#Lenin #giánđiệpcủaĐức #LuậncươngThángTư

Do Lênin đã trở về Nga qua ngả Đức – và rõ ràng là có sự hợp tác từ Bộ Tư lệnh Tối cao Đức, vốn khi ấy đang chiến đấu chống lại Nga và phe Hiệp ước (Pháp, Anh và Mỹ từ ngày 06/04) – các đối thủ của ông đã cáo buộc rằng Lênin là gián điệp của Đức, một cáo buộc vẫn còn gây tranh cãi cho đến ngày nay. Trong Thế chiến I, nếu chính phủ Anh hoặc Pháp yếu hơn, họ có lẽ đã bị những “Lênin” khác làm suy yếu. Thực ra, Đức cũng đã nhắm tới họ, dù sự hỗ trợ của Đức đối với các nhà dân tộc chủ nghĩa Ireland và những người chủ trương hòa bình ở Pháp là không lớn. Với chủ trương ủng hộ mọi nhóm cách mạng Nga, Đức không chỉ hỗ trợ cho đảng Bolshevik của Lênin, mà còn cho cả các đối thủ xã hội chủ nghĩa của ông như Leon Trotsky, khi đó là một người Menshevik, người đã xuất bản các bài báo chống chiến tranh ở Paris và sau đó là New York.