Lestin

Svansmerkið, Fair Trade, Blómið, lífræn vottun, Skráargatið, Íslensk framleiðsla. Slíkir gæðastimplar eru vel þekktir á neysluvörum sem við kaupum í verslunum, En nú er að verða til markaður fyrir slík upprunavottorð fyrir listaverk, stimplar sem segja okkur að verkin séu samin af mannfólki en ekki spunagreindarforritum. Við skoðum málið.

Hverjir voru grástakkar og blámenn? Á millistríðsárunum var deilt um hvort banna ætti pólitíska einkennisbúninga hér á Íslandi. Á Norðurlöndunum var það raunin, en hér á landi gekk bannið ekki í gegn. Pontus Järvstad, sagnfræðingur, rekur þessa sögu í þættinum,

Aðeins 1% af 266 fréttaskýringum Kastljóss á þessu ári fjölluðu um áhrif loftslagsbreytinga á íslenskt samfélag og aðeins 0,8% um loftslagslausnir. Þetta kemur fram í nýtti úttekt í tímaritinu Umskipti sem Jean-Remi Chareyre heldur úti. Eru fjölmiðlar hættir að fjalla um loftslagsmál og af hverju? Við ræðum málið við Jean-Remi og Kjartan Kjartansson, blaðamann á Vísi sem hefur fjallað ítarlega um loftslagsmál undanfarin 15 ár.

Við ræðum svo um höfundarétt, frjálsar upplýsingar og gervigreind við Önnu Tumadóttur framkvæmdastjóra Creative Commons sem er stödd á landinu þessa dagna.

Iceguys - The movie nýtur mikilla vinsælda um þessar mundir. Strákasveitin vinsæla heldur til Bandaríkjanna til að hita upp fyrir Backstreet Boys, eða svo halda þeir. Kolbeinn Rastrick rýnir í myndina fyrir Lestina.

Verum viðbúin nefnist bæklingur sem almannavarnir senda frá sér á dögunum, með ráðleggingum um hvernig sé best að undirbúa sig fyrir alvarlega atburði eða rof á grunnþjónustu. Nýlega birtist bresk könnun sem sýndi að feður af þúsaldarkynslóðinni væru líklegastir til að fara alla leið í slíkum undirbúningi, eða heimsendapreppi. Kristján ræðir við annan millenial föður, tónlistarmanninn Helga Sæmund, um neyðarvistir og hamfaravitund.

Draumar manna og véla eru viðfangsefni Hauks Más Helgasonar í pistli vikunna. Charles Darwin, langir gíraffahálsar og sjálfsmynd mállíkana koma meðal anars við sögu.

Tengdasonur Bandaríkjaforseta, Jared Kushner, hefur verið nokkuð til umfjöllunar í erlendum fjölmiðlum undanfarna mánuði eftir að bók og heimildarmynd um hann komu út. Hann hefur meðal annars fengið það hlutverk að stilla til friðar á átakasvæðum, en nýtir hins vegar tækifærin sem gefast til að græða á tá og fingri.

Davíð Roach Gunnarsson, tónlistargagnrýnandi Lestarinnar, fer yfir það sem bar hæst á Iceland Airwaves-hátíðinni í ár. Tónleikar með íslensku hljómsveitinni Scam og breski rapparinn The Streets í Eldborgarsal Hörpu eru þar á meðal.

Svo förum við af einni hátíð yfir á aðra. Þann 11. nóvember hefst sviðslistahátíðin Reykjavík Dance Festival. Að því tilefni heyrum við frá gangandi vegfarendum í Reykjavík hvaða lag fær þau til að dansa. Innslagið er unnið í samstarfi við Dagmar Lilju Stefánsdóttur sem verður með í Radio Bounce, útvarpsstöð sem fer í loftið á laugardaginn á FM 106.1 og er hluti af Reykjavík Dance Festival.

Kristján Guðjónsson segir frá hlaðvarpsþáttum sem fjalla um nígeríska tónlistarmanninn Fela Kuti, en hlaðvarpsþættirnir hafa vakið verskuldaða athygli. Þar er tónlist, sögu og pólitík fléttað saman á frábæran hátt.

Á dögunum kom út grasrótartímaritið Heyrðu í fyrsta sinn. Umfjöllunarefni tímaritsins er tónlist og hefur ritstjórn blaðsíns það að aðalmarkmiði að taka tónlist alvarlega. Ish Sveinsson Houle og Agnar Freyr Stefánsson segja frá.

Við kíkjum líka í röðina á Airwaves, þar sem fólk er komið að sækja armböndin sín, og fáum að heyra hvaða tónleikum það er spenntast fyrir.

En svo er það ástin. Hvernig fjallar heimspekin um ástina? Emma Björg Eyjólfsdóttir ritstýrir tímaritinu Hugur, tímarit Félags áhugamanna um heimspeki, og að þessu sinni er ritið tileinkað ástinni. Við ræðum Emmu Goldman, Ethan Hawke og Kant.

Teitur Magnússon heimsækir Lestina og spjallar um nýja breiðskífu, Askur, sem kom út í september. Teitur hefur verið í eðalsveitum eins og Ojba Rasta, Fallegum mönnum og Slugs en hefur nú gefið út fjórar breiðskífur með þjóðlagaskotinni söngvaskáldatónlist.

Gervigrein.is nefnist vefsíða sem skoðar fréttir sem birtast á íslenskum fjölmiðlum og segir notendum hversu líklegt sé að fréttin sé skrifuð af eða með aðstoð gervigreindar. Við ræðum við manninn á bakvið síðuna, Henrý Þór Jónsson.

Við hringjum til Ítalíu og heyrum um skemmdarverk á listaverki í íslenska skálanum á Feneyjatvíæringnum. Eyðileggingin gat hins vegar bara af sér umbreytingu á verkinu. Við spjöllum við Ástu Fanneyju Sigurðardóttur um vandræði sem verða að lukku.

Í þætti dagsins förum við í göngutúr með Lísöndru Týru Jónsdóttur, danshöfundi og gjörningalistakonu. Hún er að undirbúa frumsýningu morgundagsins, á dansverkinu Op.5, sem verður sýnt á Dansverkstæðinu við Hjarðarhaga. Við ræðum við hana um piss, skólagöngu á meginlandinu og samband hennar við líkamann.

Haukur Már Helgason, rithöfundur, gæti brugðið hlustendum í dag. Hann heldur áfram að hugsa upphátt um tækniþróunina sem á sér stað í samtímanum.

Fríða Þorkelsdóttir ræðir við fatahönnuðina Thelmu Rut Gunnarsdóttur og Karítas Spano, um fatamerkið þeirra, Suskin.

Við hefjum þáttinn við Brandenborgarhliðið í Berlín þar sem svokölluð Z-kynslóðarmótmæli fóru fram síðastliðinn Laugardag. Mótmælin eru innblásin af mótmælunum í Frakklandi og kröfurnar eru keimlíkar. Ríkisstjórnin á að hætta að skera niður og hætta stríðsrekstri. Lóa Björk ræðir við nokkra fundargesti og skipuleggjendur mótmælanna.

Popplagið Petal með Ariönu Grande verður krufið með tónlistarmanninum og poppsérfræðingnum Friðriki Margrétar Guðmundssyni.

Og þar sem Lóa Björk er komin aftur til starfa kveðjum við Fríðu Þorkelsdóttur sem hefur leyst hana af undanfarna mánuði.

Karamazov-bræðurnir er stór bók um stórar spurningar, stórbrotin saga og eitt af stórvirkjum heimsbókmenntanna. Bókin sem er eftir Fjodor Dostojevskí kom upphaflega út árið 1880 og fjallar um þrjá bræður, svallarann Dmítrí, hugsuðinn Ivan og dýrlinginn Aljosha, og morð á föður þeirra. Ingibjörg Haraldsdóttir þýddi bókina úr rússnesku á sínum tíma og nú hefur Illugi Jökulsson lesið bókina inn sem kvöldsögu Ríkisútvarpsins. Við spjöllum við Illuga um hvernig það er að lesa upp svona stórvirki. Þetta eru 1200 útprentaðar blaðsíður, rúmlega 100 lestrar, sem eru 50 klukkutímar í hlustun.

Fjord eða Fjörður er eldfim og umdeild, margverðlaunuð mynd eftir rúmenska leikstjórann Christian Mungiu. Myndin fjallar um íhaldssama kristna norsk-rúmenska fjölskyldu sem flytur frá Rúmeníu í smábæ í Noregi og lendir þar í átökum við barnaverndaryfirvöld, sem finnst uppeldisaðferðir fjölskyldunnar ótækar. Kolbeinn Rastrick hefur mjög sterkar skoðanir á myndinni.

Um síðustu helgi fór í loftið ný útvarpsstöð, reyndar ekki alvöru FM-útvarpsstöð heldur Plat-útvarp. Það eru plötuútgáfan Plata og plötusnúðahópurinn Plútó sem standa að Plat Radio sem ætlar að senda út í mynd og hljóði brakandi ferska raftónlist leikna í kjallara við Hlemm. Við fáum til okkar Guðmund Arnalds og Örlyg Arnalds sem standa að stöðinni.

Við kíkjum líka á nýja útgáfu á Ódysseifskviðu og heyrum tónlist sem mun hljóma á Iceland Airwaves í næstu viku.

Þegar rithöfundur fær ekki listamannalaun eitt árið ákveður hann að ráða sig í Sauðburð. Brátt kemst hann að því að bærinn sem hann hefur ráðið sig á er allt annað en hefðbundinn. Stórir karakterar og margvíslegar pælingar aðkomumanns úr borginni mynda frásögn sem er áleitin og mennsk, en ekki síst spennandi. Hermann Stefánsson ræðir við okkur um sína nýjustu bók, Sauðburð í Lestinni í dag.

Við pælum svo í myndefni og sannleika á tímum spunagreindar. Ofurhugar í Skjálfandafljóti, Elliði Vignisson, fljúgandi furðuhlutir og bandaríski myndlistarmaðurinn Trevor Paglen koma meðal annars við sögu.

Og svo er það Airwaves-listamaður dagsins. Að þessu sinni er það 22 ára rappari frá Harlem sem kallar sig Liim.