มองปัจจุบัน ย้อนอดีต

มองปัจจุบัน ย้อนอดีต วันจันทร์ที่ 26 พ.ค.2568


Listen Later

   เซียวเหวินชิง (蕭文清) ทายาทรุ่นที่ 3 ของ “ฟู่ซานซึ้งนึ่งไม้ไผ่” (富山蒸籠) ร้านทำซึ้งนึ่งไม้ไผ่แบบแฮนด์เมดที่สืบทอดกันมายาวนานกว่า 100 ปีในไต้หวัน โดยมีต้นกำเนิดจากศิลปะการทำซึ้งนึ่งที่บิดาของเขา เซียวเซิงอวี้ (蕭生育) หรือที่รู้จักกันในชื่อ “รุ่นอากง” นำข้ามน้ำข้ามทะเลมาจากจีนแผ่นดินใหญ่ และตั้งรกรากในย่านว่านหัว กรุงไทเป

   ในช่วงทศวรรษ 1970–1980 ซึ่งเป็นยุคที่เศรษฐกิจไต้หวันเติบโตอย่างรวดเร็ว ซึ้งนึ่งไม้ไผ่กลายเป็นอุปกรณ์คู่ครัวที่ขาดไม่ได้ในทุกบ้าน นับแต่นั้นมา “ฟู่ซาน” ก็ได้รับการยอมรับในฐานะแบรนด์ที่ขึ้นชื่อเรื่องงานฝีมืออันประณีต โดยเฉพาะซึ้งนึ่งไม้ไผ่ที่ทำด้วยมือทุกชิ้น แม้ในปัจจุบัน เครื่องจักรจะเข้ามามีบทบาทในกระบวนการผลิตมากขึ้น แต่เซียวเหวินชิงยังคงยึดมั่นใน "จิตวิญญาณของช่างฝีมือ" โดยยังคงใช้การปรับแต่งด้วยมือในขั้นตอนสำคัญ เพื่อให้มั่นใจว่าทุกชิ้นมีความทนทานและคุณภาพสูงสุด

   เมื่อก้าวเข้าสู่ร้านฟู่ซาน จะพบกับซึ้งนึ่งไม้ไผ่หลากหลายขนาดเรียงรายอย่างมีระเบียบ บอกเล่าเรื่องราวของภูมิปัญญาและความพิถีพิถันที่สืบทอดกันมาหลายรุ่น แม้โลกจะเปลี่ยนแปลงไป แต่เซียวเหวินชิงยังคงมุ่งมั่นที่จะผสานงานฝีมือแบบดั้งเดิมเข้ากับนวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อรักษามรดกชิ้นนี้ให้คงอยู่ต่อไปอย่างสง่างาม

   แม้จะเติบโตมากับศิลปะการทำซึ้งนึ่งไม้ไผ่ แต่ในช่วงแรก เซียวเหวินชิง ไม่ได้มีความตั้งใจจะสืบทอดกิจการของครอบครัว เนื่องจากกระบวนการผลิตที่ซับซ้อน ใช้แรงงานมาก และเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ อีกทั้งยังต้องใช้เวลานานในการทำแต่ละชิ้น อย่างไรก็ตาม ความเชื่อที่ว่า “หากไม่มีใครสืบทอด งานฝีมือนี้ก็จะสูญหายไป” กลับกลายเป็นแรงผลักดันให้เขาตัดสินใจก้าวขึ้นมาเป็นทายาทรุ่นที่ 3 ของ “ฟู่ซานซึ้งนึ่งไม้ไผ่” และนับจากวันนั้น ความท้าทายของงานฝีมือก็กลายเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้สำหรับเขา

   กระบวนการผลิตซึ้งนึ่งแบบดั้งเดิมของฟู่ซานแบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ การเตรียมวัสดุ การทำกรอบไม้ การทำตะแกรงไอน้ำ การทำฝาปิด การประกอบขั้นสุดท้าย ซึ่งวัสดุหลักที่เลือกใช้คือ ไผ่กุ้ยจู๋ ซึ่งมีความยืดหยุ่นสูง และ ไม้สนเงิน ที่ให้ความแข็งแรงทนทาน ก่อนจะเข้าสู่ขั้นตอนต่างๆ ไผ่จะถูกตัดเป็นแผ่นบาง ต้ม อบแห้ง และขึ้นรูปอย่างพิถีพิถัน เพื่อลดการบิดงอหรือแตกร้าวในภายหลัง ส่วนขั้นตอนสำคัญอย่างการขึ้นโครงไม้ ช่างจะใช้ไม้สนเงินดัดให้เป็นวง แล้วเสริมความแข็งแรงตามจุดต่างๆ โดยทั่วไป หากใช้เครื่องจักรจะมีโอกาสทำให้ไม้แตกหักได้ง่าย แต่เซียวเหวินชิงยังคงเลือกใช้การปรับแต่งด้วยมือทุกชิ้น เพื่อลดอัตราการเสียหายและควบคุมคุณภาพอย่างใกล้ชิด

   คุณเซียวเหวินชิง ยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า “งานฝีมือเป็นงานที่หนักและเหนื่อย” แม้ซึ้งนึ่งที่ผลิตด้วยมือจะมีคุณภาพสูงจนเครื่องจักรไม่สามารถทดแทนได้ แต่ก็ต้องแลกมาด้วยเวลาและแรงงานจำนวนมาก จุดเด่นของการทำด้วยมือคือสามารถปรับแต่งตามลักษณะเฉพาะของไม้ไผ่แต่ละชิ้นได้ ช่วยให้ซึ้งนึ่งมีความทนทานและใช้งานได้นานกว่าซึ้งที่ผลิตจากเครื่องจักรซึ่งมักผลิตในปริมาณมากโดยไม่มีการคัดเลือกวัสดุอย่างละเอียด แม้ปัจจุบันความต้องการซึ้งนึ่งแบบดั้งเดิมจะลดลง ต้นทุนค่าแรงเพิ่มสูงขึ้น และแรงกดดันทางเศรษฐกิจถาโถมเข้ามา แต่เขาก็ยังยึดมั่นในการผลิตซึ้งนึ่งด้วยมือ เพื่อรักษาคุณภาพ และสืบสานมรดกแห่งงานฝีมือนี้ให้คงอยู่ต่อไป

...more
View all episodesView all episodes
Download on the App Store

มองปัจจุบัน ย้อนอดีตBy แสงชัย กิตติภูมิวงศ์, รจรัตน์ ยนต์สุวรรณ, Rti