En nia magazino, temas pri la mirinda kaj drama historio de la unua transatlantika telegrafa kablo, kiu fundamente ŝanĝis la mondan komunikadon.

Imagu mondon, kie la rapideco de informo estas limigita de la rapideco de vento kaj ondoj. En la mezo de la dek-naŭa jarcento, se io grava okazis en Eŭropo, la loĝantoj de Ameriko eksciis pri tio nur post du semajnoj, kiam rapida vaporŝipo finfine atingis la havenon de Nov-Jorko. Ĉi tiu prokrasto ne estis nur maloportuna; ĝi estis danĝera por diplomatio, komerco kaj sekureco. La ideo ligi la du kontinentojn per submara fadeno ŝajnis al multaj kvazaŭ pura sciencfikcio, simila al vojaĝo al la luno. Tamen, la vizio pri mondskala konekto jam estis naskita. Samuel Morse, la fama inventisto de la telegrafo, konceptis tian linion jam en la jaro mil ok cent tridek du. Sed por realigi tian gigantan projekton, oni bezonis ne nur genian inventiston, sed viron kun neŝancelebla volo kaj profunda monujo. Tiu viro estis Cyrus West Field, usona komercisto pri papero, kiu fariĝis la senlaca motoro malantaŭ la projekto.

La defio estis tute senprecedenca. Oni devis fabriki kaj meti kablon proksimume kvar mil kilometrojn longan tra la fundo de la Atlantika Oceano, trans profundaj abismoj kaj nekonataj submaraj montaroj. En la jaro mil ok cent kvindek kvar, Field estis konvinkita de la kanada inĝeniero Frederick Gisborne kaj la angla entreprenisto John Brett, ke la projekto estas teknike ebla. Field unue sukcesis ligi Nov-Skotion kun Nov-Lando per kvarcent mejlojn longa kablo en mil ok cent kvindek ses. Tiu sukceso kuraĝigis lin formi la Atlantikan Telegrafan Kompanion en Londono, kolektante kapitalon de tricent kvindek mil britaj pundoj de investantoj ĉe ambaŭ flankoj de la oceano.

La unua kablo mem estis teknologia mirindaĵo. Ĝi konsistis el sep fadenoj de kupro por la kondukado de elektro, ĉirkaŭitaj de natura kaŭĉuka latekso nomata gutaperko por izolado. Por protekto, la kablo estis envolvita en kanabo kaj finfine kirasita per dek ok fadenoj de fera drato. Ĝi pezis proksimume unu tunon por ĉiu marmejlo. La unua provo meti ĉi tiun kablon komenciĝis la sepan de aŭgusto, mil ok cent kvindek sep, el la golfo de Valentia en Irlando. Du el la plej grandaj militŝipoj de tiu epoko estis uzataj: la usona u es es Niagaro kaj la brita ho mo es Agamemnon. Ili estis transformitaj por porti kaj mallevi la pezan ŝarĝon. Sed nur kvar tagojn post la foriro, kiam la ŝipoj estis jam tricent tridek kvin mejlojn for de la bordo, la kablo subite rompiĝis en akvo profunda je pli ol tri kilometroj. Pro la grandega pezo kaj profundo, estis tute neeble reakiri la perditan finon. La ekspedicio estis nuligita por tiu jaro, lasante la publikon kaj la investantojn en profunda dubo.

Tamen, Cyrus Field ne estis viro, kiu facile rezignas. En junio de la jaro mil ok cent kvindek ok, li organizis duan provon. Ĉi fojon, la strategio estis malsama. La du ŝipoj navigis al la mezo de la oceano, splisis siajn du duonojn de la kablo kune, kaj tiam ekveturis en kontraŭaj direktoj: la Agamemnon al Irlando kaj la Niagaro al Nov-Lando. Tiu provo estis koŝmaro. La dekan de junio, tuj post la unua splisado, la kablo rompiĝis. Ili provis denove, kaj ĝi rompiĝis duan fojon. Post tria rompiĝo, la ŝipoj devis reveni al Irlando senrezulte. La moralo de la skipo kaj la fido de la publiko atingis la plej malaltan punkton. Oni komencis nomi Field frenezulo, sed lia vizio estis pli forta ol la kritiko.

Malgraŭ la preskaŭ universala pesimismo, Field instigis al tria provo en julio de la jaro mil ok cent kvindek ok. La dudek naŭan de julio, la mez-oceana splisado estis sukcese farita, kaj la ŝipoj denove ekiris for de unu la alia. Dum pluraj tagoj, la mondo atendis en streĉa silento. Fine, la kvinan de aŭgusto, mil ok cent kvindek ok, ambaŭ ŝipoj sukcese atingis la bordojn. La Niagaro alvenis al la Golfo de Virbovoj en Nov-Lando, kaj la Agamemnon atingis Valentia en Irlando. Kiam la novaĵo disvastiĝis, la mondo freneziĝis pro ĝojo. En Nov-Jorko, oni bruligis ĝojfajrojn, preĝejaj sonoriloj sonis senĉese, kaj kanonoj pafis salutojn. La urbo estis tiel hele prilumita, ke la fama Kristala Palaco eĉ hazarde ekbrulis kaj forbrulis ĝis la tero dum la festadoj. La gazeto Nov-Jorkaj Tempoj proklamis, ke la kablo estas fakto plenumita kaj ke la malnova kaj la nova mondoj fariĝis unu.

La dek-sesan de aŭgusto okazis la historia kulmino. Reĝino Viktoria de Britio sendis la unuan oficialan mesaĝon al la usona prezidanto James Buchanan. Ŝi skribis naŭdek ok vortojn, esprimante esperon, ke la kablo servos al la granda kaŭzo de paco kaj bonvolo inter la homoj. La respondo de prezidanto Buchanan estis cent kvardek sep vortojn longa, nomante la kablon instrumento de internacia komuneco. Tamen, malantaŭ la festado, kaŝiĝis teknika katastrofo. La mesaĝo de la reĝino prenis dek ses horojn kaj kvardek minutojn por esti plene transdonita. La signalo estis nekredeble malforta, preskaŭ drona en la elektra bruo de la profunda oceano.

La radiko de la problemo estis konflikto inter du viroj kun tute malsamaj aliroj al elektro. Unuflanke estis doktoro Edward Orange Wildman Whitehouse, la ĉefa telegrafisto de la projekto, kiu kredis ke por sendi signalon tra tia distanco, oni bezonas altan tension. Aliflanke estis la brila skota fizikisto William Thomson, poste konata kiel Lordo Kelvin. Thomson avertis, ke alta tensio detruos la delikatan izoladon de la kablo kaj ke oni devas uzi malaltan tension kune kun tre sentemaj instrumentoj, kiel lia mem-inventita spegula galvanometro. Whitehouse, arogante malestimante la konsilojn de la sciencisto, aplikis ĝis du mil voltojn al la kablo por provi akceli la rapidecon. Tiu ekstrema kurento rapide difektis la guta-perĉon. Malpli ol unu monaton post sia inaŭguro, la unuan de septembro, mil ok cent kvindek ok, la unua transatlantika kablo ĉesis funkcii por ĉiam. La publika eŭforio tuj transformiĝis en koleron kaj cinikismon. Cyrus Field estis denove ridindigita, kaj la tuta entrepreno estis etikedita kiel giganta fraŭdo.

Pasas sep jaroj da skeptiko kaj senĉesa laboro de Field por kolekti novan monon kaj rekonstrui sian reputacion. Dum tiu tempo, la scienco de la elektra inĝenierarto progresis, grandparte danke al la laboro de William Thomson. Oni dezajnis novan kablon, multe pli fortikan kaj pezan ol la unua. Ĝi havis kvar tavolojn de guta-perĉo kaj estis protektita de dek feraj dratoj, ĉiu mem envolvita en kanabo kaj gudro. Ĉi tiu nova kablo pezis du tunojn por ĉiu marmejlo. Sed por porti tian pezon, neniu ordinara ŝipo sufiĉis. Oni bezonis monstron de la maroj. Tiu monstro estis la Granda Orienta, la plej granda ŝipo en la mondo, dezajnita de la legenda Isambard Kingdom Brunel. La ŝipo estis du cent dek metrojn longa kaj povis porti la tutan du mil sep cent mejlojn longan kablon en siaj gigantaj tenejoj.

La Granda Orienta foriris de Irlando la dudek trian de julio, mil ok cent sesdek kvin. Dum pli ol mil du cent mejloj, ĉio iris perfekte. Sed la duan de aŭgusto, katastrofo denove okazis. Dum oni provis ripari malgrandan difekton, la kablo rompiĝis kaj falis en la fundon de la oceano, en akvon profundan je kvar kilometroj. Dum pluraj semajnoj, la skipo provis hoki la perditan kablon per grandaj graploj, sed ĉiufoje la ŝnuroj rompiĝis kiam ili preskaŭ atingis la surfacon. La ŝipo revenis al Anglio, kaj ŝajnis, ke la Atlantiko denove venkis. Sed ĉi fojon, la inĝenieroj sciis, ke ili estas tre proksimaj al sukceso.

En julio de mil ok cent sesdek ses, la Granda Orienta reiris por la lasta fojo. Kun ekstrema zorgo kaj uzante la teknikojn de William Thomson, la kablo estis metita sen interrompo. La dudek sepan de julio, mil ok cent sesdek ses, la kablo fine estis sukcese ligita al la bordo de Nov-Lando ĉe la loko nomata Heart's Content, aŭ Kontento de la Koro. La triumfo estis kompleta, sed la Granda Orienta havis ankoraŭ unu taskon. Ĝi revenis al la loko, kie la kablo de la antaŭa jaro estis perdita. Post mirinda laboro de serĉado en la profunda mallumo de la marfundo, ili sukcesis hoki la kablon de mil ok cent sesdek kvin, tiri ĝin al la surfaco, splisi ĝin, kaj fini ankaŭ tiun linion. Antaŭ la fino de la jaro mil ok cent sesdek ses, du funkciaj telegrafaj kabloj ligis la du kontinentojn.

La efiko estis tuja kaj profunda. Informoj pri militoj, traktatoj kaj merkataj prezoj nun vojaĝis en minutoj anstataŭ semajnoj. La transatlantika kablo estis la vera praulo de la hodiaŭa interreto, la unua paŝo al la tute konektita mondo, en kiu ni vivas nun. Cyrus Field, post dek tri jaroj da lukto, tridek transiroj de la oceano, kaj sennombraj krizoj, finfine vidis sian revon realigita. Lia persisto montris, ke la plej profundaj oceanoj ne estas sufiĉe grandaj por bari la homan komunikadon, se ekzistas sufiĉe da kuraĝo kaj scienca saĝo por transiri ilin.

Dankon pro via atento al ĉi tiu rakonto pri homa persistemo kaj teknologia progreso.