​សហរដ្ឋ​អាមេរិកនេះ នៅ​មិន​ទាន់​គ្រប់គ្រាន់​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោក ទូច វិបុល ប្រធាន​អង្គការ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ខ្មែរ-​អាមេរិកាំង បាន​ថ្លែង​បែប​នេះ​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​ Hello VOA កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ ទី​១១ ខែ​ធ្នូ​នេះ៖ «‍ដាក់​ប៉​ប៉ិន​ហ្នឹង លោក ហ៊ុន សែន​ គាត់​អត់​ញញើតញញើម​ទេ​ អញ្ចឹង​ យើង​ចង់​ពន្យល់​ប្រាប់​ពួកគាត់​[សភា ព្រឹទ្ធសភា និង​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក]​ថា ត្រូវ​តែ​គាប​បន្ថែម​ទៀត ដាក់ទណ្ឌកម្ម​ណា​ផ្សេង​ទៀត ដើម្បី​ឲ្យ​កាន់​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ដើម្បី​ឲ្យ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ហ្នឹង ងាក​មក​គោរព​គោលការណ៍​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើងវិញ »។ ​(លោក​សាយ មុន្នី, Hello VOA, វ៉ាស៊ីនតោន, ១១ ធ្នូ ២០១៧)

ខណៈ​ដែល​សហគមន៍​អន្តរជាតិ កំពុង​តែ​ដាក់​សម្ពាធ​នយោបាយ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ ក្រុម​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ បាន​ទទូច​ឲ្យ​មាន​ការ​ដាក់​សម្ពាធ​សេដ្ឋកិច្ច​បន្ថែម​ទៀត ដើម្បី​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ ងាក​មកគោរព​តាម​គោលការណ៍​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើងវិញ។ លោក ទូច វិបុល ប្រធាន​អង្គការ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ខ្មែរ-អាមេរិកាំង​ក្នុង​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន ​បាន​លើកឡើង​ថា ថ្វីបើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរខ្លះ អាច​នឹង​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ពី​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ក៏​ដោយ ក៏ពួកគេ​ គួរ​តែហ៊ាន​លះបង់​ផល​ប្រយោជន៍​ខ្លះ ដើម្បីជំរុញ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​រឿង​នេះ។ លោក សាយ មុន្នី នៃ​វីអូអេ បាន​សម្ភាសន៍​លោក ទូច វិបុល អំពី​រឿង​នេះ​ ខណៈ​ដែលអនុ​គណៈកម្មាធិការ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ទទួល​បន្ទុក​កិច្ច​ការ​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វ្រិក បើកសវនាការ​មួយ​អំពី​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​១២ ខែ​ធ្នូ​នេះ៕

សហព័ន្ធ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​បាន​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​សហគមន៍​អឺរ៉ុប​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន​នយោបាយ​ដល់​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរក្រោម​ពីរ​អង្គ ​ដែល​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​បាន​ចាប់​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ដោយសារតែ​បង្រៀន​អក្សរសាស្រ្ត​ខ្មែរ។ ព្រះសង្ឃ​មួយ​អង្គ​បាន​រួច​ចេញ​ពី​ពន្ធនាគារ​វិញ ហើយ​រីឯ​មួយ​អង្គ​ទៀត​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ​នៅ​ឡើយ។ សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ថា ​ព្រះសង្ឃ​ទាំងពីរ​អង្គ​អាច​នឹង​រង​ការ​ធ្វើ​ទុក​បុកម្នេញ​ថែមទៀត​ក្នុង​ពេល​ខាង​មុខ។ ​លោក ម៉ែន គឹមសេង នៃ​វីអូអេ​ សម្ភាសលោក​ ប្រាក់​ សេរីវុឌ្ឍ ប្រធាន​សហព័ន្ធ​ខ្មែរ​កម្ពុជា។ សូម​លោក​អ្នក​នាង​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​នេះ​ទាំងស្រុង​ដូច​តទៅ៕

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ មូលនិធី​អាស៊ី​ បាន​រៀបចំ​កម្មវិធី​បណ្តុះបណ្តាល​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ Asia Foundation Development Fellows Program សម្រាប់​ជនជាតិ​អាស៊ី​ដែល​មាន​អាយុ​ក្រោម​៤០​ឆ្នាំ។ កម្មវិធីរយៈ​ពេល​៤​សប្តាហ៍នេះ​មាន​គោលដៅអភិវឌ្ឍ​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ដល់​អ្នក​ដឹកនាំ​វ័យ​ក្មេង​ពី​ប្រទេសចំនួន​១២​នៅ​អាស៊ី ដោយនាំ​ពួក​គេ​ទៅ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម កូរ៉េ ខាង​ត្បូង និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ ក្នុង​ចំណោមនោះ ​មាន​អ្នក​ចូលរួម​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ​ លោក ម៉ៅ សាវិន នាយក​ប្រចាំ​ប្រទេស​កម្ពុជានៃក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ EMIA ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​សិង្ហបុរី។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ទស្សនកិច្ចនៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​កាល​ពី​ចុង​ខែ​កញ្ញា​កន្លង​ទៅនេះ លោក សឹង សុផាត នៃ VOA បាន​សាក​សួរ​លោក ម៉ៅ សាវិន អំពី​ការ​ដក​ពិសោធន៍​ពីគន្លឹះ​នៃ​ការ​បណ្តុះ​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​នៅ​ប្រទេសទាំង​បី​ និង​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​ភាព​តានតឹង​នយោបាយ​ចំពោះ​បរិយាកាស​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា៕

ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ ដែល​បាន​រត់គេច​ពី​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ និង​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ត្រូវបាន​បាន​កត់ត្រា​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយ​ការ​សាងសង់​ជា​បូជនីយដ្ឋាន​មួយ​ ដែល​បង្ហាញ​រូប​ស្ត្រី​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ​ម្នាក់​កំពុង​ពរកូន​នៅ​ក្នុង​ដៃ។ បូជនីយដ្ឋាន​នេះ​ ស្ថិត​នៅ​សាលាក្រុង​ឡូវែល នៅ​ទីក្រុង​ឡូវែល រដ្ឋ​ម៉ាសាឈូសេត (Massachusetts) សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​ត្រូវបាន​សម្ពោធ​ជា​ស្ថាពរ​កាលពី​ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧។ នេះ​គឺជា​លើក​ទី១​ហើយ​ដែល​បូជនីយដ្ឋាន​នៃ​ជនភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ​បែប​នេះ ត្រូវបាន​កសាង​ឡើង ដើម្បី​រំឭក​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​ការ​តស៊ូ​របស់​ជនភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ​មក​ទឹកដី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ សាស្ត្រាចារ្យ​ខាង​ផ្នែក​កុលាភាជន៍ លោក យ៉ារី លីវ៉ាន់ ដែល​ជា​អ្នក​ឆ្លាក់​បូជនីយដ្ឋាន​នេះ​ជាមួយ​នឹង​ក្រុម​ការងារ​របស់​លោក បាន​ប្រាប់​វីអូអេ​ថា បូជនីយដ្ឋាន​នេះ​ក៏​មាន​គោលបំណង​អប់រំ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​ជំនាន់​ក្រោយ​អំពី​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន និង​ការ​តស៊ូ​របស់​ឪពុកម្តាយ និង​អ្នក​ជំនាន់​មុន​ នៅ​លើ​ទឹកដី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នេះ។ សូម​លោក​អ្នក​នាង​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​តាម​ទូរស័ព្ទ​រវាង អ្នកនាង ទែន សុខស្រីនិត នៃ វីអូអេ និង​លោក យ៉ារី លីវ៉ាន់ ដូចតទៅ៕

អតីត​ទាហាន​មួយរូប​នៃ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទទួល​បាន​រង្វាន់​ «មរតក​សំឡេង​អតីត​យុទ្ធជន‍»​ ប្រចាំ​ឆ្នាំ២០១៧​នេះ ដោយសារ​ការ​បម្រើ​ក្នុង​ជួរ​យោធា និង​ធ្វើ​កិច្ចការ​មនុស្សធម៌​ជួយ​ដល់​អតីតយុទ្ធជន​ដទៃ​ទៀត។ លោក​ យ៉ាន់ យ៉ន គឺជា​អតីត​យុទ្ធជន​ខ្មែរ​ដំបូង​ដែល​មាន​កិត្តិយស​ទទួល​រង្វាន់នេះ ជាមួយ​នឹង​អតីតយុទ្ធជន​អាមេរិកាំង​ចំនួន​២០​នាក់​ផ្សេង​ទៀត ដែល​ផ្តល់​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​មនុស្ស​ធម៌​នៃ​រដ្ឋ​មីនីសូតា។ លោក យ៉ាន់ យ៉ន​ បាន​ធ្វើការ​ជាមួយ​នឹង​ទាហាន​អាមេរិកាំង​ពីឆ្នាំ​១៩៧០​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៥។ លោក ម៉ែន គឹមសេង នៃវីអូអេ ​បាន​សម្ភាស​លោក យ៉ាន់ យ៉ន តាម​ទូរស័ព្ទ។​ សូម​លោកអ្នក​នាង​ស្តាប់​បទសម្ភាស​នេះ​ដូចតទៅ៕