Luther Academie

Al voordat het homohuwelijk in Nederland wettelijk mogelijk was, konden stellen van gelijk geslacht al hun relatie laten zegenen in de Lutherse Kerk. Kees van der Horst, emeritus predikant en homo, was als president van de synode nauw betrokken bij het besluit om homorelaties in 1995 officieel te zegenen. Hij vertelt over de weg naar dit besluit en de reacties die daarop volgden. Ook blikt hij terug op Roze Zaterdag in Amersfoort en hoe die gebeurtenis bijna invloed had op zijn benoeming als predikant in de stad.

De tentoonstelling Ons geloof is Liefde van het Luther Museum, vertelt het verhaal van de queeremancipatie binnen de lutherse kerk. In deze podcast vertellen queer lutheranen zelf over hun queeridentiteit en geloof. We duiken in de geschiedenis en horen meer over hun eigen verhaal, hun geloof, hoop en vooral de liefde. Te zien tot en met 11 oktober 2026 in Luther Museum Amsterdam.

Interview: Lisanne Bouma, techniek: Bart Geeraedts, 2026.

Voor veel queer personen is het niet vanzelfsprekend dat een kerk een veilige plek voelt. Louisa Vos, lesbisch, lutherse predikant én therapeut, vertelt waarom zij de Lutherse Kerk juist wel als zo'n plek ervaart. Ze deelt hoe inzichten uit haar therapeutische werk haar kijk op geloof, gemeenschap en veiligheid hebben gevormd. Ook gaat ze in op de bijzondere combinatie van haar werk als predikant en therapeut.

De tentoonstelling Ons geloof is Liefde van het Luther Museum, vertelt het verhaal van de queeremancipatie binnen de lutherse kerk. In deze podcast vertellen queer lutheranen zelf over hun queeridentiteit en geloof. We duiken in de geschiedenis en horen meer over hun eigen verhaal, hun geloof, hoop en vooral de liefde. Te zien tot en met 11 oktober 2026 in Luther Museum Amsterdam.

Interview: Lisanne Bouma, techniek: Bart Geeraedts, 2026.

Hoe is het om openlijk queer te zijn binnen een kerk die deel uitmaakt van een wereldwijd netwerk, terwijl daar niet overal ruimte voor is? Wieneke Groot woont samen met haar vrouw Didi, is lid van Luthers Arnhem en maakt deel uit van de Lutherse Synode. Ze vertelt over haar werk binnen de synode en over de spanning en verantwoordelijkheid die horen bij het deel uitmaken van een wereldkerk waarin homoseksualiteit niet overal wordt geaccepteerd.

De tentoonstelling Ons geloof is Liefde van het Luther Museum, vertelt het verhaal van de queeremancipatie binnen de lutherse kerk. In deze podcast vertellen queer lutheranen zelf over hun queeridentiteit en geloof. We duiken in de geschiedenis en horen meer over hun eigen verhaal, hun geloof, hoop en vooral de liefde. Te zien tot en met 11 oktober 2026 in Luther Museum Amsterdam.

Interview: Lisanne Bouma, techniek: Bart Geeraedts, 2026.

Toen de Nashvilleverklaring verscheen, leidde dat binnen veel kerken tot gesprekken over inclusie en acceptatie. Freek Houweling, lid van de Lutherse Kerk in Rotterdam, woont samen met zijn man Jeroen en vertelt hoe zijn geloofsgemeenschap met deze thema's omgaat. Hij spreekt over de ruimte die binnen de Lutherse Kerk is voor alle letters van de regenbooggemeenschap en over de initiatieven die in Rotterdam zijn ontstaan naar aanleiding van de maatschappelijke discussie.

De tentoonstelling Ons geloof is Liefde van het Luther Museum, vertelt het verhaal van de queeremancipatie binnen de lutherse kerk. In deze podcast vertellen queer lutheranen zelf over hun queeridentiteit en geloof. We duiken in de geschiedenis en horen meer over hun eigen verhaal, hun geloof, hoop en vooral de liefde. Te zien tot en met 11 oktober 2026 in Luther Museum Amsterdam.

Interview: Lisanne Bouma, techniek: Bart Geeraedts, 2026.

Hoewel de Lutherse Kerk voor veel mensen een veilige plek is, betekent dat niet dat de emancipatiestrijd voorbij is. Ilse Swart woont samen met haar partner, bereidt zich voor op het predikantschap binnen de Protestantse Kerk en doet promotieonderzoek naar queer perspectieven op de toekomstvisie van Paulus. Ze vertelt over haar eigen coming-out, haar ervaringen binnen de kerk en waarom het volgens haar belangrijk blijft om scherp te blijven op emancipatie en inclusie, ook binnen de Lutherse Kerk.

De tentoonstelling Ons geloof is Liefde van het Luther Museum, vertelt het verhaal van de queeremancipatie binnen de lutherse kerk. In deze podcast vertellen queer lutheranen zelf over hun queeridentiteit en geloof. We duiken in de geschiedenis en horen meer over hun eigen verhaal, hun geloof, hoop en vooral de liefde. Te zien tot en met 11 oktober 2026 in Luther Museum Amsterdam. Interview: Lisanne Bouma, techniek: Bart Geeraedts, 2026.

Donderdag 14 mei 2026, Hemelvaart, was een bijzondere dag in het Luther Museum. Na de Hemelvaartsdienst vond de lutherse gemeenschapsdag plaats, met door het hele museum activiteiten zoals een bezoek aan de tentoonstelling Onder de Zwaan en een lutherse editie van Tussen Kunst en Kitsch. We kozen bewust voor de traditionele Hemelvaartsdienst om alle lutherse gemeenschappen in Nederland samen te brengen: om de tentoonstelling te laten zien, maar ook om verhalen op te halen en uit te wisselen. Dat deden we door interviews af te nemen, het resultaat te verwerken in deze podcast, en ideeën vast te leggen in een toekomstboek. In deze aflevering hoor je fragmenten terug uit die gesprekken. Wat betekent het om Luthers te zijn? Hoe ervaren mensen de tentoonstelling Onder de Zwaan? En wat kwam er allemaal uit de lutherse Tussen Kunst en Kitsch? Luister nu naar deze speciale aflevering!

Voor de geschiedenis van Kasteel Hoekelum moeten we terug naar de veertiende eeuw. In 1325 ontstond het landgoed. Hoekelum diende in die tijd als ambtswoning van de jagermeesters van de Veluwe.

In de eeuwen die volgden wisselde het landgoed meerdere malen van eigenaar. In 1542 kwam Hoekelum in handen van Hendrick van Poelwijck, waarna verschillende families het kasteel bewoonden. Een ingrijpende verandering vond plaats in 1735, toen Sibilla Elisabeth van Balveren het oude huis liet afbreken en opnieuw liet opbouwen in de huidige vierkante vorm. Tijdens deze verbouwing ontstond ook de conferentiezaal.

In 1819 werd Hoekelum eigendom van de familie Van Wassenaer, een van de oudste adellijke families van Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de familie gedwongen het landgoed te verlaten. Toen zij in 1945 terugkeerden, bleek een groot deel van het interieur te zijn aangetast. In 1946 verliet de laatste Van Wassenaer definitief Hoekelum, waarna het kasteel werd ingericht als Luthers buitencentrum.

In de jaren die volgden vonden er tal van Lutherse activiteiten plaats, zoals vakantieweken, synodevergaderingen, meditatieweekenden, vrouwencontactdagen en een jaarlijkse schaakdag. Veel mensen bewaren warme herinneringen aan deze periode, onder wie mevrouw Ina Schröder. Sinds 1988 is Kasteel Hoekelum in het bezit van Stichting Geldersch Landschap & Kasteelen.

Barones Iddink-van Wassenaer stelde het kasteel actief open voor de Lutherse activiteiten vanaf 1956. Als dank kreeg ze een mooi damasten doek met de afbeelding van Hoekelum en een Lutherroos, en die krijgt een prominente rol in de tentoonstelling 'Onder de zwaan'.

Tijdens de Lutherse Huisvrouwendagen konden de huisvrouwen uit de Gelders-Overijsselse lutherse gemeente genieten van 'enkele dagen van ongedwongen samenzijn'. Er waren wijdingen, zangrecitals, excursies, lezingen en diverse andere activiteiten. Ina Schröder was als echtgenote van ds. Schröder jarenlang actief betrokken bij de organisatie van de huisvrouwendagen op kasteel Hoekelum.

Korte geschiedenis Lutheranen in Weesp

De geschiedenis van de Lutherse gemeente in Weesp kende een bewogen start op Paaszondag 19 april 1643. De stichters waren vrijwel uitsluitend Duitsers die de verwoestingen van de Dertigjarige Oorlog waren ontvlucht en in de vestingstad een nieuw bestaan zochten. Onder leiding van hun eerste predikant vormde deze groep migranten een hechte gemeenschap. De beginjaren waren echter zwaar; de lutheranen werden door het lokale bestuur tegengewerkt en de predikant werd zelfs veroordeeld tot zware boetes voor het houden van 'onwettige' diensten. Pas na diplomatieke tussenkomst van stadhouder Frederik Hendrik in 1647 verkreeg de gemeente officieel verlof om hun godsdienst zonder stoornis te belijden. Na jaren van sparen en een inzamelingsreis langs Noord-Duitse steden en Denemarken, kon in 1657 een pand worden ingericht als hun eerste officiële kerkgebouw.

De kerk aan de Nieuwstad verrees in 1818 dankzij een omvangrijke erfenis. Tijdens de bouwperiode werden de meest kostbare bezittingen uit de oude schuilkerk zorgvuldig overgebracht. Zo verhuisden niet alleen de preekstoel en het doophek, maar zelfs de eeuwenoude Bentheimer vloertegels naar het nieuwe onderkomen. Een bijzonder pronkstuk was het Strümphler-orgel uit 1769, het allereerste instrument van deze beroemde bouwer. In de twintigste eeuw bleef de kerk een levendig centrum voor kunst en geloof. Ondanks deze rijke historie zorgde de toenemende ontkerkelijking aan het begin van de eenentwintigste eeuw voor een onomkeerbare verandering. In 2006 fuseerden de Weesper lutheranen met de hervormden en gereformeerden tot de Protestantse Gemeente Weesp en Driemond.

Robert de Vos is al jaren verbonden aan de Lutherse Kerk Weesp. Ook is hij predikant geweest in de Lutherse Kerk in Weesp.

Korte geschiedenis Lutheranen in Beverwijk

In 1769 besloten de Lutheranen in Beverwijk en omstreken om een eigen gemeente te stichten en drie jaar later werd aan de Koningstraat een voormalige herberg gekocht en omgebouwd tot kerk. De kelder, met oude plavuizen, is nog steeds aanwezig. Helaas raakte de jonge gemeente al na korte tijd door financieel wanbeheer in zo grote moeilijkheden, dat haar bezittingen in het openbaar moesten worden verkocht. De kerk ging onder de hamer, maar werd gekocht door de lutherse Amsterdamse koopman Joan Coenraad Brandt, die alles vervolgens weer terug schonk aan de gemeente. Bovendien liet hij het gebouw verfraaien met stucwerk, de preekstoel, het kerkplein en een gevelsteen. Dominee Folkers schonk de prachtige Lutherbijbel, waar Brandt het zilverbeslag op liet zetten, die nu te zien is in Onder de Zwaan, de nieuwe tentoonstelling van het Luther Museum. Te bezoeken tot en met 14 juni 2026. Bijzonder is dat dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis van 1871 tot 1875 in de Lutherse Kerk in Beverwijk predikte. In 1997 is de Lutherse gemeente Beverwijk gefuseerd met die van Haarlem en de kerk in Beverwijk werd verkocht aan de Stichting Oude Hollandse Kerken.

Karel ten Broecke en Liesbeth ten Broecke waren vanaf 1970 lid bij de Evangelisch-Lutherse Gemeente Beverwijk-Velsen. Zij zijn betrokken geweest in het bestuur van de kerk en bij allerlei activiteiten. Sinds de fusie in 1997 met de Lutherse Gemeente in Haarlem, kerken Karel en Liesbeth in Haarlem.