Hemelse schoonheid en de rauwe werkelijkheid van het leven - in deze aflevering proberen we die twee samen te brengen.

Want hoe ga je om met lijden, schuld en wanhoop? En hoe kan de Matthäus Passion daarbij helpen? Welke inzichten biedt dit eeuwenoude meesterwerk ons vandaag nog?

Daarover kan hij als geen ander vertellen. Hij is opgeleid tot psycholoog en theoloog - en hij heet Govert Jan Bach. En nee, die achternaam is geen toeval.

Hij werkte in gevangenissen, de psychiatrie en in de suïcidepreventie. Daarnaast maakte hij programma’s over Bach en deed hij onderzoek naar de vraag: waarom raakt de Matthäus Passion juist in deze seculiere tijd zo’n snaar? En wat weet een man die decennialang oog in oog stond met het diepste menselijke lijden, over de troost die in deze muziek schuilgaat?

Een uitgelezen moment om dat te bespreken - zo rond Pasen.

David Boogerd spreekt Govert Jan Bach, uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack), zoals dit stuk van Beatrice: We leven in een crisis - en Bach kan ons helpen. En van Stefan: Wie is mijn naaste?
🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #186 - Gaza, Wilders, de ramadan en waarom Bach actueler is dan ooit (met Abdelkader Benali en Stefan Paas)
🎧 #242 - De kracht van Europa, de ziel van Pasen en een seculiere Matthäus-Passion (met Bart Groothuis en Stefan Paas)

De tijd van alleen maar wakker schudden is voorbij. Het is tijd om te mobiliseren, om actief te worden. Dat zegt journalist Joris Luyendijk. Alhoewel, journalist… op dat vlak neemt hij een ingrijpend besluit. Hij voegt de daad bij het woord.

Een jaar geleden was Joris ook te gast in De Ongelooflijke, en de impact was enorm: het werd zelfs de meest gedeelde Nederlandse podcastaflevering van dat jaar op Apple Podcasts.
Joris luidde de noodklok: schrijf Amerika af als bondgenoot, want Nederland en Europa moeten zélf opstaan. 

Want dit zijn serieuze tijden, zei hij toen. Dat was een jaar geleden - en sindsdien is er nogal wat gebeurd. Denk aan Venezuela, Groenland en Iran, maar ook aan de politieke onrust in eigen land, waar een kabinet viel en een nieuw kabinet aantrad.

Hoe staan we er nu voor? Zijn we op tijd serieus genoeg geworden? Of zijn we al te laat?
En wat kunnen we doen - als land, als continent, maar ook als mens - om echt verschil te maken?

Dit wordt geen doemdenkerige aflevering, we gaan ook op zoek naar concrete handvatten om in beweging te komen.

Zo spreekt David met Gerben Huisman van Hope4Ukraine, een christelijke stichting waarbij ook Joris betrokken is en die zich inzet voor mensen in Oekraïne. Dat leidt tot een indringend gesprek over hulp bieden, betekenis en geloof.

David Boogerd spreekt Joris Luyendijk uiteraard samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. En dat alles te midden van 800 luisteraars van De Ongelooflijke Podcast in Theater Flint in Amersfoort.

🇺🇦De actie die Joris Luyendijk is gestart ten behoeve van Oekraïense moeders

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #239 - 'De VS heeft ons verraden, nu moeten we serieus worden' (met Joris Luyendijk en Stefan Paas)

Als je om je heen kijkt lijkt er soms een sluier van nihilisme en teleurstelling over de samenleving te liggen. Misschien wel in het bijzonder bij de millennials - de dertigers van nu.

Een generatie die is opgegroeid met de belofte dat alles mogelijk is. Dat je moet doen wat je gelukkig maakt. Dat je vooral jezelf moet zijn.

Maar wat als dat niet lukt? Wat als er sprake is van een verwachtingscrisis? Een term die schrijver en filosoof Doortje Smithuijsen gemunt heeft.

In haar essay, dat ze schreef voor de Boekenweek, beschrijft Smithuijsen een generatie die tegelijk bevoorrecht én teleurgesteld is. En dat roept allerlei interessante vragen op.

Daarnaast spreken we Smithuijsen over haar spraakmakende Volkskrant-essay over het groeiende fenomeen van open relaties - en waarom zij juist pleit voor monogamie. Doortje zegt dat ze van de kerk houdt. Maar wat weerhoudt haar ervan om zich gelovig te noemen?

David Boogerd spreekt Doortje Smithuijsen samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #287 - De mythe van de zelfredzaamheid: waarom jongeren vastlopen in deze individualistische tijd (met Pauline Calmez en Stefan Paas)
🎧 #249 - 'We bevinden ons in een mentale epidemie', stelt psychiater Rogier Hoenders, maar er is een uitweg
🎧 #212 - De impact van 'de dood van God' op onze samenleving en met name jongeren (met Menno de Bree en Stefan Paas)

🎧 Luister ook naar het nieuwe seizoen van de podcast 'Dit is de Bijbel'

‘We leven in absoluut historische tijden, zo woelig en intens dat we hoofdzaak en bijzaak soms niet meer van elkaar kunnen onderscheiden.’ Dat schrijft historicus én Denker der Nederlanden David Van Reybrouck in zijn essay voor De Maand van de Filosofie. Dit keer in gesprek met huis-historicus van De Ongelooflijke Beatrice de Graaf, die vorige week nog een bijzondere vondst deed in een Berlijns archief.

Toepasselijk: twee historici aan tafel, in een tijd waarin volop geschiedenis wordt geschreven. Maar hoe onderscheiden we in deze woelige dagen eigenlijk de hoofdzaak van de bijzaak? Wat doet er nu werkelijk toe?

Waarom staat de democratie onder druk? Hoe moet Europa zich opstellen? Waarom pleit Van Reybrouck voor een nieuwe ‘Berlijnse muur’? En wat heeft secularisatie te maken met de klimaatcrisis?

Dat bespreekt David Boogerd met David Van Reybrouck en Beatrice de Graaf. Helaas zonder Stefan Paas, die deze week verhinderd is.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 De Ongelooflijke Geschiedenis #4 - Natuur - hoe ons wereldbeeld de aarde (en het klimaat) ingrijpend veranderde
🎧 #284 - Waarom de brute machtspolitiek terug is, en waarom dat misgaat (Beatrice de Graaf en Stefan Paas over Groenland, Europa, Trump en Poetin) (over de biljartballen)

🎧 Luister vanaf zaterdag ook een nieuw seizoen van de podcast 'Dit is de Bijbel'

De invloed van Big Tech - de grote technologiebedrijven - wordt steeds groter. Maar wie zijn de denkers achter die macht, en wat zijn hun - soms gevaarlijke - denkbeelden? Wat willen ze met de wereld… en met ons?

Filosoof Haroon Sheikh kan dit als geen ander duiden. Hij studeerde in Leiden en Oxford, is bijzonder hoogleraar aan de VU in Amsterdam en senior wetenschapper bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Sheikh denkt veel na over de invloed van technologie - en dat gaat diep. Want het wereldbeeld van Big Tech vertoont soms bijna religieuze trekken: met ideeën over verlossing, esoterische geheimen en zelfs onsterfelijkheid.

David Boogerd spreekt Haroon Sheikh uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #241 - De denkers achter Trump (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #228 - Het wereldbeeld van Elon Musk en andere superrijke techgiganten (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt)
🎧 #206 - Tegeltuinen, Jacques Ellul en de impact van technologie op ons leven (met Frank Mulder en Stefan Paas)

Zijn boek had een jaar geleden moeten verschijnen, maar toen kreeg hij een hartstilstand. En vier maanden geleden volgden er nóg twee. Maar hij overleefde het, gelukkig, en is bij ons te gast: filosoof Jurriën Hamer.

Het boek heet: Wat vrijheid van je vraagt – Filosofie voor een bloedserieuze tijd. Jurriën kijkt als filosoof naar onze samenleving en ziet een cultuur van vrijblijvendheid die alomtegenwoordig is, van rechts tot links. 

Rechten kennen we inmiddels wel, zegt hij. Maar plichten? Die zijn we vergeten. Volgens Hamer hebben we het liberalisme hoogstens voor de helft gerealiseerd.

Daarom pleit hij voor iets opvallends: een strenger liberalisme. Wat bedoelt hij daarmee? En hoe relevant is dat, nu er misschien wel het meest liberale kabinet ooit is aangetreden?

In de media wordt Jurriën soms een seculiere dominee genoemd. Maar is hij dat wel? Of staat zijn werk eigenlijk bol van christelijke thematiek?

Het leidt tot een interessant gesprek en bij vlagen pittige discussie. Deze aflevering had eigenlijk afgelopen zondag moeten verschijnen, maar we moesten hem doorschuiven vanwege de aanval op Iran. Een extra aflevering dus, deze week.

Jurriën Hamer is docent ethiek en politieke filosofie aan de Universiteit Utrecht. David Boogerd spreekt hem uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #22 - Tom Holland over hoe het christendom het Westen vormde
🎧 #113 - 'Ons idee van vrijheid klopt niet' en de gevolgen zijn groot (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)

Het was zo'n dag die het Midden-Oosten en de wereld voorgoed kan veranderen. Israël en de VS vielen Iran aan en doodden onder meer opperbevelhebber Ayatollah Khamenei, zo meldt Trump. Volgens hem is 'het uur van de vrijheid aanstaande' voor het Iraanse volk.

Maar wat gaat er nu écht veranderen? In Iran, de regio en de wereld? En waarom is dit niet alleen historisch maar ook geladen met diepere, symbolische betekenis?

David Boogerd bespreekt het met twee Midden-Oosten experts:

Bart Wallet, hoogleraar Joodse Geschiedenis aan de UvA, en Shermin Amiri, Midden-Oosten expert van Iraanse komaf die analyses schrijft voor onder meer Clingendael.

Dit gesprek voerden we live op NPO Radio 1 in De Ongelooflijke Radio, vandaar de afwijkende audiovormgeving t.o.v. onze reguliere Ongelooflijke Podcasts. Vaste gast Stefan Paas was helaas verhinderd, maar is er D.V. volgende keer gewoon weer bij.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #254 - De apocalyptische oorlog in Israël, Iran en Gaza (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #193 - Studentenprotesten en hoe Iran de wereld in een houdgreep houdt (met Ulysse Ellian en Beatrice de Graaf)

De onthullingen in de Epstein-files roepen de vraag op: hadden complotdenkers dan toch gelijk?

Wordt deze wereld geregeerd door een perverse en verdorven elite? Of misschien beter gezegd: een hypocriete elite?

Mensen die hoge idealen prediken, maar ondertussen dubieuze dingen doen op een privé-eiland, elkaar bevoordelen… of, hier in Nederland op kleinere schaal, politici die liegen over hun cv.

De maskers vallen af – zo klinkt het – wie kan je nog vertrouwen? 
Hoe word je niet cynisch? En kan hypocrisie ook iets goeds zijn?

Belangrijke vragen, zeker nu deze week het nieuwe kabinet aantreedt.

David Boogerd gaat in gesprek met hét Ongelooflijke Duo: historicus Beatrice de Graaf, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, en theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice en Stefan!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📜 Lees hier vanaf maandag het essay van Frank Mulder over pacifisme
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #37 - Complottheorieën als nieuwe religie met Beatrice de Graaf en Stefan Paas
🎧 #179 - Waarom Nederland corrupter wordt en deze D66'er naar de kerk gaat (met Lousewies van der Laan en Stefan Paas)
🎧 #206 - Tegeltuinen, Jacques Ellul en de impact van technologie op ons leven (met Frank Mulder en Stefan Paas)
🎧 #255 - De strijd om de waarheid: oorlogsretoriek, fake news en complotten (live met Rik Peels en Stefan Paas)

We voerden dit gesprek op een wel heel bijzondere plek: in Museum Gouda, te midden van een tentoonstelling die is ingericht door misschien wel de grootste schrijver van Nederland: Arnon Grunberg.

Een tentoonstelling waarin ‘geloof’ centraal staat - hoe Ongelooflijke wil je het hebben?

En Arnon zou Arnon niet zijn als hij dit thema niet verbindt aan grote, urgente onderwerpen. Want, zo stelt hij: ‘Geloven is nadenken over het offer.’ Dat is actueel, want we leven in een tijd waarin offers worden gevraagd.

Wat hebben we ervoor over om ons te verdedigen tegen Rusland?
En mag dat ook financiële offers vragen - denk aan de bezuinigingen die de nieuwe regering wil doorvoeren?

Arnon Grunberg schreef een exclusief essay voor De Ongelooflijke, waarin hij de indringende vraag stelt:
Wat gebeurt er met offers en zingeving als God steeds meer ontbreekt in onze samenleving?

Een echte Grunberg, mogen we wel zeggen: scherpe observaties, mooie zinnen en gedachten die je aan het denken zetten.
Je kunt het essay hier lezen. Een foto van het beeldhouwwerk dat ter sprake kwam vind je hier.

David Boogerd spreekt Arnon Grunberg uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #28 - Gebrokenheid en geloof met Arnon Grunberg en Stefan Paas
🎧 #65 - Een zoektocht naar heiligheid met Arnon Grunberg en Stefan Paas
🎧 #148 - SGP'ers, de asielcrisis en het failliet van het humanisme (met Arnon Grunberg en Stefan Paas)

Wat is er aan de hand met onze jongeren? Ze zijn vaker angstig, overprikkeld, depressief en opvallend vaak eenzaam. Maar wat zit daarachter? En wat zegt dat over onze samenleving?

Een van de mooie dingen van het maken van De Ongelooflijke Podcast is dat we veel interessante en betrokken luisteraars hebben. Luisteraars die meedenken - en ons soms ook kritisch mailen. Zoals onze gast van vandaag: Pauline Calmez.

Pauline denkt niet alleen na over jongeren en mentale gezondheid, ze staat ook met haar voeten in de klei. Met haar stichting Netwerk Nieuw Rotterdam werkt ze jaarlijks met meer dan 1.500 kwetsbare jongeren. In haar mail schreef ze dat er iets ontbreekt in de manier waarop wij - en veel andere media - spreken over jongeren en hun problematiek. Volgens haar kijken we te vaak te eenzijdig.

Daarbij spreekt Pauline ook uit eigen ervaring. Ze was zelf in zekere zin een kwetsbare jongere, ze werd gepest.
Pauline moest van ver komen, maar maakt inmiddels een vrij stormachtige carrière door. Ze stond in de finale van de Rotterdamse Zakenvrouw van het Jaar, werd opgenomen in de top 100 meest invloedrijke professionals in de filantropie - en dat allemaal vóór haar dertigste. Inmiddels is ze 31.

David Boogerd spreekt Pauline Calmez uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #249 - 'We bevinden ons in een mentale epidemie', stelt psychiater Rogier Hoenders, maar er is een uitweg
🎧 #278 - Nederland Therapieland: is therapie de nieuwe 'opium van het volk'? (met Katie Vlaardingerbroek en Stefan Paas)
🎧 #212 - De impact van 'de dood van God' op onze samenleving en met name jongeren (met Menno de Bree en Stefan Paas)
🎧 #247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt)
🎧 #111 - 'We zijn zelf God geworden', een seculiere donderpreek met psychiater Esther van Fenema en Stefan Paas