मित्रांनो, जर तुम्हाला कोणी एका अतिशय भयानक आणि अंधाऱ्या तुरुंगात तब्बल सहा वर्षांसाठी एकटं डांबून ठेवलं, तर तुम्ही वेळ कसा घालवाल? माणूस नैराश्याने आणि भीतीने अक्षरशः वेडा होईल किंवा आजारी पडून मरेल! ब्रिटिश सरकारलाही हेच वाटलं होतं की, या बाळ गंगाधर टिळकांना मंडालेच्या भयंकर तुरुंगात टाकलं की हा माणूस आतल्या आत कुढून आणि रडून संपून जाईल. तिथे त्यांना कोणाशीही बोलण्याची परवानगी नव्हती आणि अत्यंत कडक पहारा होता. पण ब्रिटिशांना हे माहितच नव्हतं की त्यांनी एका साध्या माणसाला नाही, तर एका चालत्या-बोलत्या 'सुपर-कम्प्युटर' ला आत टाकलंय! टिळकांनी तिथे रडत बसण्याऐवजी आपला वेळ कसा सत्कारणी लावला, हे ऐकून तुम्ही खरोखरच थक्क व्हाल. त्यांनी विचार केला की, 'आपल्याला वेदांचा आणि प्राचीन खगोलशास्त्राचा आणखी अभ्यास करायचा आहे, पण त्यासाठी युरोपियन लेखकांची पुस्तके त्यांच्याच मूळ भाषेत वाचता आली पाहिजेत.' आणि मग या छप्पन्न वर्षांच्या म्हाताऱ्या पण मनाने अत्यंत तरुण असलेल्या माणसाने चक्क तुरुंगात नवीन विदेशी भाषा शिकण्याचा निर्णय घेतला! त्यांनी जर्मन आणि फ्रेंच भाषेची काही पुस्तके आणि डिक्शनरी मागवून घेतली. कोणत्याही शिक्षकाशिवाय, कोणत्याही क्लासशिवाय त्यांनी त्या भयंकर आणि जीवघेण्या तुरुंगात स्वतःच्या अफाट बुद्धिमत्तेच्या जोरावर अत्यंत अवघड अशी जर्मन आणि फ्रेंच भाषा पूर्णपणे शिकून घेतली! एवढंच नाही, तर त्यांनी तिथे पाली भाषेचाही सखोल अभ्यास केला. जेव्हा सहा वर्षांनी ते तुरुंगातून बाहेर आले, तेव्हा ते केवळ 'गीतारहस्य' नावाचा हजार पानांचा महाग्रंथ घेऊनच आले नाहीत, तर दोन नवीन परदेशी भाषांवर प्रभुत्व मिळवून बाहेर आले. मित्रांनो, याला म्हणतात 'नेव्हर गिव्ह अप' ॲटिट्यूड! तुमचं वय कितीही असू दे किंवा तुमच्यावर कितीही भयंकर संकट आलेलं असू दे, तुमच्या शिकण्याची आणि प्रगती करण्याची भूक जर जिवंत असेल, तर जगातल्या कोणत्याही तुरुंगाच्या भिंती तुमच्या बुद्धीला कधीच अडवू शकत नाहीत...