‘We leven in absoluut historische tijden, zo woelig en intens dat we hoofdzaak en bijzaak soms niet meer van elkaar kunnen onderscheiden.’ Dat schrijft historicus én Denker der Nederlanden David Van Reybrouck in zijn essay voor De Maand van de Filosofie. Dit keer in gesprek met huis-historicus van De Ongelooflijke Beatrice de Graaf, die vorige week nog een bijzondere vondst deed in een Berlijns archief.

Toepasselijk: twee historici aan tafel, in een tijd waarin volop geschiedenis wordt geschreven. Maar hoe onderscheiden we in deze woelige dagen eigenlijk de hoofdzaak van de bijzaak? Wat doet er nu werkelijk toe?

Waarom staat de democratie onder druk? Hoe moet Europa zich opstellen? Waarom pleit Van Reybrouck voor een nieuwe ‘Berlijnse muur’? En wat heeft secularisatie te maken met de klimaatcrisis?

Dat bespreekt David Boogerd met David Van Reybrouck en Beatrice de Graaf. Helaas zonder Stefan Paas, die deze week verhinderd is.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 De Ongelooflijke Geschiedenis #4 - Natuur - hoe ons wereldbeeld de aarde (en het klimaat) ingrijpend veranderde
🎧 #284 - Waarom de brute machtspolitiek terug is, en waarom dat misgaat (Beatrice de Graaf en Stefan Paas over Groenland, Europa, Trump en Poetin) (over de biljartballen)

🎧 Luister vanaf zaterdag ook een nieuw seizoen van de podcast 'Dit is de Bijbel'

De invloed van Big Tech - de grote technologiebedrijven - wordt steeds groter. Maar wie zijn de denkers achter die macht, en wat zijn hun - soms gevaarlijke - denkbeelden? Wat willen ze met de wereld… en met ons?

Filosoof Haroon Sheikh kan dit als geen ander duiden. Hij studeerde in Leiden en Oxford, is bijzonder hoogleraar aan de VU in Amsterdam en senior wetenschapper bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Sheikh denkt veel na over de invloed van technologie - en dat gaat diep. Want het wereldbeeld van Big Tech vertoont soms bijna religieuze trekken: met ideeën over verlossing, esoterische geheimen en zelfs onsterfelijkheid.

David Boogerd spreekt Haroon Sheikh uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #241 - De denkers achter Trump (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #228 - Het wereldbeeld van Elon Musk en andere superrijke techgiganten (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt)
🎧 #206 - Tegeltuinen, Jacques Ellul en de impact van technologie op ons leven (met Frank Mulder en Stefan Paas)

Zijn boek had een jaar geleden moeten verschijnen, maar toen kreeg hij een hartstilstand. En vier maanden geleden volgden er nóg twee. Maar hij overleefde het, gelukkig, en is bij ons te gast: filosoof Jurriën Hamer.

Het boek heet: Wat vrijheid van je vraagt – Filosofie voor een bloedserieuze tijd. Jurriën kijkt als filosoof naar onze samenleving en ziet een cultuur van vrijblijvendheid die alomtegenwoordig is, van rechts tot links. 

Rechten kennen we inmiddels wel, zegt hij. Maar plichten? Die zijn we vergeten. Volgens Hamer hebben we het liberalisme hoogstens voor de helft gerealiseerd.

Daarom pleit hij voor iets opvallends: een strenger liberalisme. Wat bedoelt hij daarmee? En hoe relevant is dat, nu er misschien wel het meest liberale kabinet ooit is aangetreden?

In de media wordt Jurriën soms een seculiere dominee genoemd. Maar is hij dat wel? Of staat zijn werk eigenlijk bol van christelijke thematiek?

Het leidt tot een interessant gesprek en bij vlagen pittige discussie. Deze aflevering had eigenlijk afgelopen zondag moeten verschijnen, maar we moesten hem doorschuiven vanwege de aanval op Iran. Een extra aflevering dus, deze week.

Jurriën Hamer is docent ethiek en politieke filosofie aan de Universiteit Utrecht. David Boogerd spreekt hem uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #22 - Tom Holland over hoe het christendom het Westen vormde
🎧 #113 - 'Ons idee van vrijheid klopt niet' en de gevolgen zijn groot (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)

Het was zo'n dag die het Midden-Oosten en de wereld voorgoed kan veranderen. Israël en de VS vielen Iran aan en doodden onder meer opperbevelhebber Ayatollah Khamenei, zo meldt Trump. Volgens hem is 'het uur van de vrijheid aanstaande' voor het Iraanse volk.

Maar wat gaat er nu écht veranderen? In Iran, de regio en de wereld? En waarom is dit niet alleen historisch maar ook geladen met diepere, symbolische betekenis?

David Boogerd bespreekt het met twee Midden-Oosten experts:

Bart Wallet, hoogleraar Joodse Geschiedenis aan de UvA, en Shermin Amiri, Midden-Oosten expert van Iraanse komaf die analyses schrijft voor onder meer Clingendael.

Dit gesprek voerden we live op NPO Radio 1 in De Ongelooflijke Radio, vandaar de afwijkende audiovormgeving t.o.v. onze reguliere Ongelooflijke Podcasts. Vaste gast Stefan Paas was helaas verhinderd, maar is er D.V. volgende keer gewoon weer bij.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice de Graaf en Stefan Paas!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #254 - De apocalyptische oorlog in Israël, Iran en Gaza (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #193 - Studentenprotesten en hoe Iran de wereld in een houdgreep houdt (met Ulysse Ellian en Beatrice de Graaf)

De onthullingen in de Epstein-files roepen de vraag op: hadden complotdenkers dan toch gelijk?

Wordt deze wereld geregeerd door een perverse en verdorven elite? Of misschien beter gezegd: een hypocriete elite?

Mensen die hoge idealen prediken, maar ondertussen dubieuze dingen doen op een privé-eiland, elkaar bevoordelen… of, hier in Nederland op kleinere schaal, politici die liegen over hun cv.

De maskers vallen af – zo klinkt het – wie kan je nog vertrouwen? 
Hoe word je niet cynisch? En kan hypocrisie ook iets goeds zijn?

Belangrijke vragen, zeker nu deze week het nieuwe kabinet aantreedt.

David Boogerd gaat in gesprek met hét Ongelooflijke Duo: historicus Beatrice de Graaf, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, en theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis, met Beatrice en Stefan!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📜 Lees hier vanaf maandag het essay van Frank Mulder over pacifisme
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #37 - Complottheorieën als nieuwe religie met Beatrice de Graaf en Stefan Paas
🎧 #179 - Waarom Nederland corrupter wordt en deze D66'er naar de kerk gaat (met Lousewies van der Laan en Stefan Paas)
🎧 #206 - Tegeltuinen, Jacques Ellul en de impact van technologie op ons leven (met Frank Mulder en Stefan Paas)
🎧 #255 - De strijd om de waarheid: oorlogsretoriek, fake news en complotten (live met Rik Peels en Stefan Paas)

We voerden dit gesprek op een wel heel bijzondere plek: in Museum Gouda, te midden van een tentoonstelling die is ingericht door misschien wel de grootste schrijver van Nederland: Arnon Grunberg.

Een tentoonstelling waarin ‘geloof’ centraal staat - hoe Ongelooflijke wil je het hebben?

En Arnon zou Arnon niet zijn als hij dit thema niet verbindt aan grote, urgente onderwerpen. Want, zo stelt hij: ‘Geloven is nadenken over het offer.’ Dat is actueel, want we leven in een tijd waarin offers worden gevraagd.

Wat hebben we ervoor over om ons te verdedigen tegen Rusland?
En mag dat ook financiële offers vragen - denk aan de bezuinigingen die de nieuwe regering wil doorvoeren?

Arnon Grunberg schreef een exclusief essay voor De Ongelooflijke, waarin hij de indringende vraag stelt:
Wat gebeurt er met offers en zingeving als God steeds meer ontbreekt in onze samenleving?

Een echte Grunberg, mogen we wel zeggen: scherpe observaties, mooie zinnen en gedachten die je aan het denken zetten.
Je kunt het essay hier lezen. Een foto van het beeldhouwwerk dat ter sprake kwam vind je hier.

David Boogerd spreekt Arnon Grunberg uiteraard samen met vaste gast, theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #28 - Gebrokenheid en geloof met Arnon Grunberg en Stefan Paas
🎧 #65 - Een zoektocht naar heiligheid met Arnon Grunberg en Stefan Paas
🎧 #148 - SGP'ers, de asielcrisis en het failliet van het humanisme (met Arnon Grunberg en Stefan Paas)

Wat is er aan de hand met onze jongeren? Ze zijn vaker angstig, overprikkeld, depressief en opvallend vaak eenzaam. Maar wat zit daarachter? En wat zegt dat over onze samenleving?

Een van de mooie dingen van het maken van De Ongelooflijke Podcast is dat we veel interessante en betrokken luisteraars hebben. Luisteraars die meedenken - en ons soms ook kritisch mailen. Zoals onze gast van vandaag: Pauline Calmez.

Pauline denkt niet alleen na over jongeren en mentale gezondheid, ze staat ook met haar voeten in de klei. Met haar stichting Netwerk Nieuw Rotterdam werkt ze jaarlijks met meer dan 1.500 kwetsbare jongeren. In haar mail schreef ze dat er iets ontbreekt in de manier waarop wij - en veel andere media - spreken over jongeren en hun problematiek. Volgens haar kijken we te vaak te eenzijdig.

Daarbij spreekt Pauline ook uit eigen ervaring. Ze was zelf in zekere zin een kwetsbare jongere, ze werd gepest.
Pauline moest van ver komen, maar maakt inmiddels een vrij stormachtige carrière door. Ze stond in de finale van de Rotterdamse Zakenvrouw van het Jaar, werd opgenomen in de top 100 meest invloedrijke professionals in de filantropie - en dat allemaal vóór haar dertigste. Inmiddels is ze 31.

David Boogerd spreekt Pauline Calmez uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Te gast is journalist en antropoloog Joris Luyendijk. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu ook De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #249 - 'We bevinden ons in een mentale epidemie', stelt psychiater Rogier Hoenders, maar er is een uitweg
🎧 #278 - Nederland Therapieland: is therapie de nieuwe 'opium van het volk'? (met Katie Vlaardingerbroek en Stefan Paas)
🎧 #212 - De impact van 'de dood van God' op onze samenleving en met name jongeren (met Menno de Bree en Stefan Paas)
🎧 #247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt)
🎧 #111 - 'We zijn zelf God geworden', een seculiere donderpreek met psychiater Esther van Fenema en Stefan Paas

In Den Haag werd vrijdag een nieuw coalitieakkoord gepresenteerd. Belangrijk natuurlijk, in een tijd waarin alles lijkt te verschuiven in de wereld. Nederland, en vooral ook Europa, moet zichzelf opnieuw uitvinden – en loskomen van Amerika. Zo klinkt het althans.

Maar kan dat? En zo ja: hoe dan?

Econoom Paul Schenderling is een van de scherpste duiders die wij kennen. Niet voor niets is hij al voor de vijfde keer te gast in De Ongelooflijke Podcast. We kennen Paul als inspirerend en hoopvol, maar in een nieuw essay van zijn hand proefden we een andere toon. Alarmerend. Unheimisch. Kunnen we eigenlijk nog wel veranderen?

Maar vrees niet, Paul zou Paul niet zijn als hij niet óók ergens inspiratie vindt. En die vond hij in een verloren gewaande speech van Martin Luther King, over wat hij noemde ‘de grote kwaden van onze tijd’. En de inspiratie uit dat stuk, weet Paul als geen ander over te brengen, zo hoor je in het laatste half uur.

David Boogerd spreekt Paul Schenderling uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

We gaan weer live met De Ongelooflijke! Donderdagavond 26 maart zijn we live in Flint Theater in Amsersfoort. Kaarten zijn te boeken via eo.nl/ongelooflijke.

🏛 Luister nu De Ongelooflijke Geschiedenis! In aflevering 7 zat het fragment met Martin Luther King.
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen - zoals dit recente stuk van Stefan en David naar aanleiding van de ophef rondom de podcast van vorige week met Ad Verbrugge en dit stuk van David over de leugens van Trump - via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

📜 Lees het essay van Paul Schenderling op zijn platform Just Enough, en luister naar de podcast waar Paul aan verbonden is: Leven na de groei. 
🎧 Luister naar de verloren gewaande speech van Martin Luther King

Relevante afleveringen:
🎧 #268 - 'Europa heeft zijn ziel verkocht', economie, cultuur en... hypotheekrenteaftrek (met Paul Schenderling en Stefan Paas)
🎧 #174 - De economische en culturele strijd achter de onvrede in onze samenleving (met Paul Schenderling en Stefan Paas)

We leven in een broeierige tijd. Er is veel onbehagen en onvrede in de samenleving: tegen de politiek, de media en het establishment. Waar komt die onvrede ten diepste vandaan? En is er een antwoord op te vinden?

Dat zijn vragen waar hij al decennia over nadenkt: filosoof Ad Verbrugge. Volgens hem staan we aan de vooravond van een groot kantelpunt, vergelijkbaar met de val van de Berlijnse Muur of de Reformatie. Verbrugge doceert filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en is oprichter van het YouTube-kanaal De Nieuwe Wereld. Dat kanaal wordt maandelijks meer dan een miljoen keer bekeken en geldt voor velen als alternatief voor de mainstream media. Het geluid is er vaak conservatiever, rechtser en kritischer op de gevestigde orde.
Critici vinden het soms té alternatief en wijzen op de flirt met complotdenken.

Ad Verbrugge heeft een groot bereik en raakt met zijn cultuurfilosofie duidelijk een snaar. Maar waar zit dat precies in? En wat zegt dat over het tijdsgewricht waarin we leven?

David Boogerd spreekt Ad Verbrugge uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hij is hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht.

🏛 Luister nu De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Wat is er nou écht aan de hand in de wereld? Iran, Venezuela, Groenland, Oekraïne, Trump, Poetin... waarom voelt de internationale politiek zo chaotisch? En belangrijker: hoe komen we hier weer uit?

In deze aflevering bespreken we waarom brute machtspolitiek terug is op het wereldtoneel, maar ook waarom dat uiteindelijk niet werkt.
En wat betekent dit voor Europa? Worden we een speelbal of een wereldmacht?

Een verhaal zoals je dat nog nergens gehoord hebt, met hét Ongelooflijke Duo: historicus Beatrice de Graaf van de Universiteit Utrecht en theoloog Stefan Paas van de VU in Amsterdam en de Theologische Unviersiteit Utrecht.

🏛 Luister nu De Ongelooflijke Geschiedenis!
📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen zoals dit recente stuk van David over Trump via ons online platform (Substack)
📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube
📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram
📱 Volg David op LinkedIn of Blue Sky
📱 Volg Stefan op LinkedIn

Relevante afleveringen:
🎧 #241 - De denkers achter Trump (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
🎧 #151 - Waarom je alles moet weten over de (religieuze) supermacht India (met Anil Kumar en Stefan Paas)
🎧 Ongelooflijke Geschiedenis, afl. 6: Oorlog - vechten voor de vrede