Eignarfall er sjaldgæfast allra falla í íslensku, fáar algengar sagnir og forsetningar taka það til dæmis sem andlag. Eignarfallið er viðkvæmt fyrir áhrifum og breytingum eins og sést til dæmis í beygingu kvenkynsorða. Það kemur meira fyrir í rituðu máli og formlegu en í óformlegu máli og töluðu. Það er þó hvergi nærri horfið úr íslensku, að minnsta kosti ekki enn þá.

Færeyingar eiga sín eigin orð yfir föllin fjögur, sem eiga rætur að rekja til fornafnsins hvør, sem svarar til hver á íslensku. Nefnifall heitir á færeysku hvørfall, þolfall er hvønnfall, þágufall nefnist hvørjumfall og eignarfall heitir hvørsfall. Hið síðastnefnda er þó nánast horfið úr málinu. Þegar rætt er á færeysku um eignartengsl eru til nokkrar leiðir, sem komið hafa í stað hins horfna eignarfalls. Til dæmis er hægt að hengja endinguna -sa aftan á nafnliði sem vísa til mannfólks. Ef Tummas á dómaraskrifstofunni (á færeysku Tummas á dómarakontórinum) á bíl, er á færeysku hægt að segja „Tummas á dómarakontórinumsa bilur“. Stundum er sagt að eignarfall í íslensku standi höllum fæti og ef til vill getur staðan í færeysku sagt okkur eitthvað um horfurnar í íslensku.

Slangur er orðfæri sem er nær eingöngu bundið óformlegu máli, oft talmáli en einnig óformlegu rituðu máli eins og net- eða SMS-skilaboðum. Það víkur frá viðurkenndu málsniði, þ.e. nýtur ekki viðurkenningar sem gott mál og er síður notað við formlegar aðstæður. Slangur er samt skemmtilegt, frjótt og skapandi og er merki um að tungumál sé lifandi. Slangur getur átt þátt í nauðsynlegri endurnýjun máls. Það skiptir máli hver notar hvaða slangur og það getur verið nátengt ákveðnum þjóðfélagshópum eða stéttum. Grunnskólakrökkum finnst það til dæmis líklega algjört þrot ef foreldrar tala um að eitthvað sé hellað nett eða alveg illað.

Í fyrra var gerð könnun á stöðu samræðna og fleira meðal notenda bandaríska stefnumótaforritsins Plenty of fish (sem gæti kallast Margur fiskurinn á íslensku), fólks í leit að ástinni. 65 prósentum þátttakenda þótti samræðum ábótavant í stefnumótamenningu og 74 prósent sögðu að í hinum skriflegu samskiptum stefnumótaforrita fælist kjarni neistaflugsins og forsendur þess að fólk næði saman. Fólk kann að meta ósvikin tengsl og innihaldsríkar samræður - ef marka má niðurstöðurnar. Bandaríkin eru samtalsþjóð. Fyrsta samtalið getur skipt sköpum - því 62% sögðu fyrstu samræður mikilvægar eða mjög mikilvægar, og 60% sögðu mögulegt að verða ástfangin við fyrstu samræður - við allra fyrstu stafrænu kynni. Þessi samskipti fara þó ekki bara fram með orðum, þar koma líka við sögu hreyfimyndir, bitmoji, emoji og fleira. En hvað þýða þessi orð? - Til eru alls konar orðtök og orðasambönd í íslensku sem tengjast fiski. Að verða einhverjum fiskur í fjöru þýðir til dæmis að verða einhverjum til happs, og að vera eins og fiskur eða þorskur á þurru landi þýðir að njóta sín ekki í umhverfi sínu eða eiga erfitt uppdráttar þar.

Í mannréttindastefnu Reykjavíkurborgar segir að óheimilt sé að mismuna fólki vegna kyns, kynhneigðar, kynvitundar, kyntjáningar, kyneinkenna eða kyns. Tekið er fram að það eigi ekki að ganga út frá því að allt fólk sé gagnkynhneigt og sís-kynja. En hvað þýða öll þessi orð? Kynvitund, kyntjáning, sís - já eða regnhlífarhugtakið sjálft - hinsegin. Hvað þýðir það? Og hver er munurinn á því að vera hinsegin og kynsegin?

Rætt er um baráttu hinsegin fólks fyrir eigin orðaforða, nýyrðasamkeppnina hýryrði, nýja persónufornafnið hán og fleira. Viðmælandi í þættinum er Þorbjörg Þorvaldsdóttir, formaður Samtakanna '78 og málfræðingur.

Það er margt skemmtilegt og skrítið í málfræðilegri tölu í íslensku og tala og merking eiga ekki alltaf saman. Skæri, buxur og dyr eru fleirtöluorð þrátt fyrir að eiga við um eitt ákveðið fyrirbæri og orð eins og fólk og fé eru bara notuð í eintölu, þrátt fyrir að vísa til fjölda. Sum orð, eins og skap og sköp líta út fyrir að vera eintala og fleirtala sama orðs en eru í raun tvö orð með ólíka merkingu, hvort um sig aðeins til í einni tölu.

Stafsetning er skipulag ritmáls - það hvernig við röðum stöfum saman til að tákna orð og setningar. Stafsetning kemur við sögu í öllum málum sem eiga sér ritmál. Á Íslandi er samræmd stafsetning eins og við þekkjum í dag tiltölulega nýtt fyrirbæri, og hún komst ekki á án deilna. Þar tókust á tvær fylkingar, framburðarsinnar og upprunasinnar. Þeir síðarnefndu vildu til dæmis skrifa zetu og deilur urðu á Alþingi á síðari hluta 20. aldar þegar zetan var afnumin úr íslenskri stafsetningu.

Í mörgum tungumálum er formdeild sem nefnist kyn. Í íslensku þýðir þetta að nafnorð skiptast í beygingarflokka eftir kyni, og fornöfn og lýsingarorð sambeygjast þeim yfirleitt, út frá kyni en einnig tölu og falli. Í tungumálum heimsins birtist málfræðilegt kyn á afar fjölbreyttan hátt og kynin eru mismörg séu þau á annað borð þáttur í málinu. Ýmsir fræðimenn sem rannsaka kyn í tungumálum skipta þeim í þrjá flokka sem þeir segja að megi skipta nánast öllum tungumálum í: mál með málfræðilegt kyn, mál með svokallað náttúrulegt kyn, og kynlaus mál.

Áhyggjur fólks af hnignun tungumálsins hafa verið kallaðar gullaldartregi. Þetta orð hefur einnig verið skilgreint sem það viðhorf að á einhverjum tímapunkti í fortíðinni hafi málið verið fullkomið. Fólki finnst það yfirleitt vera mál kynslóðarinnar á undan, eða þeirrar þarnæstu. Í sögu íslenskrar tungu hefur oftast verið litið á ritunartíma Íslendingasagna sem gullöld íslensku. Þessar áhyggjur koma upp í öllum málsamfélögum og sumir hafa jafnvel áhyggjur af því að þetta endi með því að við eigum samskipti með því að rymja hvert á annað í stað þess að nota orð, en skýrustu merkin um að það eigi aldrei eftir að gerast, eru að þessar áhyggjur hafa verið til staðar öldum saman án þess að nokkuð slíkt hafi gerst.