Sign up to save your podcasts
Or
Share มองปัจจุบัน ย้อนอดีต วันจันทร์ที่ 25 พ.ย.2567
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
มองปัจจุบัน ย้อนอดีต วันจันทร์ที่ 25 พ.ย.2567
ชุมชนถู่ปั่นในไถตงกำลังเผชิญความเสี่ยงที่จะสูญเสียวัฒนธรรมการเป็นหมอผีของชาวไพวันไป สมาคมวัฒนธรรมจงหัว(中華文化總會-The General Association Of Chinese Culture) จึงจัดทำซีรีส์ จิตวิญญาณช่างฝีมือ ตอนที่ 52 ชื่อ “เส้นทางสู่การเป็นหมอผี” และออกอากาศเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2024 ที่ผ่านมาโดยทีมงานได้ลงพื้นที่ไปยังชุมชนเพื่อบันทึกเรื่องราวเส้นทางการเป็นหมอผีของ มาเหมาวัน (嬤芼灣-Mamauwan Patjaljinuk) หมอผีหญิงคนสำคัญของชนเผ่าไพวัน ซึ่งเดิมเธอเป็นบุตรสาวหัวหน้าผู้ปกครองชุมชนที่มีอำนาจ ทว่าหลังจากได้เห็นความกังวลของมารดาที่กลัวว่าวัฒนธรรมการเป็นหมอผีอาจสูญหาย เธอจึงตัดสินใจสืบทอดวิชาจากกล่องพิธีกรรมของป้าทวด และรับตำแหน่งหมอผีหญิงประจำชุมชนเมื่ออายุ 45 ปี สานต่อภารกิจรักษาวัฒนธรรมและปกป้องชุมชน
ชุมชนถู่ปั่นตั้งอยู่ในตำบลต๋าเหริน เมืองไถตง เป็นชุมชนที่เก็บรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวไพวันไว้อย่างสมบูรณ์ เป็นชุมชนเดียวในไต้หวันที่จัดพิธีบูชาใหญ่ทุก 5 ปีอย่างต่อเนื่องมานานนับร้อยปี นอกจากนี้ ยังเป็นชุมชนไม่กี่แห่งในไต้หวันที่ยังรักษาระบบชนชั้นทางสังคมไว้ โดยมี 3 ตระกูลผู้นำดั้งเดิมของชุมชน ได้แก่ ตระกูลเปา( Patjaljinuk包家),ตระกูลกู่( Saljingusan 古家) และตระกูลเฉิน(陳家 Radan ) โดยหมอผีมีบทบาทสำคัญในการสื่อสารระหว่างสมาชิกชุมชนกับเทพเจ้าและบรรพบุรุษ และยังเป็นบุคคลสำคัญในการรักษาวัฒนธรรมการประกอบพิธีต่างๆ ตั้งแต่พิธีฉลองเก็บเกี่ยวข้าวฟ่างจนถึงพิธีสำคัญในชีวิตของชุมชน เช่น พิธีตั้งชื่อทารกและพิธีศพแบบดั้งเดิม หมอผีจะคอยอยู่เคียงข้างชาวชุมชนตลอดชีวิต
อย่างไรก็ตาม หลังปี ค.ศ. 1953 ชุมชนถู่ปั่นไม่ได้มีการแต่งตั้งหมอผีคนใหม่อีกเลยนานกว่าครึ่งศตวรรษ ด้วยเหตุนี้ ที่ว่าการเขตต๋าเหรินจึงเปิดอบรม “หมอผีหญิง” รุ่นแรกของไต้หวันในปี 2007 โดยมีหมอผีหญิงวัยเกือบ 80 ปีเป็นผู้ถ่ายทอดวิชา เพื่อให้วัฒนธรรมนี้ยังคงสืบทอดต่อไป และเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางการเรียนรู้วิชาหมอผีของเปาฮุ่ยหลิง(包惠玲 嬤芼灣Mamauwan)
เปาฮุ่ยหลิงเติบโตมาในตระกูลผู้นำดั้งเดิมของชุมชน โดยมีป้าทวดเป็นหมอผีประจำชุมชน ด้วยเหตุนี้เธอจึงคุ้นเคยกับการมีพิธีกรรมในชีวิตมาตั้งแต่เด็ก แม้ไม่ได้มีความตั้งใจจะเป็นหมอผี แต่เมื่อเธอได้สัมผัสถึงความกังวลของมารดาที่กลัวว่าวัฒนธรรมหมอผีจะสูญหายไป เธอจึงตัดสินใจเดินเข้าสู่เส้นทางนี้ ด้วยความสามารถที่มีอยู่ติดตัวและการเรียนรู้เพิ่มเติม ทำให้เธอกลายเป็นหมอผีที่เทพเจ้าคัดเลือก ในปี 2009 เธอได้รับการแต่งตั้งเป็นหมอผีหญิง และในอีก 8 ปีต่อมาเมื่ออายุ 45 ปี เธอก็รับตำแหน่งหมอผีหญิงคนสำคัญของชุมชน
หมอผีต้องมีความรู้เรื่องพิธีกรรมทุกประเภท เข้าใจความหมายของพิธีกรรมแต่ละอย่าง และรู้เรื่องเล่าและประวัติศาสตร์ที่ส่งต่อกันมา ด้วยความที่วิชาหมอผีในสมัยก่อนต้องอาศัยการถ่ายทอดปากต่อปาก เปาฮุ่ยหลิงจึงรู้สึกว่าการเรียนรู้วัฒนธรรมหมอผีเป็นเหมือนการแข่งขันกับเวลา เธอต้องศึกษาขั้นตอนของพิธีกรรมต่างๆ อย่างละเอียดทีละขั้นตอน เธอยังเผยอีกว่าหมอผีส่วนใหญ่จะถ่ายทอดข้ามรุ่นและต้องมีพื้นฐานความสัมพันธ์ทางสายตระกูล อีกทั้งต้องพูดภาษาชนเผ่าได้ เพราะหากพูดภาษาชนเผ่าไม่ได้ก็ไม่สามารถสืบทอดวัฒนธรรมได้เลย
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2017 สมาคมวัฒนธรรมจีนได้จัดทำซีรีส์จิตวิญญาณช่างฝีมือที่บันทึกวัฒนธรรมดั้งเดิมของชนพื้นเมืองไปแล้ว 4 ตอน ได้แก่ งานทอเส้นกล้วยของชนเผ่าคาวาลาน(Kavalan) วัฒนธรรมเพลงพื้นบ้านของชาวอมิสแห่งชุมชนหม่าหลัน งานฝีมือต่อเรือของชาวต๋าอู้ และหมอผีหญิงแห่งชุมชนถูปั่นของชนเผ่าไพวัน ซึ่งการถ่ายทำตอนนี้ได้รับการสนับสนุนจากคณะกรรมการชนพื้นเมืองไต้หวัน และขอขอบคุณธนาคารจางฮั่ว และบริษัทจงหัวเทเลคอมที่ร่วมสนับสนุน สามารถรับชมตอนนี้ได้ทาง Facebook, Instagram และ YouTube ของสมาคมวัฒนธรรมจีน https://www.gacc.org.tw/TW/multi-media-centre/6/147
View all episodes
By แสงชัย กิตติภูมิวงศ์, รจรัตน์ ยนต์สุวรรณ, Rti ชุมชนถู่ปั่นในไถตงกำลังเผชิญความเสี่ยงที่จะสูญเสียวัฒนธรรมการเป็นหมอผีของชาวไพวันไป สมาคมวัฒนธรรมจงหัว(中華文化總會-The General Association Of Chinese Culture) จึงจัดทำซีรีส์ จิตวิญญาณช่างฝีมือ ตอนที่ 52 ชื่อ “เส้นทางสู่การเป็นหมอผี” และออกอากาศเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2024 ที่ผ่านมาโดยทีมงานได้ลงพื้นที่ไปยังชุมชนเพื่อบันทึกเรื่องราวเส้นทางการเป็นหมอผีของ มาเหมาวัน (嬤芼灣-Mamauwan Patjaljinuk) หมอผีหญิงคนสำคัญของชนเผ่าไพวัน ซึ่งเดิมเธอเป็นบุตรสาวหัวหน้าผู้ปกครองชุมชนที่มีอำนาจ ทว่าหลังจากได้เห็นความกังวลของมารดาที่กลัวว่าวัฒนธรรมการเป็นหมอผีอาจสูญหาย เธอจึงตัดสินใจสืบทอดวิชาจากกล่องพิธีกรรมของป้าทวด และรับตำแหน่งหมอผีหญิงประจำชุมชนเมื่ออายุ 45 ปี สานต่อภารกิจรักษาวัฒนธรรมและปกป้องชุมชน
ชุมชนถู่ปั่นตั้งอยู่ในตำบลต๋าเหริน เมืองไถตง เป็นชุมชนที่เก็บรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวไพวันไว้อย่างสมบูรณ์ เป็นชุมชนเดียวในไต้หวันที่จัดพิธีบูชาใหญ่ทุก 5 ปีอย่างต่อเนื่องมานานนับร้อยปี นอกจากนี้ ยังเป็นชุมชนไม่กี่แห่งในไต้หวันที่ยังรักษาระบบชนชั้นทางสังคมไว้ โดยมี 3 ตระกูลผู้นำดั้งเดิมของชุมชน ได้แก่ ตระกูลเปา( Patjaljinuk包家),ตระกูลกู่( Saljingusan 古家) และตระกูลเฉิน(陳家 Radan ) โดยหมอผีมีบทบาทสำคัญในการสื่อสารระหว่างสมาชิกชุมชนกับเทพเจ้าและบรรพบุรุษ และยังเป็นบุคคลสำคัญในการรักษาวัฒนธรรมการประกอบพิธีต่างๆ ตั้งแต่พิธีฉลองเก็บเกี่ยวข้าวฟ่างจนถึงพิธีสำคัญในชีวิตของชุมชน เช่น พิธีตั้งชื่อทารกและพิธีศพแบบดั้งเดิม หมอผีจะคอยอยู่เคียงข้างชาวชุมชนตลอดชีวิต
อย่างไรก็ตาม หลังปี ค.ศ. 1953 ชุมชนถู่ปั่นไม่ได้มีการแต่งตั้งหมอผีคนใหม่อีกเลยนานกว่าครึ่งศตวรรษ ด้วยเหตุนี้ ที่ว่าการเขตต๋าเหรินจึงเปิดอบรม “หมอผีหญิง” รุ่นแรกของไต้หวันในปี 2007 โดยมีหมอผีหญิงวัยเกือบ 80 ปีเป็นผู้ถ่ายทอดวิชา เพื่อให้วัฒนธรรมนี้ยังคงสืบทอดต่อไป และเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางการเรียนรู้วิชาหมอผีของเปาฮุ่ยหลิง(包惠玲 嬤芼灣Mamauwan)
เปาฮุ่ยหลิงเติบโตมาในตระกูลผู้นำดั้งเดิมของชุมชน โดยมีป้าทวดเป็นหมอผีประจำชุมชน ด้วยเหตุนี้เธอจึงคุ้นเคยกับการมีพิธีกรรมในชีวิตมาตั้งแต่เด็ก แม้ไม่ได้มีความตั้งใจจะเป็นหมอผี แต่เมื่อเธอได้สัมผัสถึงความกังวลของมารดาที่กลัวว่าวัฒนธรรมหมอผีจะสูญหายไป เธอจึงตัดสินใจเดินเข้าสู่เส้นทางนี้ ด้วยความสามารถที่มีอยู่ติดตัวและการเรียนรู้เพิ่มเติม ทำให้เธอกลายเป็นหมอผีที่เทพเจ้าคัดเลือก ในปี 2009 เธอได้รับการแต่งตั้งเป็นหมอผีหญิง และในอีก 8 ปีต่อมาเมื่ออายุ 45 ปี เธอก็รับตำแหน่งหมอผีหญิงคนสำคัญของชุมชน
หมอผีต้องมีความรู้เรื่องพิธีกรรมทุกประเภท เข้าใจความหมายของพิธีกรรมแต่ละอย่าง และรู้เรื่องเล่าและประวัติศาสตร์ที่ส่งต่อกันมา ด้วยความที่วิชาหมอผีในสมัยก่อนต้องอาศัยการถ่ายทอดปากต่อปาก เปาฮุ่ยหลิงจึงรู้สึกว่าการเรียนรู้วัฒนธรรมหมอผีเป็นเหมือนการแข่งขันกับเวลา เธอต้องศึกษาขั้นตอนของพิธีกรรมต่างๆ อย่างละเอียดทีละขั้นตอน เธอยังเผยอีกว่าหมอผีส่วนใหญ่จะถ่ายทอดข้ามรุ่นและต้องมีพื้นฐานความสัมพันธ์ทางสายตระกูล อีกทั้งต้องพูดภาษาชนเผ่าได้ เพราะหากพูดภาษาชนเผ่าไม่ได้ก็ไม่สามารถสืบทอดวัฒนธรรมได้เลย
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2017 สมาคมวัฒนธรรมจีนได้จัดทำซีรีส์จิตวิญญาณช่างฝีมือที่บันทึกวัฒนธรรมดั้งเดิมของชนพื้นเมืองไปแล้ว 4 ตอน ได้แก่ งานทอเส้นกล้วยของชนเผ่าคาวาลาน(Kavalan) วัฒนธรรมเพลงพื้นบ้านของชาวอมิสแห่งชุมชนหม่าหลัน งานฝีมือต่อเรือของชาวต๋าอู้ และหมอผีหญิงแห่งชุมชนถูปั่นของชนเผ่าไพวัน ซึ่งการถ่ายทำตอนนี้ได้รับการสนับสนุนจากคณะกรรมการชนพื้นเมืองไต้หวัน และขอขอบคุณธนาคารจางฮั่ว และบริษัทจงหัวเทเลคอมที่ร่วมสนับสนุน สามารถรับชมตอนนี้ได้ทาง Facebook, Instagram และ YouTube ของสมาคมวัฒนธรรมจีน https://www.gacc.org.tw/TW/multi-media-centre/6/147