"B. Süreli ve süresiz yayın hakkı

Madde 29 –

Süreli veya süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.

Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykırılığının tesbiti halinde yetkili merci, yayının durdurulması için mahkemeye başvurur.

Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz.

Süreli yayınlar, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır."

Programımızın bu bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ, Anayasa'nın 29. maddesinde düzenlenen süreli ve süresiz yayın hakkını inceliyor. Süreli ve süresiz yayın hakkının basın özgürlüğüne yansımalarını, tutuklanan gazetecileri ve sansürlenen basını mercek altına alıyor.

"X. Basın ve yayımla ilgili hükümler

Madde 28 – Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.

Yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için, kanunla belirtilecek sınırlar içinde, hakim tarafından verilen kararlar saklı kalmak üzere, olaylar hakkında yayım yasağı konamaz.

Süreli veya süresiz yayınlar, kanunun gösterdiği suçların soruşturma veya kovuşturmasına geçilmiş olması hallerinde hakim kararıyla; Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel ahlakın korunması ve suçların önlenmesi bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emriyle toplatılabilir. Toplatma kararı veren yetkili merci, bu kararını en geç yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir; hakim bu kararı en geç kırksekiz saat içinde onaylamazsa, toplatma kararı hükümsüz sayılır.

Süreli veya süresiz yayınların suç soruşturma veya kovuşturması sebebiyle zapt ve müsaderesinde genel hükümler uygulanır.

Türkiye'de yayımlanan süreli yayınlar, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenliğe ve genel ahlaka aykırı yayımlardan mahkum olma halinde, mahkeme kararıyla geçici olarak kapatılabilir. Kapatılan süreli yayının açıkça devamı niteliğini taşıyan her türlü yayın yasaktır; bunlar hakim kararıyla toplatılır."

Programımızın bu bölümünde Av. Gülten Kaya, Anayasa'nın 28. maddesinde düzenlenen basın hürriyetini mercek altına alıyor. Basın hürriyeti nedir, sınırları nelerdir, hangi durumlarda basın hürriyeti sınırlandırılabilir gibi soruları detaylıca inceliyor.

"IX. Bilim ve sanat hürriyeti

Madde 27 – Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir.

Yayma hakkı, Anayasanın 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz.

Bu madde hükmü yabancı yayınların ülkeye girmesi ve dağıtımının kanunla düzenlenmesine engel değildir."

Avukat Haluk Can Elmadağ bilim ve sanat hürriyetinin ne olduğunu, sınırlarını, hangi hallerde sınırlanabileceğini, yabancı-vatandaş ayrımını mercek altına alıyor.

“VIII. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

Madde 26 –

Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet Resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.

Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz.

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir.”

Programımızın bu bölümünde Avukat Haluk Can Elmadağ, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin ne anlam ifade ettiğini, sınırlarını, sınırlarına ilişkin uygulanan hatalı pratikleri mercek altına alıyor.

"VII. Düşünce ve kanaat hürriyeti

Madde 25 – Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.

Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."

Programımızın bu bölümünde Av. Gülten Kaya, Anayasa'nın 25. maddesinde düzenlenen düşünce ve kanaat hürriyetini inceliyor. Düşüncenin açıklanmadığı zaman herhangi bir sınırlamaya tabii tutulup tutulamayacağını, dışa vurulduğu zamanda da hangi çerçeve ile sınırlı olduğunu mercek altına alıyor.

"VI. Din ve vicdan hürriyeti

Programımızın bu bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ, din ve vicdan hürriyeti kapsamında din hürriyeti, vicdan hürriyeti, kanaat hürriyeti kavramlarını inceleyerek başlıyor. Dünya'nın çeşitli ülkelerinden ve ülkemizden yüksek yargı kararları doğrultusunda bu kavramların ne anlama geldiğini, ülkemizde bu ilkelerin ihlalleri örneklerini inceliyor. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yalnızca belli bir mezhepi temsil etmesinden doğan problemleri, zorunlu askerlik karşısında vicdani ret girişimlerini, ilköğretimde zorunlu olan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinden kaynaklanan sorunları mercek altına alıyor.

"V. Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Madde 23 –

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.

Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;

Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;

Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir. (Değişik fıkra: 7/5/2010-5982/3 md.)

Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.

Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz."

Programımızın bu bölümünde Av. Gülten Kaya, Anayasa'nın 23. maddesinde düzenlenen yerleşme ve seyahat hürriyetini mercek altına alıyor. Yerleşme ve seyahat hürriyetinin hangi şartlar altında sınırlanabileceği, günümüzde hangi şartlar altında Anayasaya aykırı olarak sınırlandırıldığı, yabancılar ile vatandaşlar arasında bu konuda bir ayrıma gidilip gidilmediği hususlarını değerlendiriyor.

"Haberleşme hürriyeti

Madde 22

Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, karar kendiliğinden kalkar.

İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir."

Programımızın bu bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ, Anayasa'nın 22. maddesinde düzenlenen "haberleşme hürriyeti"ni inceliyor. Haberleşme hürriyetinin ne olduğu, kapsamının ne olduğu, sınırlarının ne olduğu, haberleşmenin gizliliği ilkesinin istisnalarının ne olduğu üzerinde duruyor. Haberleşmenin gizliliğinin hukuka uygun bir şekilde devlet ve diğer kişiler tarafından ihlal edilebildiği durumları inceliyor.

"B. Konut dokunulmazlığı

Madde 21

Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar."

Programımızın bu bölümünde Av. Gülten Kaya Anayasa'nın 21. maddesinde yer alan "konut dokunulmazlığı"nı inceliyor. Konut dokunulmazlığını hem 21. madde kapsamında hem de Türk Ceza Kanunu madde 116 kapsamında "konut dokunulmazlığının ihlali" kapsamında inceliyor.

Özel hayatın gizliliği

Madde 20 – Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. (Mülga üçüncü cümle: 3/10/2001- 4709/5 md.)

(Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/5 md.) Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/2 md.) Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir."

Programımızın bu bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ “özel hayatın gizliliği” başlıklı Anayasanın 20. maddesi kapsamında özel hayatın ne anlama geldiğini, özel hayatın temel alanlarını inceleyerek kişisel verilerin korunmasının bu kapsamda nasıl değerlendirilmesi gerektiğini ve unutulma hakkını inceliyor. Programın son bölümünde de kolluk kuvvetlerinin gerçekleştirdiği aramaların hangi şartlar altında meşru olduğunu hangi durumlarda Anayasaya aykırılık teşkil ettiğini kanun ve yönetmelikler üzerinden örneklerle inceliyor.