W tym odcinku przenosimy się do Łośnia, dzielnicy Dąbrowy Górniczej, która kryje w sobie historie jednego z kluczowych punktów średniowiecznego górnictwa i hutnictwa na pograniczu śląsko-małopolskim. Przedstawiamy wyniki wieloletnich badań archeologicznych, omawiamy studia nad średniowieczną techniką wytapiania metali, w tym technologii wysokotemperaturowej i analizie izotopowej. Dodatkowo dowiadujemy się, jak ważne były te surowce dla gospodarki średniowiecznej Polski i jak daleko sięgał ich export. Przedstawione są także przykłady ceramiki szkliwionej oraz odkrycia różnych narzędzi i odważników związanych z górnictwem. Całość związana jest z premierą najnowszej książki. Opowiadają dr hab. Dariusz Rozmus i dr Sylwia Siemianowska.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Najstarsze, największe i najważniejsze, tym są „Archeologiczne Sensacje 2025”! Z dumą prezentujemy dziesięć najważniejszych odkryć, wydarzeń i projektów polskiej archeologii – zwycięzców w poszczególnych kategoriach, wyłonionych przez kapitułę konkursową oraz głosowanie publiczność. To już szósta edycja dorocznego, ogólnopolskiego podsumowania organizowanego przez czasopismo „Archeologia Żywa” we współpracy z innymi redakcjami i osobami zajmującymi się popularyzacją wiedzy o przeszłości.

:::::: SKŁAD KONKURSOWEJ KAPITUŁY ::::::

⁨@odkrywcagemo2001⁩  – Andrzej Daczkowski

​@Igor_Triglav⁩  – Igor Górewicz

@Wiedzma_od_wiedzy⁩  – dr Anna Jankowiak

​⁨@RadiowaJedynkaPR⁩  – Katarzyna Kobylecka

⁨@historiajakiejnieznacie⁩  – Cezary Korycki

​⁨@Tygodnik_Polityka⁩  – Agnieszka Krzemińska

@mrocznewieki – Michał Kuźniar

⁨@HistorycznyTop⁩  – Szymon Słodowy

https://naukawpolsce.pl/ – Anna Ślązak

@PozaHoryzontem-u3p⁩  – Szymon Zdziebłowski

GOSPODARZ

 ⁨@ArcheologiaZywa⁩  – dr Radosław Biel.

Gdy mówimy o Celtach na ziemiach dzisiejszej Polski, większość osób myśli o pojedynczych znaleziskach – jakby nasi sąsiedzi z południa tylko przejazdem mijali Karpaty. Tymczasem na południowym skraju Górnego Śląska, w Nowej Cerekwi, rozwijała się jedna z najważniejszych osad celtyckich na północ od gór. Miejsce, gdzie spotykały się szlaki handlowe, gdzie działały warsztaty, a w ziemi do dziś leżą setki spektakularnych artefaktów epoki żelaza. Opowiada dr Przemysław Dulęba.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Zamek Kolno – strażnica, komora celna i miejsce dramatycznej bitwy 1443 roku – jest już od dłuższego celem badań wrocławskich badaczy. To właśnie stąd pochodzi klejnot z ametystu sprzed około 600 lat, odnaleziony w fosie niczym zguba z książęcej biżuterii. Niesamowite znaleziska nie kończą się jednak na tym! Tysiące fragmentów ceramiki, unikatowe militaria, włącznie z całymi bełtami, uzbrojenie ochronne i monety. To wszystko zamknięte w istnej kapsule czasu. Kim byli jego mieszkańcy i kto zniszczył obiekt w dzień św. Małgorzaty? Opowiada dr hab. Lech Marek, prof. UWr.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Tym razem w cyklu #KONTEKST zajrzymy na samo pogranicze świata Piastów i Rurykowiczów – do Grodów Czerwieńskich, jednego z najbardziej fascynujących obszarów Europy Środkowo-Wschodniej X–XIII wieku. To będzie opowieść o potędze i upadkach, o granicach, które nigdy nie były prostą linią na mapie, a przede wszystkim o grodzisku w Czermnie i Gródku – od wielu lat badanym przez interdyscyplinarne zespoły naukowe. Opowiada dr hab. Marcin Wołoszyn, prof. UR.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Tym razem zanurzymy się w świecie sag islandzkich i średniowiecznych opowieści o kontaktach Skandynawów ze Słowiańszczyzną Zachodnią oraz strefą bałtycką. To nie tylko podróż w głąb literatury staronordyckiej, ale też okazja, by poznać kulisy najnowszych polskojęzycznych wydań trzech kluczowych sag, przygotowanych w ramach projektu „A austrvega”: https://bit.ly/sagi-a-austrvega

Opowiadają: dr hab. Jakub Morawiec, prof. UŚ, dr Remigiusz Gogosz oraz dr Grzegorz Bartusik.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Tym razem przenosimy się na Pomorze Zachodnie, by zajrzeć w miejsca, do których rzadko dociera światło dzienne – krypt szlachty pomorskiej z XVI–XIX wieku. To będzie opowieść o trudnej historii regionu, o zapomnianych rodach i o pamięci, którą zatarły wojny oraz powojenne „odwety”. Ale też o odkryciach, które pozwalają przywrócić imiona tym, których pochłonęła historia. W skład zespołu badawczego wchodzą dr Joanna Rennwanz z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, dr Monika Ogiewa-Sejnota z Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie, kierownik prac dr. hab. Marcin Majewski, prof. US, a dziś opowiadać będzie dr Katarzyna Ślusarska z Uniwersytetu Szczecińskiego.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Święty Graal, tajemnicze ruiny, ukryte skarby, klątwa mistrza zakonnego, okultyzm, tajne bractwa i magia – przez wieki templariusze obrastali legendami. Ale kim naprawdę byli? Czym zajmowali się na ziemiach Piastów, gdzie znajdowały się ich komandorie i jaką rolę odgrywali w polityce oraz gospodarce średniowiecznej Polski?

O prawdziwym dziedzictwie templariuszy opowiada dr Kamil Wasilkiewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – współredaktor książki „Templariusze. Historia i dziedzictwo”



::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Neandertalczycy w Zwoleniu? Tak jest! Tym razem w cyklu #KONTEKST opowiadamy o najnowszych wynikach badań w dolinie rzeki Zwoleńki i jednym z najbardziej na północ wysuniętych stanowisk neandertalczyków na ziemiach dzisiejszej Polski! Opowiadają prof. dr hab. Barbara Woronko, dr hab. Katarzyna Pyżewicz oraz dr Witold Grużdź.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Dziś porozmawiamy o tym, jak przejść od dat względnych do twardych liczb i jak zsynchronizować dzieje Niżu Polskiego z chronologią celtyckiej Europy i świata śródziemnomorskiego. Wszystko po to, by odpowiedzieć na jedno z kluczowych pytań polskiej archeologii: kiedy i jak szybko ukształtowała się kultura przeworska. Opowiada dr hab. Piotr Łuczkiewicz, prof. UMCS.

::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::

Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/