Bekijk deze aflevering met ondertiteling op Youtube: https://youtu.be/udlong0eOhM

Boek van Josh Goodrich bestellen? https://telos.vrijeboeken.com/book/9789083555898-responsief-coachen.html

Interesse in het Steplab-platform en de bijbehorende opleiding(en)? https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/steplab-samenwerking/

Veel scholen investeren in professionalisering van leraren via studiedagen, workshops of trainingen. Toch blijft de vraag: verandert het onderwijs in de klas daardoor echt?

In deze aflevering van de LLEARN Podcast gaat René Kneyber samen met Sacha van Looveren in gesprek met Josh Goodrich, CEO van Steplab en auteur van het boek Responsive Coaching, en Rachel Sewell, director of implementation

Samen bespreken ze hoe instructional coaching een krachtig alternatief kan zijn voor traditionele vormen van professional development. In plaats van losse trainingen werken leraren via korte, herhaalde coachcycli aan concrete verbeteringen in hun lessen.

Deze aanpak wordt in veel scholen in het Verenigd Koninkrijk al toegepast en wint internationaal snel terrein.

Wat is instructional coaching?

Instructional coaching is een vorm van professionele ontwikkeling voor leraren waarbij twee leraren samenwerken aan verbetering van de lespraktijk.

Het proces bestaat uit een terugkerende coachcyclus:

1. Een coach observeert een les

2. Coach en leraar bespreken wat er gebeurde

3. Ze bepalen één concrete verbeterstap

4. De leraar past die stap toe in de volgende les

5. De coach observeert opnieuw en geeft feedback

Door deze cyclus wekelijks of tweewekelijks te herhalen, ontwikkelen leraren stap voor stap nieuwe gewoontes in hun lespraktijk.

Wat is responsief coachen?

In het boek Responsive Coaching beschrijft Josh Goodrich een aanpak waarin de coach flexibel inspeelt op wat een leraar nodig heeft.

De coach kijkt bijvoorbeeld naar:

• bewustzijn – ziet de leraar wat er gebeurt in de klas?

• inzicht– hoe begrijpt de leraar het probleem?

• doelen – waar wil de leraar naartoe werken?

• concrete stappen – wat is de eerstvolgende verbetering?

• gewoontes – hoe wordt nieuw gedrag onderdeel van de routine?

Afhankelijk van de situatie kan coaching directief zijn (bijvoorbeeld bij een duidelijke verbeterstap) of juist reflectief.

Waarom werkt instructional coaching beter dan traditionele professionalisering?

Volgens Goodrich en Sewell zijn er vier redenen waarom coaching vaak effectiever is dan workshops of studiedagen:

1. Kleine stappen Leraren werken telkens aan één concrete verbetering.

2. Directe toepassing in de klas Nieuwe strategieën worden meteen uitgeprobeerd.

3. Frequente feedback Feedback volgt snel na observatie.

4. Nieuwe routines ontstaan door herhaling Door de coachcycli ontwikkelen leraren duurzame gewoontes.

Veelgemaakte fouten bij het invoeren van instructional coaching

Veel scholen die met coaching beginnen lopen tegen dezelfde problemen aan:

• te snel willen opschalen

• coaching bovenop bestaande taken stapelen

• onvoldoende tijd vrijmaken

• coaches onvoldoende trainen

Een belangrijke les uit scholen in Engeland: vervang bestaande vergadertijd door coachingtijd.

De rol van het Steplab-platform

Het Steplab-platform ondersteunt instructional coaching door evidence-informed didactiek te vertalen naar concrete stappen.

Het platform bevat onder andere:

• honderden granulaire didactische technieken

• videovoorbeelden van effectieve lessen

• studiemodules voor leraren en coaches

• dashboards waarmee schoolleiders coaching kunnen volgen

• tools om coachingcycli te plannen en feedback vast te leggen

Dit maakt coaching ook uitvoerbaar voor beginnende coaches.

Cultuurverandering in scholen

Instructional coaching draait uiteindelijk om het bouwen van een professionele leercultuur.

In sommige scholen coachen leraren elkaar regelmatig en wordt onderwijs voortdurend besproken. Hierdoor ontstaat een cultuur waarin lesgeven centraal staat in professionele gesprekken.

Belangrijkste inzicht uit de aflevering

Instructional coaching hoeft niet perfect te zijn om effect te hebben.

Als leraren elke week een kleine stap verbeteren, kan dat op de lange termijn enorme impact hebben op de kwaliteit van onderwijs.

Meer informatie

• proeflicentie Steplab-platform: https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/steplab-samenwerking/

• masterclasses instructional coaching: https://toetsrevolutie.nl/event/cursusdag-de-basis-van-instructional-coaching-3/

• Programma's voor schoolontwikkeling met coaching: https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/opleiding-instructional-coaching/

Leerlingen zijn druk bezig met een videoproject, maken TikTok-filmpjes en werken enthousiast samen.

Dat voelt als goed onderwijs. Maar… leren ze ook echt?

In aflevering 63 van de LLEARN Podcast is emeritus hoogleraar Paul Kirschner te gast. Aanleiding is zijn nieuwe boek Onderwijsillusies, waarin hij laat zien hoe gemakkelijk we ons in het onderwijs laten misleiden door wat we zien gebeuren in de klas.

Samen met René Kneyber ontrafelt Kirschner hardnekkige illusies, zoals:

• het idee dat actieve leerlingen automatisch lerende leerlingen zijn

• waarom stilte in de klas soms meer zegt dan drukte

• het verschil tussen presteren tijdens de les en duurzaam leren

• waarom projectwerk, ontdekken en samenwerken vaak overschat worden

• en hoe oefening, variatie en herhaald ophalen uit het geheugen wél leiden tot blijvend leren

Daarnaast gaat het gesprek over de rol van schoolleiders en beleidsmakers: waarom juist zij extra vatbaar zijn voor onderwijsillusies, en waarom kennis over leren cruciaal is voor goede beslissingen.

Een aflevering die uitnodigt om achter het gordijn te kijken van wat er in de klas gebeurt — en kritisch te kijken naar wat écht bijdraagt aan leren.

🎧 Aflevering 63 van de LLEARN Podcast – nu te beluisteren via je favoriete podcastplatform.

Het boek Onderwijsillusies is hier te bestellen: https://telos.vrijeboeken.com/book/9789083555874-onderwijsillusies.html

Deze aflevering met Nederlandse ondertiteling luisteren? Dat kan op Youtube: https://youtu.be/sI4NSR-FjnI

In deze aflevering van de LLearn Podcast spreken we met Jim Knight, de grondlegger van Instructional Coaching. Al meer dan twintig jaar onderzoekt en ontwikkelt hij manieren waarop leraren zich professioneel kunnen ontwikkelen zónder top-down verandermanagement.

We gaan met Jim Knight in gesprek over de kern van instructional coaching:

• waarom keuzevrijheid en eigenaarschap cruciaal zijn voor professionele groei

• hoe coaching leraren helpt hun impact op leerlingen te vergroten

• wat het verschil is tussen coaching, begeleiding en beoordeling

• en waarom duurzame schoolverbetering begint bij respect voor het vakmanschap van de leraar

Daarnaast bespreken we hoe instructional coaching er in de praktijk uitziet: van observaties en feedback tot het werken met doelen, data en kleine, haalbare verbeterstappen in de klas.

Deze aflevering is een must-listen voor leraren, schoolleiders en onderwijsadviseurs die zoeken naar een krachtige, mensgerichte manier om samen aan beter onderwijs te werken.

Ook de opleiding volgen van Jim Knight in september 2025? Kijk hier voor meer informatie: https://toetsrevolutie.nl/event/the-european-instructional-coaching-intensive-with-jim-knight/

Interesse in de vertaling van zijn boek? Meld je dan hier aan:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdAWVcJLBS0mVOA4M8bAdfVNPjjBWrQs3DWAhpugZ730kiKWg/viewform?usp=header

In deze aflevering van de LLearn Podcast duiken we in een van de meest ambitieuze en veelbesproken initiatieven binnen het Nederlandse onderwijs: NEON, een nieuw platform waarmee leraren hun eigen methodes kunnen samenstellen. Is het een briljante vernieuwing, of een té groot plan?

René Kneyber gaat hierover in gesprek met Per-Ivar Kloen, docent biologie en mede-initiatiefnemer van Neon, en podcasthost van De Laatste Les

Wat is Neon?

Neon is geen traditionele uitgeverij, maar een coöperatie van leraren en schoolbesturen, gecombineerd met een stichting die een digitale editor ontwikkelt. Het doel:

• publieksgefinancierd lesmateriaal produceren

• dat materiaal gratis beschikbaar maken in het publieke domein

• en leraren ondersteunen om zelf regie te nemen over curriculum en methode.

Wat maakt Neon anders?

Volgens Per -var zijn er drie grote verschillen met bestaande uitgeverijen:

• Geen winstoogmerk, waardoor inhoud en kwaliteit centraal kunnen staan.

• Auteurs blijven in dienst om doorlopend te verbeteren, ontwerpen en actualiseren.

• Volledige flexibiliteit: leraren kunnen hoofdstukken verschuiven, opdrachten aanpassen, eigen materiaal toevoegen en zelfs eigen varianten van onderwerpen ontwerpen.

Van methode naar curriculumontwerp

Neon denkt radicaal anders over lesmateriaal: niet als lineaire boeken, maar als een flexibel, digitaal opgebouwd curriculum. Dat betekent:

• kruislijnen zoals digitale geletterdheid, burgerschap en zelfregulerend leren lopen door alle vakken heen

• materiaal is aanpasbaar, regenereerbaar (denk aan varianten van opdrachten) en continu verbeterbaar

• leraren kunnen eigen ontwerpen uploaden, die via kwaliteitskaders weer beschikbaar kunnen worden voor collega's in heel Nederland.

Ambitie & realiteit

Het project is groot — onderwijs van basisonderwijs tot en met voortgezet onderwijs — en roept zowel enthousiasme als kritiek op. Per-Ivar is realistisch: sommige dingen zullen mislukken, maar dankzij iteratief werken, gebruikersfeedback en samenwerking met vakexperts ontstaat een systeem dat steeds beter wordt.

WIl je meedoen aan NEON?

Leraren kunnen:

• lid worden van het NEON-leerteam

• deelnemen aan klankbordgroepen

• expertise inbrengen (ook als gepensioneerde vakexpert)

• of zelfs solliciteren als auteur binnen het Neon-team.

Neon wil niets minder dan een nieuw carrièrepad openen voor inhoudelijk gedreven leraren — en het vakmanschap van de docent zichtbaar maken.

Bekijk hier de vacatures: https://www.neon.nl/vacatures

In deze aflevering van de LLearn Podcast gaan René Kneyber en Valentina Devid in gesprek met Josien Boetje – onderzoeker naar de didactiek van kritische AI- en informatievaardigheden, lerarenopleider digitale geletterdheid bij Instituut Archimedes, en projectleider van Critical AI in Research and Education (CARE), genomineerd voor de nationale Onderzoeksteamprijs.

Samen bespreken ze de prikkelende vraag: worden we lui door AI — of juist slimmer in wat we uitbesteden?

We bespreken hoe AI ons denkwerk verandert, wanneer 'cognitieve offloading' wél en níet problematisch is, en wat dat betekent voor leren, toetsen en onderwijsontwerp. Van simpele taken (zoals mails schrijven) tot complexe schrijfopdrachten: wanneer helpt AI, en wanneer belemmert het onze ontwikkeling?

je hoort o.a.:

• waarom we soms AI gebruiken uit onzekerheid of gemak;

• hoe 'offloading' niet nieuw is, maar nu wel nieuwe risico's meebrengt;

• waarom beginnende leerlingen sneller leerconditie verliezen door te vroeg AI-gebruik;

• hoe je AI juist kunt ontwerpen of prompten om denkwerk uit te lokken (in plaats van weg te nemen);

• de rol van edu-AI: AI die leert volgens de principes van effectieve didactiek;

• waarom transparantie over AI-gebruik belangrijk is — en hoe we dat bespreekbaar maken in de klas;

• en hoe de rubric voor human–AI agency docenten helpt om samen met leerlingen bewust keuzes te maken.

over Josien Boetje Josien onderzoekt hoe leraren en studenten kritisch, creatief en verantwoord AI kunnen gebruiken in hun leer- en onderzoekspraktijk. Ze combineert haar achtergrond in onderwijsontwerp, digitale geletterdheid en kritisch denken in het project CARE — gericht op het ontwikkelen van praktische tools voor onderwijsprofessionals.

luister / kijk Aflevering 60 van de LLearn Podcast – Lui door AI? – is beschikbaar als videopodcast op Spotify en Youtube en op alle podcastplatforms. Meer info en onze nieuwsbrief vind je op llearn.nl of toetsrevolutie.nl.

In deze aflevering introduceren Valentina Devid en René Kneyber het handelingsgerichte onderzoeksproces (HOP): de vijf stappen waarmee je tijdens je les gericht onderzoekt wat er in de hoofden van leerlingen gebeurt en daar direct op handelt. We leggen uit waarom we deze strategie 'het hopje' zijn gaan noemen, hoe het zich verhoudt tot formatief handelen, en hoe je het flexibel inzet (van snelle mini-hopjes tot een iets langere cyclus).

Je hoort o.a.:

• wat het hopje is (onderzoeken én handelen) en waarom "leuk meedoen" ≠ leren;

• de vijf stappen kort en krachtig, inclusief veelvoorkomende valkuilen (vage vragen, geen check achteraf);

• acht veelgebruikte beweegredenen om een hopje te doen (van misvattingen opsporen en schema's opbouwen tot motivatie en zelfregulerend leren);

• praktische tweaks: diagnostische meerkeuzevraag, wisbordjes, zekerheidsschatting, exit-ticket als "sleepnet";

• veiligheid en participatie: iedereen denkt mee en iedereen praat (zonder onnodige spanning door slimme structurering);

• waarom een hopje ook jouw professionele leren versnelt (je voorspellingen toetsen en bijstellen).

Kijk/luister

Deze aflevering is ook als videopodcast te bekijken (YouTube/Spotify).

Meer lezen?

Het handelingsgerichte onderzoeksproces: https://toetsrevolutie.nl/ons-model-voor-formatief-handelen/

8 beweegredenen voor formatief handelen: https://toetsrevolutie.nl/poster/8-beweegredenen-voor-formatief-handelen/

Over handelen in formatief handelen: https://toetsrevolutie.nl/over-handelen-in-formatief-handelen/

Call to action

Heb je voorbeelden, vragen of wil je je aanpak delen? Mail ons via [email protected]. Abonneer je op de Learn Podcast of op de nieuwsbrief via llearn.nl of toetsrevolutie.nl om nieuwe afleveringen en blogs te ontvangen.

René & Valentina spreken met de makers van Gelijke kansen in de klas over hoe je als leraar — in welk vak of type onderwijs dan ook — doelgericht werkt aan gelijke kansen. Het boek brengt drie lagen samen: houding, inhoud en didactiek. We verkennen waarom "gelijke kansen" breder is dan doelgroepenbeleid, hoe je klassikaal begint, en hoe je onderzoek en praktijk slim verbindt.

dit hoor je o.a.:

• hoe je met één thema tegelijk (stapsgewijs) impact maakt als team of school;

• didactische keuzes die iedereen laten meedenken en -praten, met nuances bij technieken als denken–duo–delen en 'cold call' (maar veiligheid en structuur eerst);

• taalontwikkelend lesgeven in elk vak: vaktaal expliciet maken, gebruiken en toetsen;

• lesinhoud inclusiever maken met concrete checks (representatieve voorbeelden, materialen en casussen);

• microkwetsingen herkennen en een veilige leercultuur bouwen;

• duidelijke verwachtingen en expliciet vertrouwen als hefboom voor kansengroepen.

extra's

• Het boek is gratis te downloaden (en leest heerlijk op papier). https://gelijkekansenindeklas.be

• Winactie: mail naar [email protected] met een korte motivatie of verhaal rond (on)gelijkheid in de klas — waarom jij het boek nodig hebt of aan iemand wilt geven. De winnaar ontvangt Gelijke kansen in de klas én Feedback in de klas (gesigneerd).

Abonneer je op de LLearn Podcast of op onze nieuwsbrief via llearn.nl of toetsrevolutie.nl om geen aflevering te missen.

In deze aflevering van de LLearn Podcast gaat René in gesprek met Anne van Mechelen, bekend van de podcast Lang Leve Lezen. Anne is docent Nederlands geweest, werkte op de pabo en staat nu wekelijks zelf in groep 6. Ze is gespecialiseerd in lezen en deelt haar visie op begrijpend lezen.

We bespreken waarom begrijpend lezen niet alleen een taak is voor de docent Nederlands, maar in alle vakken een plek verdient. Anne laat zien hoe rijke teksten, thema's en literatuur kunnen bijdragen aan woordenschat, wereldkennis en leesplezier. Ook demonstreert ze live hoe je als docent kunt modelleren bij het lezen van een tekst – door je denkproces hardop te delen met leerlingen.

Verder komt aan bod:

• waarom methodes begrijpend lezen vaak tekortschieten

• hoe jeugdliteratuur en thema's een krachtig alternatief kunnen bieden

• hoe docenten in álle vakken verhalenvertellers zijn

• en waarom lezen niet alleen voor school, maar ook voor democratie en mens-zijn van belang is

Een aflevering vol inspiratie voor iedereen die wil werken aan taal, leesvaardigheid en betekenisvol onderwijs.

SHOWNOTES:

Podcast Lang Leve Lezen https://podcasts.apple.com/nl/podcast/langlevelezen-de-dagopening/id1660113987?l=en-GB

Kinderen Slimmer Maken - David Didau https://phronese.vrijeboeken.com/book/9789490120535-kinderen-slimmer-maken.html

Brieven aan Miyo - Martin Bootsma

https://telos.vrijeboeken.com/book/9789083407975-brieven-aan-miyo.html

In deze praktische aflevering gaat Flemming van de Graaf met Sacha van Looveren en Aafke Birza in gesprek over de startopdracht. Dit is een opdracht die leerlingen bij binnenkomst maken. Als je dit vaak genoeg herhaalt wordt het een krachtige routine om leerlingen vanaf de eerste minuut in de leerstand te krijgen!

Shownotes:

Blog en overzicht van verschillende werkvormen: https://toetsrevolutie.nl/de-kracht-van-de-startopdracht/

In deze 55e aflevering van de Learn Podcast zijn René, Valentina en Flemming eindelijk weer fysiek samen achter de microfoon! Ze duiken in een herkenbaar en praktisch onderwerp: hoe start je met formatief handelen in een nieuwe klas?

We bespreken waarom de eerste weken van het schooljaar – vaak de gouden weken genoemd – zo'n kansrijke periode zijn om routines en verwachtingen neer te zetten. Hoe introduceer je werkvormen zoals wisbordjes op een manier die werkt? Wat moet je absoluut wél doen om formatief handelen stevig neer te zetten, en welke valkuilen kun je beter vermijden?

Of je nu net begint of al ervaring hebt met formatief handelen: deze aflevering zit vol concrete voorbeelden, tips en inzichten om direct in je lessen toe te passen.

SHOWNOTES:

Focusvragen? https://toetsrevolutie.nl/focusvragen-concreet-maken-van-leerdoelen/

Startopdracht? https://toetsrevolutie.nl/de-kracht-van-de-startopdracht/

Boek Formatief handelen? https://toetsrevolutie.nl/boek/formatief-handelen-van-instrument-naar-ontwerp/

Gratis cursus wisselmomenten? https://www.orde-houden.nl/course/wisselmomenten-gratis-cursus