Menassehcast

In deze podcast praat ik met schrijver, journalist, en voormalig Marin van Amerongen Fellow van de Groene Amsterdammer, Esha Guy Hadjadj, over het door hem vertaalde en uitgeleide ‘portret van de kolonisator & portret van de gekoloniseerde’ van de Tunesisch-joodse schrijver Albert Memmi. In deze klassieker van de antikoloniale literatuur beschrijft Memmi hoe zowel kolonisator als gekoloniseerde gevangen zitten in een onhoudbaar systeem. Zijn scherpe observaties van de door Frankrijk gekoloniseerde Tunesische samenleving werden wereldwijd herkend. Tegelijkertijd werd het feit dat Memmi zijn antikolonialisme later combineerde met een omarming van het zionisme, door zijn antikoloniale fans niet altijd in dank afgenomen. Het maakt Memmi tot op de dag van vandaag een controversieel figuur. Wat is de kracht van dit werk? Wat is de relevantie van Memmi's joodse achtergrond, en hoe combineerde hij zijn antikolonialisme met zijn zionisme?

In deze podcast spreek ik met Martine van den Berg. Zij studeerde godsdienstwetenschap en archeologie in Utrecht en Israël, waar zij 13 jaar woonde. Vorig jaar kwam van haar de thriller de genesis van het verraad uit, over een Israëlische journaliste die verslag doet van archeologische vondsten, en er langzaam achter komt dat ze daarmee een politiek mijnenveld betreedt. In de Groene Amsterdammer schreef zij vervolgens een artikel over de politieke dwangbuis waar de archeologie in Israël in terecht is gekomen. Inmiddels is ze begonnen aan een promotieonderzoek waarin zij aan de hand van bestaand archeologisch onderzoek de betekenis van het beruchte jaar 70, van de verwoesting van de tempel in Jeruzalem, opnieuw tegen het licht zal houden. 

This episode is the second part of a recording of a symposium held on November 9th 2025 in Amsterdam on the topic: Zionism and Humanism, a Failed Marriage?

• 00:00   Towards a Humanist Zionism out of the Philosophy of Emmanuel Levinas, Dr. Charles Lesch
• 43:50   Zionism and Humanism a Failed Marriage? Panel Discussion, Dr. Charles Lesch, Prof. Vivian Liska, Prof. Bernard Wasserstein, Dr. David Wertheim (moderator)

more information

This episode is the first part of a recording of a symposium held on November 9th 2025 in Amsterdam on the topic: Zionism and Humanism, a Failed Marriage?

• 00:00    Introduction, David Wertheim
• 06:15     Theodor Herzl’s Last Will:  Zionism as Humanism in his Late “Philosophical Tales”, Prof. Vivian Liska
• 40:25     Zionism and Humanism, Prof. Bernard Wasserstein

more information

De strijd tegen antisemitisme raakt steeds vaker verwerven met politiek beladen onderwerpen als integratie en zionisme. Deze raakt daarmee steeds verder gepolitiseerd en gepolariseerd, zoals onder meer blijkt uit de felle discussies over de definitie van antisemitisme. Hoe moeten we daarmee omgaan?

In deze aflevering van Menassehcast, gebaseerd op een evenement gehouden op 12 juni 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam gaan Leo Lucassen (hoogleraar arbeids en migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden), Ido de Haan (hoogleraar politicologie aan de Universiteit Utrecht) Uri Rosenthal (oud minister van Buitenlandse zaken, namens de VVD) en Willem Wagenaar (onderzoeker extreem rechts bij de Anne Frank Stichting, ) in op deze vragen, op basis van essays die zij voor deze gelegenheid publiceerden in de Vrijdagavond.

De podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland

Lang werd het bestaan van Israël gezien als een garantie voor de veiligheid van Joden in de diaspora. Oplevingen van antisemitisme in Europa komen nu vaak voort uit het conflict in Israël. Wat betekent dat voor de band tussen de diaspora en Israël? Voor de toekomst van het zionisme?

In deze aflevering van Menassehcast, gebaseerd op een evenement gehouden op 22 mei 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam gaan Frits Barend (journalist), Salomon Bouman (oud Israel correspondent NRC) Gideon Levy (documentairemaker) en Hella Rottenberg (journalist/ schrijver) in op deze vragen, op basis van essays die zij voor deze gelegenheid publiceerden in de Vrijdagavond.

Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland

Nu de generatie die de Tweede Wereldoorlog bewust heeft meegemaakt bijna is uitgestorven, wordt die periode steeds minder onderdeel van een levend collectief geheugen, en meer een historisch onderwerp. Wat is de betekenis daarvan en hoe moeten we daarmee omgaan? Over deze vragen gingen Chaya Polak (schrijver), Bertien Minco (directeur herrineringscentrum  Westerbork), Jaïr Stranders (artistiek directeur Theater na de Dam) en Annemiek Gringold (hoofdconservator nationaal Holocaustmuseum) in gesprek. Voorafgaand publiceerden zij elk een essay voor het online magazine de Vrijdagavond. Links naar deze essays zijn hier te vinden. 

Deze aflevering van Menassehcast is gebaseerd op de paneldiscussie ‘'Hoe de Holocaust geschiedenis werd’ die het Menasseh ben Israel Insitutuut op 27 maart 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam organiseerde in het kader van de serie 'Scheuren in de naoorlogse ethiek'.

Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland

Joden waren lang en vaak actief binnen linkse bewegingen zoals de vakbond de sociaal- democratie en de civil rights movement. Maar inmiddels voelen vele linkse Joden zich vaak niet meer thuis binnen linkse bewegingen. Zij ervaren een blinde vlek voor antisemitisme, een gebrek aan begrip voor de positie van Israël, en een overdreven focus op Palestina. Hoe is dit verschil ontstaan en valt het nog te overbruggen? Over deze vragen gingen Selma Leydesdorff, Jelle Zijlstra, Daphne Meijer en Keren Hirsch in gesprek. Voorafgaand aan het gesprek publiceerden zij elk een essay voor het online magazine de Vrijdagavond. Links naar deze essays zijn hier  te vinden. 

Deze aflevering van Menassehcast is gebaseerd op de paneldiscussie ‘Joods en Links’ die het Menasseh ben Israel Insitutuut op 27 februari 2025 in de Uilenburgersjoel te Amsterdam organiseerde in het kader van de serie 'Scheuren in de naoorlogse ethiek'.

Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland

In deze aflevering spreek ik met Annet Mooij over de biografie die zij schreef over Ischa Meijer 'Alles gaat op vroeger terug'.  Wat was er zo bijzonder aan deze charismatische interviewer, journalist, wat maakte hem zo geliefd, maar ook gehaat, en hoe verhielden zijn zwaktes, zich tot zijn talenten? 

In deze aflevering spreekt David Wertheim met Leonard Rutgers archeoloog, godsdiensthistoricus en hoogleraar Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht naar aanleiding van zijn populair-wetenschappelijke boek Israel aan de Tiber, Joods leven in het oude rome over de ondergrondse wereld van de Joodse catacomben in Rome, en de inzichten die het archeologisch onderzoek daarnaar oplevert naar de positie van deze bijzondere Joodse minderheid in de belangrijkste stad van de antieke wereld.