มองปัจจุบัน ย้อนอดีต

มองปัจจุบัน ย้อนอดีต วันจันทร์ที่ 11 เม.ย. 2565


Listen Later

วัฒนธรรมการจัดเลี้ยงโต๊ะจีนในไต้หวันเริ่มขึ้นเมื่อไหร่?

จากการบันทึก เริ่มมีตั้งแต่ยุคราชวงศ์ซ่งเหนือ เมื่อถึงยุคราชวงศ์ซ่งใต้ การประกอบอาหารเริ่มมีความประณีตขึ้น เมื่อถึงยุคราชวงศ์ชิง เริ่มมีชาวจีนย้ายถิ่นฐานมาอยู่ในไต้หวัน ช่วงแรกความเป็นอยู่ รวมทั้งวัตถุดิบที่นำมาประกอบอาหารจะไม่อุดมสมบูรณ์เหมือนกับอยู่ที่มณฑลฮกเกี้ยนหรือกวางตุ้งที่เป็นบ้านเกิด เมื่อถึงช่วงที่มีการรวมตัวที่ตั้งจัดงานเลี้ยง เช่น งานแต่งหรืองานศพ ส่วนใหญ่ก็จะทำกันในครอบครัว และมีเพื่อนบ้านมาช่วยกันเพื่อจัดงานเลี้ยง ส่วนครอบครัวที่มีฐานะส่วนใหญ่จะมีครัวส่วนตัว หรือไม่ก็มีรับใช้ที่ช่วยปรุงอาหาร หากเป็นงานขนาดใหญ่ก็จะว่าจ้างเชฟที่เชี่ยวชาญในการปรุงอาหารไปที่บ้าน ทำเมนูอาหารที่เจ้าของบ้านต้องการ

การจัดงานเลี้ยงโต๊ะจีนถือเป็นงานใหญ่ที่เจ้าของงานจะต้องเตรียมการล่วงหน้า ยกตัวอย่าง งานแต่งงานที่นอกจากฝ่ายชายจะต้องเตรียมการในเรื่องของพิธีกรรมม หากมีการกำหนดวันเลี้ยงแขกแล้ว ครอบครัวที่ร่ำรวยหรือมีฐานะมีตำแหน่งหน้าที่ในสังคมก็จะว่าจ้างเชฟจากภัตตาคารมาประกอบอาหารเลี้ยงแขกที่บ้าน แต่ถ้าเป็นครอบครัวทั่วไป ก็จะว่าจ้างคนมีฝีมือในหมู่บ้านไปประกอบอาหารที่บ้าน ซึ่งพ่อครัวประเภทนี้ปัจจุบันจะเรียกกันว่า “จงพัวไซ-總鋪師” อย่างไรก็ตาม ก่อนการจัดงานเลี้ยงแขกเชฟที่รับจ้างประกอบอาหารก็จะต้องพูดคุยกับเจ้าของบ้านว่าจะใช้วัตถุดิบหรือว่าประกอบอาหารอะไรบ้าง มีเมนูอะไรบ้าง จากนั้นเจ้าของบ้านจะเป็นรับผิดชอบเตรียมวัตถุดิบสำหรับประกอบอาหาร

เนื่องจากสมัยก่อนไม่มีเตาแก๊สหุงต้มอาหาร และเตาในบ้านก็มีเพียง 1 เตา เพราะฉะนั้นก่อนจัดงาน 1 สัปดาห์ จะก่อเตาอิฐแดงขึ้นมาใหม่สำหรับประกอบอาหาร และการก่อเตาใหม่ยังเป็นนิมิตของการเริ่มต้นครอบครัวใหม่ด้วย เพื่อหลีกเลี่ยงนกมาถ่ายมูลหรือใบไม้ร่วงหล่นใส่อาหารในขณะที่ประกอบอาหาร มีการสร้างเพลิงโดยใช้ไม้ไผ่บริเวณหน้าบ้านหรือลานบ้านที่ว่าง จากนั้นเจ้าของงานยังต้องแจ้งข่าวให้กับญาติสนิทมิตรสหายหรือเชิญแขกมีเกียรติมาร่วมงานเลี้ยง โดยส่วนใหญ่จะแจ้งก่อน 2-3 วัน แต่ถ้าเป็นคนที่มีฐานะทางสังคมก็จะส่งบัตรเชิญ นอกจากนี้ ก่อนงานเลี้ยงแต่งงาน 1 วัน มีบางครอบครัวจะนำอาหารหวานคาวเซ่นไหว้ที่หน้าประตูบ้าน เพื่อขอพรไม่ให้สัมภเวสีหรือวิญญาณที่อยู่ใกล้เคียงมารบกวน ขอให้การจัดงานเลี้ยงดำเนินไปอย่างราบรื่น

ยุคสังคมเกษตร วัตถุดิบที่ประกอบอาหารส่วนใหญ่ต้องทำเอง เชฟที่รับจ้างส่วนใหญ่ต้องเดินทางไปที่บ้านเจ้าของงาน เพื่อเตรียมการอาหารแปรรูปบางอย่างล่วงหน้า 1 วัน เช่น ลูกชิ้นต่างๆ กุ้นเชียง หรือสิ่งที่ต้องใช้ทอด เพราะสมัยก่อนไม่มีตู้เย็น อาหารบูดเสียง่าย บางอย่างต้องทำให้สุกก่อน แล้วนำมาวางเรียงใต้เพิงที่สร้างขึ้น และต้องมีคนคอยเฝ้าดู ป้องกันถูกขโมยหรือสุนัข แมวคาบไปกิน นอกจากนี้ การเตรียมข้าวของเครื่องใช้สำหรับการประกอบอาหารเป็นงานยุ่งยาก เพื่อนบ้านก็จะช่วยกัน นำโต๊ะ เก้าอี้ จาน  ชาม กะละมัง ของใช้ส่วนตัวจากบ้านมาใช้ในงาน แต่เพื่อสะดวกในการคืนสิ่งของ ต้องเขียนชื่อหรือทำเครื่องหมายไว้ ทำให้ภาชนะที่ปรากฏบนโต๊ะอาหารมีความหลากหลาย ทุกคนในยุคนั้นไม่รู้สึกว่าเป็นเรื่องแปลก แต่ที่สำคัญคือพวกเขาต้องการลิ้มรสอาหารที่อร่อยและหลากหลายมากกว่า หลังปี 1961 ไต้หวันเริ่มเข้าสู่สังคมอุตสาหกรรม ผู้คนเริ่มมีงานและเริ่มย้ายเข้าไปทำงานอยู่ในเมือง ความช่วยเหลือจากเพื่อนบ้านจึงค่อยๆ น้อยลง จึงเริ่มเกิดธุรกิจรับจ้างจัดโต๊ะเลี้ยงอาหารโดยเฉพาะ กลายเป็นธุรกิจใหม่อย่างรวดเร็ว ปี 1971-1981 ถือเป็นช่วงรุ่งเรืองที่สุดของธุรกิจจัดโต๊ะจีน

...more
View all episodesView all episodes
Download on the App Store

มองปัจจุบัน ย้อนอดีตBy แสงชัย กิตติภูมิวงศ์, รจรัตน์ ยนต์สุวรรณ, Rti