Maszketnik - Marta Woźniak

⚙💪 Na Górnym Śląsku trwa wielka mobilizacja - podczas Narodowego Spisu Powszechnego podaj narodowość inną, wpisz „śląska”. Czy powtórzą się dane z 2011 roku, kiedy takie deklaracje zgłosiło prawie 850 tys. osób? Może dojdą kolejne tysiące, a może Ślązaczek i Ślązaczek jest mniej?   Najpierw porozmawiamy z reporterem Zbigniewem Rokitą i katowickim radnym Łukaszem Borkowskim, a po godz. 18.00 połączymy się z prezesem Związku Górnośląskiego - Grzegorzem Frankim. 

📝 Stowarzyszenie Wilamowianie zaapelowało do radnych Wilamowic, by wycofali się z kontrowersyjnej uchwały.  

💸 Okazuje się, że miasto otrzymało 7 mln zł dofinansowania na projekt Muzeum Kultury Wilamowskiej, ale dotacja została wstrzymana. Powód? Uchwała anty-LGBT.  

👉 O kulturze wilamowskiej, języku, tradycjach małej społeczności nie uznawanej przez polskie władze i o tym, dlaczego brak muzeum to wielki cios dla tej etnicznej grupy opowie etnolog, germanista i członek Stowarzyszenia Wilamowianie - Tymoteusz Król. W drugiej części przejrzymy prasę zagraniczną.   

💚✊ W pierwszej godzinie znowu wrócimy do Argentyny i przyjrzymy się strategiom, które doprowadziły do ustawy o aborcji legalnej, bezpiecznej i darmowej. Odpowiemy też na pytanie, co wydarzyło się przez 15 lat, dlaczego tyle to trwało i czy prawo z drugiej półkuli jest możliwe na polskim gruncie?   

📰 W drugiej części programu połączymy się z red. Kornelem Wawrzyniakiem i zrobimy przegląd prasy.  

🎥 Ulubionym tematem filmowców zdają się być morderstwa, a jak jest w rzeczywistości? Dlaczego nie pijani kierowcy czy przemoc domowa? Jakie błędy popełniają twórcy filmowi pokazując sprawy karne - o tym rozmawiamy z uznanym mecenasem Jackiem Dubois, członkiem Trybunału Stanu i autorem m.in. książki „Mordowanie na ekranie”.  

🦙 W drugiej godzinie programu przeniesiemy się do Chile wraz z Mariem Galdamezem, dziennikarzem, przedsiębiorcą i uchodźcą politycznym, który przyjechał do Polski w 1977 roku podczas reżimu Augusta Pinocheta. Porozmawiamy o protestach w kraju, o zmianach w konstytucji i o troskach z perspektywy 13 tys. kilometrów.  

🍰 Zaczynamy zagraniczną prasówką i, co mnie ostatnio najbardziej zajmuje, pracą u podstaw. Natomiast o 18.00 porozmawiamy o tym, jak piekarz czy piosenkarz ma większy posłuch na fejsbuku od fizyka i chemika, porozmawiamy o energii mediów społecznościowych, porozmawiamy też o fake newsach i strategiach jak z nimi walczyć, a naszym gościem będzie Jan Król, specjalista ds. cyfryzacji z Centrum Nauki Kopernik. 

🍰 Maszkecimy dziś zagranicznie, bo dzieje się nie tylko w Stanach Zjednoczonych. Po zagranicznej prasówce, O 17.20 przeniesiemy się do ogarniętej wojną Republiki Środkowoafrykańskiej, gdzie polska fundacja AKEDA założyła muzyczną szkołę. Nauka gry na instrumentach miała być oddechem i terapią dla najmłodszych z traumami wojny domowej. Ale ataki rozpoczęły się na nowo po wyborach prezydenckich w grudniu. O tym opowie Marcin Choiński z Fundacji AKEDA.   

Po 18.00 wrócimy do Europy. Dr Spasimir Domaradzki z Uczelni Łazarskiego, politolog, specjalista w zakresie stosunków międzynarodowych, publicysta w Res Publica Nova skomentuje, czy prawdą jest, że Unia Europejska rozwija się od kryzysu do kryzysu, którym państwom światowa pandemia dała w kość, co obnażyła i jakie to będzie miało skutki w przyszłości i czy mamy nowego lidera w Europie?

17.00 Noworoczne dzień dobry z gderaniem i narzekaniem, bo kiedy wszyscy żyją kolejną odsłoną afery szczepionkowej, znowu coś się dzieje „po cichu”. Albo się wini za to rządzących, albo dziennikarzy. Skupimy się na tych drugich i na odbiorcach. O tym, dlaczego nic nie jest tematem zastępczym, o stypie dziennikarstwa porozmawiamy z dziennikarzem Bartoszem Józefiakiem   

18.00 Piątka dla Zwierząt, wygrana martwych karpi i obrona pumy Nubii - jaki miniony rok był dla zwierząt, czy 2021 będzie lepszy? O tym Anna Plaszczyk z Fundacji Viva! i mec. Katarzyna Topczewska współpracująca z organizacjami prozwierzęcymi

17.00 Dziś przyglądam się, jak to określają argentyńskie dzienniki, historycznemu głosowaniu w Senacie. O 16.00 (20.00 czasu polskiego) senatorki i senatorzy mają zdecydować, czy aborcja w Argentynie będzie legalna, bezpieczna i darmowa. Opowiem o tym, jaką drogę przeszły Argentynki, skąd się wzięły zielone chusty jako znak manifestacji i będziemy trzymać kciuki za głosowanie. Oprócz tego podsumuję z państwem ten rok, bo ulice na całym świecie skandowały dużo i głośno.   

18.00 Świąteczne życzenia skończyły się dzikimi tańcami królowej Elżbiety II, co wprawiło Brytyjczyków w osłupienie. Telewizja Channel 4 wypuściła deepfake’a, o czym poinformowała. Co to jest, czy istnieją przepisy prawne dotyczące tej technologii i komu może służyć, jeśli nie politykom? O tym Aleksandra Kopciuch z Fundacji Bezpieczna Cyberprzestrzeń.

Chociaż śląski nie jest moim pierwszym językiem i nikt mnie go nigdy nie nauczył, uwłaczające mówienie o nim gwara, wygodne powoływanie się na prof. Miodka, który od lat utrzymuje, że to nie język, a przecież wie, o czym mówi, bo to w końcu językoznawca i sam z Górnego Śląska pochodzi, to robienie ze śląskiego gwary jest dyskryminujące i dowodzi kolejnych praktyk polonizacyjnych tego regionu.   

Przeciwnicy uznania śląskiego za język wszystko sprowadzają do mieszanki polskiego z niemieckim, z tym zabawnym akcentem. Nie ma w dyskusji o języku śląskim miejsca na wpływy czeskie, na omówienie faktów historycznych, działań nieśląskich polityków, na przyznanie się do trwającej od wieku (sic!) polonizacji, jakże skutecznej, tego regionu. Wystąpienie europosła Łukasza Kohuta w Brukseli na chwilę sprawiło, że znowu o śląskim było głośno. Tylko polskie media uparły się, że „język śląski” i „gwara śląska” to synonimy. No, dobrze, machnijmy ręką, nie „gwara”, a „etnolekt”. Nie, nie będziemy machać ręką. Ślązacy po raz kolejny muszą udowadniać, choć powstały niezliczone ekspertyzy językoznawcze, historyczne, choć w sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych sprawa uznania śląskiego za język regionalny regularnie powraca i regularnie zostaje odrzucona, że śląski to język.   

No, to jeszcze raz o języku śląskim: czym różni się od polskiego, kiedy powstał, jaki ma alfabet, jak się w nim pisze, gdzie się go można nauczyć i czy jest trudny opowiedzą użytkownicy tak w mowie, jak piśmie: Grzegorz Kulik, tłumacz języka śląskiego i popularyzator tego języka oraz Marcin Melon, dziennikarz, pisarz, tłumacz.   

I po raz pierwszy o tym, jaką drogę przebył język śląski, co to za tajemnicze ekspertyzy nie spod pióra prof. Miodka, i co na śląski Europa - posłanka Monika Rosa i europoseł Łukasz Kohut.

17.00 Od wybuchów można nastawiać budzik, żeby załatwić Internet trzeba poczekać na prąd i zorganizować mężczyznę, bo jako kobieta jesteś niewidzialna, a po wyjściu z domu mijać uzbrojonych po zęby, którzy wcale nie są tacy groźni. Jak się żyje w Afganistanie, jak się załatwia drobne sprawunki i w końcu czy oprócz wybuchów słychać okrzyki radości z powodu wyboru nowego prezydenta USA. O tym Jagoda Grondecka, iranistka, mieszkająca w Kabulu.   

18.00 Podobno wnętrze komety jest delikatniejsze niż pianka cappuccino, możemy zasiedlić 300 nowych miejsc w galaktyce, a do tego, co kiedyś nazywano wyścigiem kosmicznym, dołączyły kolejne państwa i w końcu czy Polska stanie się potęgą w sprzątaniu kosmicznych śmieci. Słowem: Kosmos 2020 czyli Kamil Muzyka, specjalista prawa kosmicznego, opowie, jak wyglądał ten rok dla eksploracji kosmosu i czy pandemia pokrzyżowała naukowcom plany.