Om alvast warm te lopen voor de Week van het Verboden Boek - die ook in Nederland en Vlaanderen georganiseerd wordt, van 19 tot en met 27 september 2026 - lijkt dat een goeie vraag. Het antwoord wat het boek van Thomas More betreft over een ideale, maar niet bestaande samenleving, kan redelijkerwijze alleen maar "ja" zijn. De utopie van destijds zouden we nu wellicht een dystopie noemen. Maar hoe zit dat met de status van "het vrije woord" in onze "verlichte" maatschappij, van de Verenigde Staten tot de USSR, in Nederland en in Vlaanderen, waar boeken ook nog steeds worden gebannen om politieke, religieuze en/of andere volstrekt idiote redenen?
In 2012 publiceerde Patrick Bernauw enkele satirische stukken met scherpe kritiek op het cultuurbeleid van Stad Aalst, naar aanleiding van de feestelijkheden rond 100 jaar Louis Paul Boon. De cultuurschepen had er niet beter op gevonden een "beschermcomité" in het leven te roepen, waarin ook notabelen zetelden die het gedachtengoed van de Aalsterse schrijver allerminst genegen waren. Onder druk van een actiecomité werd het officiële beschermcomité opgedoekt. Omdat Bernauw behalve schrijver ook docent creatief schrijven was aan de Academie voor Podiumkunsten, startte de cultuurschepen tegen hem een tuchtprocedure op, die met een sisser afliep. Hierna verdwenen wel enkele van zijn meest succesvolle en bekroonde jeugdboeken uit de bibliotheek.
Toen Bernauw dit in 2018 ontdekte en een paar plezante blogposts wijdde aan een Bermuda Driehoek ter hoogte van het dat jaar geopende Utopia - waarin de bibliotheek samenwoonde met de academie - dreigde deze keer de schepen van o.a. onderwijs en bibliotheek met een tuchtprocedure. De boeken van Bernauw waren nu eenmaal afgevoerd omdat ze niet meer gelezen werden. Met cijfers uit de catalogi kon de auteur bewijzen dat de verregaande ontlezing van zijn werk zich blijkbaar uitsluitend in zijn geboortestad voltrok, en vooral betrekking had op boeken die op leeslijsten van scholen prijkten omdat ze keer op keer herdrukt werden, of in binnen- en buitenland waren bekroond. Het mocht niet baten. Bernauw trok de blogposts in, en collega auteurs en kunstenaars zeiden in zijn plaats wat hij te zeggen had. Deze preek is de herwerkte en geactualiseerde versie van de destijds gewraakte blogposts.
De kleinstedelijke farce leidde tot de oprichting van een Utopisch Fonds Onwaarschijnlijk Literair Interessant Erfgoed (UFOLIE) - de Facebookpagina bestaat nog steeds: https://www.facebook.com/ufoliebib. Een ufolisch gezelschap zorgde ervoor dat de Verzamelde Werken van de gewraakte schrijver terechtkwamen in een Bewaarbibliotheek aan de Tafel van Elise in zijn eigen Erembodegem. Nu de Tafel verhuist, en ter gelegenheid van de Week van het Verboden Boek, krijgt de Bewaarbibliotheek vanaf 26 september 2026 een plaats in Gijzegem, in het artistieke kader van Kunst in het Huis van kunstenares Christa Jacobs.
Ondertussen blijft vzw de Scriptomanen ervoor ijveren dat de bibliotheek van zijn geboortestad het aantal beschikbare titels van Patrick Bernauw op minstens hetzelfde niveau brengt als dat van pak weg Dendermonde, Brakel, Mechelen, Tongeren, Sint-Niklaas, Roeselare, Kortrijk of Hasselt. Nieuwe werken van de auteur worden geweerd uit de bibliotheek van zijn geboortestad, en collega schrijvers met wie hij samenwerkt, publicerende ex-leerlingen en uitgaven van de Scriptomanen delen in de klappen. Zo werd een boek over de begraafplaatsen van Groot-Aalst, Een steen verlegd, gesteund door het deelgemeentenplatform, gerealiseerd door Aalsterse auteurs en ex-leerlingen van Patrick Bernauw, en uitgegeven door een vzw met zetel in Aalst, niet aangekocht door de bibliotheek. U kunt dit ook nalezen op de blog Aangaande een feestelijke pensioensreceptie van Stad Aalst en een cadeaubon van 270 euro. Bernauw is inderdaad sinds juni 2025 met pensioen als docent creatief schrijven, tuchtprocedures zijn bijgevolg niet meer aan de orde.
Op zondag 27 september 2026, op de slotdag van de Week van het Verboden Boek, om 15 en 17 uur, opent Patrick Bernauw de nieuwe stek van zijn Bewaarbibliotheek in Haynehof 3, 9308 Gijzegem-Aalst. Hij zal dit doen met een performance in het kader van het literair evenement "Woord in Beeld", waar ook mede-Scriptomanen Katrien Dierick, Karen Kerckhofs, Anna van Ro en Anke Verleysen gedichten of teksten zullen lezen die tentoongesteld worden in de vorm van collages, blackout poetry, fotomontages en zo meer. U bent van harte welkom, de toegang is gratis, graag wel een seintje geven als u eraan komt via [email protected] - zodat de volkstoelopen in goede banen geleid kunnen worden.
Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/luisterboeken--5923963/support.
Luisterboeken is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel.
