Giải thích ngắn gọn ý nghĩa phẩm thứ 14 Kinh Pháp Hoa (An Lạc Hạnh)

Phẩm An Lạc Hạnh dạy về bốn pháp an lạc mà Bồ tát cần an trú để thuyết giảng Kinh Pháp Hoa trong đời ác trược sau khi Phật diệt độ: hành xứ (nơi hành đạo), thân cận xứ (nơi thân cận), khẩu hạnh (lời nói an lạc), và ý hạnh (tâm đại bi). Những pháp này giúp Bồ tát tránh chướng ngại, giữ tâm an ổn, từ bi, không phân biệt, không mong cầu, dẫn đến việc thuyết pháp hiệu quả, mang lại an lạc cho bản thân và chúng sinh, khẳng định Kinh Pháp Hoa là pháp tối thượng.

Toàn văn phẩm thứ 14: An Lạc Hạnh

Lúc bấy giờ, Ngài Văn Thù Sư Lợi Đại Bồ tát bạch Phật rằng:

Thế Tôn! Các vị Bồ tát này rất là ít có, vì kính thuận Phật nên phát thệ nguyện lớn: ở nơi đời ác sau, hộ trì đọc nói kinh Pháp Hoa này.

Thế Tôn! Các vị Đại Bồ tát ở đời ác sau, thế nào mà có thể nói kinh này?

Phật bảo Ngài Văn Thù Sư Lợi:

Nếu vị Bồ tát ở đời ác sau muốn nói kinh này, phải an trụ trong bốn pháp.

Một, an trụ nơi Hành xứ và nơi Thân cận xứ của Bồ tát, thời có thể vì chúng sanh mà diễn nói kinh này.

Văn Thù Sư Lợi! Thế nào gọi là chỗ Hành xứ của Đại Bồ tát? Nếu vị Đại Bồ tát an trụ trong nhẫn nhục hòa dịu khéo thuận mà không vụt chạc lòng cũng chẳng kinh sợ, lại ở nơi pháp không phân biệt mà quán tưởng như thực của các pháp cũng chẳng vin theo, chẳng phân biệt, đó gọi là chỗ Hành xứ của Bồ tát.

Thế nào gọi là chỗ Thân cận của Đại Bồ tát? Vị Đại Bồ tát chẳng gần gũi quốc vương, vương tử, đại thần, quan trưởng, chẳng gần gũi các ngoại đạo phạm chí, Ni kiền tử,... và chẳng gần những kẻ viết sách thế tục ca ngâm; sách ngoại đạo cùng với phái Lộ Già Da Đà, phái Nghịch Lộ Già Da Đà, cũng chẳng gần gũi những kẻ chơi hung hiểm đâm nhau, đánh nhau, và bọn Na la,... bày các cuộc chơi biến hiện. Lại chẳng gần gũi bọn hàng thịt và kẻ nuôi heo, dê, gà, chó, săn bắn chài lưới, hạng người sống với nghề ác, những người như thế hoặc có lúc lại đến thời.

Bồ tát vì nói pháp không có lòng mong cầu. Lại chẳng gần gũi những Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, hạng người cầu quả Thanh văn, hoặc ở trong phòng, hoặc chỗ kinh hành, hoặc ở trong giảng đường chẳng cùng ở chung, hoặc có lúc những người đó lại đến, Bồ tát theo cơ nghi nói pháp không lòng mong cầu.

Văn Thù Sư Lợi! Lại vị Đại Bồ tát chẳng nên ở nơi thân người nữ cho là tướng có thể sanh tư tưởng dục nhiễm mà vì nói pháp, cũng chẳng ưa thấy. Nếu vào nhà người chẳng cùng với gái nhỏ, gái trinh, gái góa,... chung nói chuyện, cũng lại chẳng gần năm giống người bất nam để làm thân hậu. Chẳng riêng mình vào nhà người, nếu lúc có nhân duyên cần riêng mình vào thời chuyên một lòng niệm Phật. Nếu vì người nữ nói pháp thời chẳng hở răng cười, chẳng bày hông, ngực, nhẫn đến vì pháp mà còn chẳng thân hậu, huống lại là việc khác. Chẳng ưa nuôi đệ tử Sa di ít tuổi và các trẻ nhỏ, cũng chẳng ưa cùng chúng nó đồng một thầy. Thường ưa ngồi thiền ở chỗ vắng tu nhiếp tâm mình.

Văn Thù Sư Lợi! Đó gọi là Chỗ thân cận ban đầu.

Lại nữa, vị Đại Bồ tát quán sát Nhất thiết pháp không như thật tướng chẳng điên đảo, chẳng động, chẳng thối, chẳng chuyển, như hư không, không có thật tánh, tất cả lời nói phô dứt, chẳng sanh, chẳng xuất, chẳng khởi, không danh, không tướng, thực không chỗ có, không lường, không ngằn, không ngại, không chướng, chỉ do nhân duyên mà có, từ điên đảo mà sanh cho nên nói, thường ưa quán sát pháp tướng như thế đó gọi là Chỗ thân cận thứ hai của vị Đại Bồ tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Nếu có vị Bồ tát

Ở trong đời ác sau

Lòng không hề sợ sệt

Muốn nói kinh pháp này

Nên trụ vào Hành xứ

Và trụ Thân cận xứ.

Thường xa rời quốc vương

Và con của quốc vương

Quan đại thần, quan lớn

Kẻ chơi việc hung hiểm

Cùng bọn Chiên đà la

Hàng ngoại đạo phạm chí

Cùng chẳng ưa gần gũi

Hạng người tăng thượng mạn

Hàng học giả tham chấp

Kinh, luật, luận Tiểu thừa

Những Tỳ kheo phá giới

Danh tự A la hán

Và những Tỳ kheo ni

Ưa thích chơi giỡn cười

Các vị Ưu bà di

Tham mê năm món dục

Cầu hiện tại diệt độ

Đều chớ có gần gũi.

Nếu những hạng người đó

Dùng tâm tốt mà đến

Tại chỗ của Bồ tát

Để vì nghe Phật đạo

Bồ tát thời nên dùng

Lòng không chút sợ sệt

Chẳng có niệm mong cầu

Mà vì chúng nói pháp.

Những gái góa, gái trinh

Và các kẻ bất nam

Đều chớ có gần gũi

Để cùng làm thân hậu.

Cũng chớ nên gần gũi

Kẻ đồ tể cắt thái

Săn bắn và chài lưới

Vì lợi mà giết hại

Bán thịt để tự sống

Buôn bán sắc gái đẹp

Những người như thế đó

Đều chớ có gần gũi.

Các cuộc chơi giỡn dữ

Hung hiểm đâm đánh nhau

Và những dâm nữ thảy

Trọn chớ có gần gũi.

Chớ nên riêng chỗ khuất

Vì người nữ nói pháp

Nếu lúc vì nói pháp

Chẳng được chơi giỡn cười

Khi vào xóm khất thực

Phải dắt một Tỳ kheo

Nếu không có Tỳ kheo

Phải một lòng niệm Phật

Đây thời gọi tên là

Hành xứ, Thân cận xứ.

Dùng hai xứ trên đây

Có thể an lạc nói.

Lại cũng chẳng vịn theo

Pháp thượng, trung và hạ

Hữu vi hay vô vi

Thực cùng pháp chẳng thực

Cũng chẳng có phân biệt

Là nam là nữ thảy

Lại chẳng được các pháp

Chẳng biết cũng chẳng thấy

Đây thời gọi tên là

Hành xứ của Bồ tát.

Tất cả các món pháp

Đều không, chẳng chỗ có

Không có chút thường trụ

Vẫn cũng không khởi diệt

Đây gọi là Thân cận

Chỗ người trí hằng nương.

Chớ đảo điên phân biệt

Các pháp có hoặc không

Là thực, chẳng phải thực

Là sanh chẳng phải sanh,

Ở an nơi vắng vẻ

Sửa trao nhiếp tâm mình

An trụ chẳng lay động

Như thể núi Tu Di

Quán sát tất cả pháp

Thảy đều không thực có

Dường như khoảng hư không

Không có chút bền chắc.

Chẳng sanh cũng chẳng xuất

Chẳng động cũng chẳng thối

Thường trụ một tướng thể

Đó gọi là Cận xứ.

Nếu có vị Tỳ kheo

Sau khi ta diệt độ

Vào được Hành xứ đó

Thời lúc nói kinh này

Không có lòng e sợ

Vị Bồ tát có lúc

Vào nơi nhà tịnh thất

Lòng nghĩ nhớ chân chính

Theo đúng nghĩa quán pháp.

Từ trong thiền định dậy

Vì các bậc quốc vương

Vương tử và quan, dân

Hàng Bà la môn thảy

Mà khai hóa diễn bày

Rộng nói kinh điển này

Tâm vị đó an ổn

Không có chút khiếp nhược.

Văn Thù Sư Lợi này!

Đó gọi là Bồ tát

An trụ trong sơ pháp

Có thể ở đời sau

Diễn nói kinh Pháp Hoa.

Lại Văn Thù Sư Lợi! Sau khi Đức Như Lai diệt độ, ở trong đời mạt pháp muốn nói kinh này, phải trụ nơi hạnh an lạc, hoặc miệng tuyên nói hoặc lúc đọc kinh đều chẳng ưa nói lỗi của người và của kinh điển; chẳng khinh mạn các Pháp sư khác, chẳng nói việc hay dở, tốt xấu của người khác. Ở nơi hàng Thanh văn cũng chẳng kêu tên nói lỗi quấy của người đó, cũng chẳng kêu tên khen ngợi điều tốt của người đó. Lại cũng chẳng sanh lòng oán hiềm, vì khéo tu lòng an lạc như thế, nên những người nghe pháp không trái ý. Có chỗ gạn hỏi, chẳng dùng pháp Tiểu thừa đáp, chỉ dùng pháp đại thừa mà vì đó giải nói làm cho được bậc Nhất thiết chủng trí.

Bấy giờ, Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Vị Bồ tát thường ưa

An ổn nói kinh pháp

Ở nơi chỗ thanh tịnh

Mà sắp đặt sàng tòa

Dùng hương dầu xoa thân

Tắm gội các bụi dơ

Mặc y mới sạch sẽ

Trong ngoài đều sạch thơm

Ngồi an nơi pháp tòa

Theo chỗ hỏi vì nói.

Nếu có vị Tỳ kheo

Cùng với Tỳ kheo ni

Các hàng Ưu bà tắc

Và hàng Ưu bà di

Quốc vương và vương tử,

Các quan cùng sĩ dân

Dùng pháp nghĩa nhiệm mầu

Vui vẻ vì họ nói

Nếu có người gạn hỏi

Theo đúng nghĩa mà đáp

Nhân duyên hoặc thí dụ

Giải bày phân biệt nói

Dùng trí phương tiện này

Đều khiến kia phát tâm

Lần lần thêm đông nhiều

Vào ở trong Phật đạo.

Trừ lòng lười biếng trễ

Cùng với tưởng giải đãi

Xa rời các ưu não

Tâm từ lành nói pháp

Ngày đêm thường tuyên nói

Giáo pháp vô thượng đạo

Dùng các việc nhân duyên

Vô lượng món thí dụ

Mở bày dạy chúng sanh

Đều khiến chúng vui mừng

Y phục cùng đồ nằm

Đồ ăn uống thuốc thang

Mà ở nơi trong đó

Không có chỗ mong cầu

Chỉ chuyên một lòng nhớ

Nhân duyên nói kinh pháp

Nguyện ta thành Phật đạo

Khiến mọi người cũng vậy

Đó là lợi lành lớn

Là an vui cúng dường

Sau khi ta diệt độ

Nếu có vị Tỳ kheo

Có thể diễn nói được

Kinh Diệu Pháp Hoa này

Lòng không chút ghen hờn

Không các não chướng ngại

Cũng lại không ưu sầu

Và cùng mắng nhiếc thảy

Lại cũng không sợ sệt

Không dao gậy đánh đập

Cũng không xua đuổi ra

Vì an trụ nhẫn vậy

Người trí khéo tu tập

Tâm mình được dường ấy

Thời hay trụ an lạc

Như ta nói ở trên

Công đức của người đó

Trong nghìn muôn ức kiếp

Tánh kể hay thí dụ

Nói chẳng thể hết được.

Lại Văn Thù Sư Lợi! Vị Đại Bồ tát ở đời rốt sau lúc pháp gần diệt mà thụ trì đọc tụng kinh điển này, chớ ôm lòng ghen ghét dua dối, cũng chớ khinh mắng người học Phật đạo, vạch tìm chỗ hay dở của kia. Nếu hàng Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, hoặc cầu Thanh văn, hoặc cầu Duyên giác, hoặc cầu Bồ tát đạo, đều không được làm não đó, khiến cho kia sanh lòng nghi hối mà nói với người rằng: Các người cách đạo rất xa, trọn không thể được bậc nhất thiết chủng trí.

Vì sao? Vì các người là kẻ buông lung, biếng trễ đối với đạo. Lại cũng chẳng nên hí luận các pháp có chỗ giành cãi. Phải ở nơi tất cả chúng sanh, khởi tưởng đại bi, đối với các Đức Như Lai sanh tưởng như cha lành, đối với các Bồ tát, tưởng là bậc đại sư, với các Đại Bồ tát ở mười phương phải thâm tâm lễ lạy, với tất cả chúng sanh đều bình đẳng nói pháp. Vì thuận theo pháp nên chẳng nói nhiều, chẳng nói ít, nhẫn đến người ưa pháp cũng chẳng vì nói nhiều.

Văn Thù Sư Lợi! Vị Đại Bồ tát ở đời rốt sau lúc pháp muốn diệt nếu thành tựu được hạnh an lạc thứ ba đây, thời lúc nói pháp này không ai có thể não loạn, được bạn lành đồng học cùng đọc tụng kinh này, có đại chúng lại đến nghe thọ, nghe rồi hay trì, trì rồi hay tụng, tụng rồi hay nói, nói rồi hay viết cùng khiến người viết.

Bấy giờ, Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Muốn nói kinh pháp này

Mà trụ nơi an lạc

Ở chỗ vắng lặng lẽ

Chẳng ưa ngủ nhiều lắm

Cũng chẳng ưa thân cận

Hàng vua chúa quan quyền

Cũng chớ nên gần gũi

Hàng quan nhỏ thấp hèn

Dâm nữ cùng bất nam

Thảy đều chớ gần gũi

Cũng chớ nên gần gũi

Hàng đồ tể cắt thái

Săn bắn chài lưới thảy

Vì lợi giết hại sanh

Những người buôn bán thịt

Và kẻ bán sắc nữ

Thảy đều chớ gần gũi

Để cầu lòng an lạc

Khéo nói pháp nhiệm mầu

Chẳng sanh lòng vui mừng

Vì được mặc y tốt

Ăn ngon cùng thuốc thang

Cũng chớ có tư tưởng

Sợ không đủ dùng thảy

Chỉ một lòng nghĩ nhớ

Rộng nói chẳng sai lầm

Nguyện thành Phật đạo quả

Khiến người cũng như vậy

Đó thời là lợi lớn

An vui cúng dường vậy.

Lại Văn Thù Sư Lợi! Vị Đại Bồ tát ở đời mạt pháp sau, lúc pháp muốn diệt, người thọ trì kinh này, đối với người xuất gia, kẻ tại gia, sanh lòng đại bi, đối với kẻ chẳng phải Bồ tát sanh lòng từ bi nghĩ rằng: Những người này rất là thiệt thòi, Phật phương tiện theo cơ nghi nói pháp mà chẳng hay nghe, chẳng hay biết, chẳng hay tỉnh, chẳng hỏi, chẳng tin, chẳng giải. Những người này tuy chẳng hỏi, chẳng tin, chẳng giải kinh này, khi ta được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác sẽ ở chỗ khác dùng sức thần thông, sức trí huệ dắt dẫn đó khiến trụ trong pháp này.

Văn Thù Sư Lợi! Vị Đại Bồ tát sau khi Như Lai diệt độ nếu thành tựu pháp thứ tư này, thời lúc nói pháp không có lỗi lầm, thường được Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, quốc vương, vương tử, đại thần, nhân dân, Bà la môn, cư sĩ,... cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Các trời ở hư không vì nghe pháp thường theo hầu đó. Nếu ở nơi thôn xóm, thành ấp, rừng vắng, có người đến muốn gạn hỏi, các trời vì pháp thường theo hầu hộ vệ đó, khiến người nghe đều vui mừng. Vì sao? Vì kinh này được sức niệm của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Văn Thù Sư Lợi! Như trong vô lượng vô số kiếp ở các cõi nước mười phương, nhẫn đến tên kinh Pháp Hoa còn chưa từng nghe huống là thấy thọ trì đọc tụng.

Văn Thù Sư Lợi! Ví như vị vua có sức mạnh xoay chuyển bánh xe, đánh dẹp các giặc thù rồi, tùy công thưởng cho các binh sĩ: hoặc thưởng voi, ngựa, xe, cộ, hình tượng trang nghiêm thân mình, ruộng đất nhà cửa, thôn ấp, thành quách, hoặc thưởng y phục, các món trân bảo, vàng bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, tôi tớ, xe ngựa, kiệu cáng. Duy có viên ngọc sáng trên mão chẳng đem cho đó, vì sao? Vì viên ngọc ấy chỉ có một viên ở trên đầu vua, nếu đem cho đó thời quyến thuộc của vua tất lấy làm lạ.

Văn Thù Sư Lợi! Như Lai cũng vậy, dùng sức thiền định trí huệ được nước pháp, thống trị ba cõi, mà các ma vương chẳng chịu hàng phục, các vị hiền thánh là tướng quân của Như Lai cùng với ma chiến đấu, kẻ có công thời lòng vui mừng, ở trong đại chúng bốn bộ nói các kinh điển khiến lòng chúng vui, dùng tam minh, lục thông, các sức thần thông, các sức thiền định giải thoát, các pháp bất cộng, khiến chúng hoan hỷ, lại dùng vô lượng các pháp khiến vào Phật huệ. Nhưng chưa từng nói kinh Pháp Hoa này.

Văn Thù Sư Lợi! Như vị Luân vương thấy trong hàng binh sĩ kẻ rất có công mới lòng rất vui mừng đem viên ngọc khó cho mà lâu nay ở trên mão chẳng khinh tiện cho, nay mới cho đó. Như Lai cũng vậy, ở trong đại tam thiên thế giới làm vua pháp lớn, dùng pháp giáo hóa tất cả chúng sanh, thấy hiền thánh quân cùng ngũ ấm ma, phiền não ma, tử ma chiến đấu có đại công lực, diệt ba độc, ra ba cõi, phá lưới ma, thời Như Lai rất vui mừng đem kinh Pháp Hoa khiến tất cả chúng sanh được bậc Nhất thiết chủng trí mà các Đức Phật ba đời khó nói nay mới nói đó.

Văn Thù Sư Lợi! Kinh Pháp Hoa này là lời nói bậc nhất của Như Lai, ở trong các lời nói thời là rất sâu, rốt sau mới ban cho, như vị vua kia lâu có viên ngọc sáng rốt sau mới cho. Văn Thù Sư Lợi! Kinh Pháp Hoa này là tạng bí mật của chư Phật Như Lai, ở trong các kinh thời là bậc nhất, Phật lâu dài hộ trì chẳng khinh tiện nói, hôm nay mới đem phó chúc cho các ngươi.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Thường hành pháp nhẫn nhục

Từ bi thương chúng sanh

Mới đem kinh bí mật

Ta cất dấu lâu nay

Phó chúc cho người khác.

Người ấy ở đời mạt

Đối với kinh điển này

Nói với xuất gia nhân

Và kẻ cầu Đại thừa

Ngươi nếu có thể trì

Đọc tụng hiểu nghĩa kinh

Theo đúng pháp tu hành

Đó gọi là chân thật

Thân cận Phật tử vậy.

Sau khi ta diệt độ

Người nào hay thọ trì

Đọc tụng kinh điển này

Thời ở trước Phật nói

Ta có nguyện lực lớn

Khiến kinh lưu bố rộng

Người ấy lúc mạng chung

Được nghìn Phật tiếp tay

Chớ có lòng sợ sệt

Sau khi mạng chung rồi

Được sanh lên trời Đâu

Chỗ của Đế Thích vương

Ba mươi ba vị trời

Cùng trăm nghìn thiên nữ

Tấu kỹ nhạc muôn thứ

Cùng các việc vui chơi

Đều đến để hầu hạ

Được sanh lên trời đó

Trí huệ vui thần thông

Rộng độ các chúng sanh

Trong vô lượng cõi nước

Lần lần tu Phạm hạnh

Mau thành quả Bồ đề

Người ấy ở cõi này

Khéo biết tướng sanh tử

Và các pháp môn khác

Như trong kinh này nói

Có nghìn muôn ức Bồ tát

Dùng các món thí dụ

Diễn bày phân biệt kinh

Mà hay tự thanh tịnh

Theo người trí tu hành

Lại ở vô lượng kiếp

Hay phân biệt các pháp

Ở trong các chúng sanh

Biết căn tánh lợi độn

Dùng phương tiện khéo hay

Khiến đều được hoan hỷ

Như biển lớn nước mặn

Tất cả đều một vị

Kinh Pháp Hoa như vậy

Dùng một vị mưa pháp

Khắp đầy cả thế gian

Theo sức chịu đựng được

Mà nói các pháp nghĩa

Như biển lớn nước mặn

Tất cả đều một vị

Kinh Pháp Hoa như vậy

Hay sanh trí huệ sạch

Trong nghìn muôn ức kiếp

Rộng nói các pháp môn

Thảy đều được thành Phật

Nay ta nói như vậy

Để khiến các ngươi biết

Kinh Pháp Hoa này đây

Mở bày Phật chủng tánh

Như mây lớn mưa xuống

Khắp các cõi thế gian

Sấm vang chớp sáng chói

Mát mẻ khắp nơi nơi

Che phủ cả đại địa

Như người khát đến suối

Thấy nước trong mát lạnh

Nhưng chưa thể uống được

Chia cát tìm nước suối

Thấy nước trong mát lạnh

Liền uống được no lòng

Bồ tát cũng như vậy

Đã xa lìa sanh tử

Được pháp nhẫn vô sanh

Sau khi được an ổn

Ở trong đời vị lai

Được thành bậc Chánh giác

Dùng các món thần thông

Vui đùa trong mười phương

Rộng độ các chúng sanh.

Lợi lạc của việc nghe, trì niệm Kinh Pháp Hoa

Việc nghe, trì tụng và niệm Kinh Pháp Hoa mang lại công đức vô lượng, như được chư Phật hộ niệm, tiêu trừ nghiệp chướng, tăng trưởng trí huệ, đạt được bình an, và cuối cùng thành tựu quả vị Phật. Người trì kinh sẽ được sinh về cõi tịnh, gần gũi chư Phật, tránh ác đạo, và phổ độ chúng sinh, dẫn đến giác ngộ viên mãn.