Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Śmierć Nerona zniszczonego jak powszechnie uważano bardziej przez plotki i pomówienia niż przegrane bitwy z początku spotkała się z radosnym przyjęciem nie tylko elit ale i pospólstwa. Jak zawsze w takich okolicznościach ludzie spodziewali się jakiejś cudownej odmiany, nowego początku. Problem w tym, że tak jak po wcześniejszym zamachu Gajusza Kaliguli w 41 roku tak i teraz nie za bardzo wiedziano co robić dalej.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: "Ostatnie chwile Witeliusza" Georges Rochegrosse

Źródła:

Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Books 63 & 64, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library

Plutarch, The Life of Galba, Loeb Classical Library, 1926

Plutarch, The Life of Otho, Loeb Classical Library, 1926

Swetoniusz Gajusz, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972

Tacyt, Dzieje, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957

Opracowania:

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 1986

Bartnik Mścisław:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100092675624906

https://zgraja.com.pl/bartnik/

Tacyt przyznawał niechętnie, że nad Germanami częściej triumfowano niż ich faktycznie zwyciężano. W tym miejscu historyk miał na myśli szczególnie niesławny triumf Domicjana, który wobec braku odpowiedniej liczby pojmanych w walce Germanów miał przed uroczystym dokupić sobie nieco ich rodaków na targach niewolników. W końcu jak pisze: “ani Samnici, ani Punijczycy, ani Hiszpania czy Galia, a nawet Partowie częściej się nam nie przypominali; więcej bowiem energii wykazuje wolność Germanów niż despotyzm Arsacesa”.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Charles Rochussen

Źródła:

Cezar Gajusz Juliusz, Wojna gallicka, tłum. E. Konik i W. Nowosielska, Czytelnik 2024

Dion Kasjusz Kokcejanus, Historia rzymska, tłum. W. Madyda, Księga 27, Ossolineum, Wrocław 2005

Strabon, Geography. Book VII, tłum. H. L. Jones, Loeb Classical Library edition, 1924

Pliniusz Gajusz Sekundus, Historia Naturalna,

Tacyt Publiusz Korneliusz, Germania, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957

Opracowania:

Delbrück H., Antyczna sztuka wojenna. Tom III. Cesarstwo Rzymskie i Germanie, Napoleon V, Oświęcim 2013

Kokowski A., Starożytna Polska, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2006

Rochala P., Imperium u progu zagłady. Najazd Cymbrów i Teutonów, Bellona, Warszawa 2007

Artykuły:

https://en.uw.edu.pl/germanic-coins-from-western-ukraine/

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Kasjusz Dion przyznawał, że panowanie Marka Aureliusza było udane mimo trapiących państwo nieszczęść niezależnych od panującego. Zaczęło się wielkim wylewem Tybru, potem wojną z Partami. Następnie była największa zaraza w historii imperium, wieloletnie wojny za Dunajem, najazdy Maurów na Hiszpanię, rewolta w Egipcie i uzurpacja Awidiusza Kasjusza. A w tle kolejne zgony małoletnich dzieci i w końcu żony cesarza. On jednak przyjmował to w swoim stylu, ze stoickim spokojem, w końcu sztuka życia miała jego zdaniem więcej wspólnego z atletyką niż z tańcem. Zawsze trzeba być w pogotowiu i stać bez trwogi. Mawiał także “nie należy się gniewać na bieg wypadków. Nic ich to bowiem nie obchodzi”.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Midjourney

Źródła:

Pierwszy List do Koryntian, 1 Kor 7 Małżeństwo, Nowy Testament, Pallottinum

Aureliusz Marek, Rozmyślania, tłum. Marian Reiter, Hachette, Warszawa 2009

Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Books 71 & 72, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library

Herodian, Historia Cesarstwa Rzymskiego, tłum. L. Piotrowicz, Ossolineum, Wrocław 2004

Historycy Cesarstwa Rzymskiego, Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana, tłum. H. Szelest, Czytelnik 1966

Opracowania:

Campbell V., Ancient Rome. Pocket Museum, Thames & Hudson 2017

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992

Grimal P., Marek Aureliusz, PIW Warszawa 2021

Kokowski A., Starożytna Polska, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 1986

Krawczuk A., Polska za Nerona, Iskry, Warszawa 2002

Tatarkiewicz W., Historia Filozofii. Tom 1, PWN Warszawa 2005

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Potomni dostrzegali niewątpliwy tragizm nieszablonowej i nieprzeciętnej postaci jaką był Tyberiusz. Zarówno Tacyt, Swetoniusz jak Kasjusz Dion dostrzegali w nim z jednej strony postać nieprawdopodobnie uzdolnioną, człowieka wielu talentów. Z drugiej jednak z perspektywy lat widzieli jego liczne wady, które miały swój udział w problemach toczących ostatnie lata jego pryncypatu. Oczytany intelektualista zafascynowany filozofią stoicką, literaturą, prawem i historią. Doświadczony i ostrożny wódz. Surowy lecz zazwyczaj sprawiedliwy sędzia. Z drugiej jednak człowiek wycofany, podejrzliwy, trudny do odszyfrowania, zazwyczaj umiarkowany lecz ulegający namiętnościom. Jeden z najbardziej enigmatycznych i niejednoznacznych panów Rzymu.

Źródła:

Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Books 57 & 58, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library

Julian Flawiusz Klaudiusz, The Caesars, tłum. W. C. Wright 1913

Paterkulus Wellejusz, Historia rzymska, tłum. E. Zwolski, Ossolineum 2006

Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972

Tacyt, Roczniki, Księga Pierwsza, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957

Opracowania:

Campbell V., Ancient Rome. Pocket Museum Thames & Hudson 2017

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992

Goldsworthy A., Augustus. From Revolutionary to Emperor, Weidenfeld & Nicolson, Londyn 2014

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 1986

Levick B., Tiberius. The Politician, Routledge, Londyn 1999

Luttwak E. N., The Grand Strategy of the Roman Empire, John Hopkins University Press, Baltimore 2016

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Wzgórze Palatynu spoglądające na rozciągające się u jego stóp pozostałości Forum Romanum jest morzem ruin. Zwiedzający te pola kamieni, kolumn i fundamentów musi dysponować bardzo żywą wyobraźnią aby odtworzyć obraz minionej świetności cesarskiego Rzymu. Na palatyńskim wzgórzu jest jednak jedno miejsce, które nie wymaga aż tak dalekiej gimnastyki wyobraźni. Wśród fundamentów świątyń i zachowały się pozostałości pewnej dość skromnej według standardów cesarskiego Rzymu rezydencji. Jest to Domus Augusti, znany jako Casa Augusta, Dom Augusta.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: fot. Gilmanshin, Shutterstock

Patroni:

Wojciech Kozicki, Tomasz Pawlica, Rafał Wojciechowski, Paweł Płatek, Oskar Miller, Maksymilian Majchrzak, Jarosław Zieliński, Wilhelm Ymirung, Cezary Martynowicz, Przemek Matulski, Klaudia Noworzyń, Sławomir Trąd, Mateusz Parol, Mateusz Brygman, Michal Panczak, Łukasz Waśniewski, Eryk Remiezowicz, Krzysztof Langer, Radosław Baran, Konrad lwi, Jakub Jędrzejak, Maksymilian Jaczyński, Mateusz Nowak, Adam Sadowski, Adam Śmigielski, Piotr Krasuski, Tomasz Komorniczak, Wojciech Biegalski, Marianna Miłkowska, Zuzanna Lubańska, Piotr Demuth, Jarosław Urbanik, Kamil Dylewski, Tomasz Kępiński, Jakub Mazur, Dominik Kołtunowicz, Mateusz Wit, Grzegorz Pedrycz, Mikołaj eM, Adrianna Szubielska-Malińska, Jakub Józefiak, Marcel Kapuściński, Jacek Urbańczyk, Jarek Rippel, Pawlo Kozlo, Dariusz Czajkowski, Maksymilian Kaszubowski, Hubert Kasprzyk, Kacper Kostrzewa, Michał Soin, Jakub Wacławik, Roland Hyżyk, Tomek Darda, Tomasz Rutkowski, Wojciech Sowa, Rafał Respondek, Grzegorz Gierlik, Stanisław Fortoński, Karol Białecki, Krzysztof Deptuła, Julia Dalecka, Radosław Szczygieł, Mila Metaliator, Waldemar Pawlaszek, Mateusz Posemkiewicz, Fa Ra, Artur Kozieł, Rafał Wachnik, Alicja Puchalska, Oskar Niebylski, Maja Szwedzińska, Sylwia Tomecka, Piotr Wiśniewski, Piotr Zawada, Piotr Stani, Paweł Etmański, Kuba Cski, Marcin Wyroch, Przemysław Michon, Rafał Mizerek, Edyta Romaniuk, Zenon Marczuk, Albert Choinka, Jakub Grymowicz, Kacper Witków, Patryk Suprun, Adrian Musiuk, Andrzej Zalewski, Łukasz Morawski, Przemek Goldon, Konrad Baś, Sylwester Nowicki, Michał Mosurek, Talking Pizza, Michał Redeł, Aleksandra Görlich, Tomasz Wacławik, Paweł Struski, Dominik Moroń, Bartosz Gościmski, Yo Adler, Piotr Zarzycki, Alex Boniecki, Szymon Mądraszewski, Monika Pycińska, Marcin Skiba, High Ground, Agnieszka Garlicka, Artur Białosiewicz, Marcin Dylong, Wojciech Lemiesz, Marcin Grocki, Bartłomiej Kląskała, Marek Skrzetuski, Andrzej Borowiak, Przemysław Siódemak, Łukasz Czajkowski, Tomasz Piotrowski, Karolina Alaska, Adam Dobrowolski, Przemysław Kozioł (Gimli), Michał Borkowski, Agnieszka Militowska, Aleksandra Cieślicka, Eliza Barańska, Norbert Sutkowy, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Patryk Kaczanowicz i trzynastu patronów anonimowych.

Źródła:

Cezar August, Res Gestae Divi Augusti, tłum, S. Drej 2003, www.zrodla.historyczne.prv.pl

Julian Flawiusz Klaudiusz, The Caesars, tłum. W.C.Wright 1913

Paterkulus Wellejusz, Historia rzymska, tłum. E. Zwolski, Ossolineum 2006

Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972

Tacyt, Roczniki, Księga Pierwsza, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957

Opracowania:

Campbell V., Ancient Rome. Pocket Museum Thames & Hudson 2017

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992

Goldsworthy A., Augustus. From Revolutionary to Emperor, Weidenfeld & Nicolson, Londyn 2014

Krawczuk A., Cesarz August, Ossolineum 1978

Krawczuk A., Kronika starożytnego Rzymu, Iskry, Warszawa 1994

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 1986

Luttwak E. N., T

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Stojąc nad zwłokami Macedończyka ciągle jeszcze młody Oktawian mógł zadawać samemu sobie pytania o swoją przyszłość. Mógł także zastanawiać się nad drogą jaką przebył w ciągu ostatnich jedenastu lat, od zamachu na Cezara aż do triumfu nad Nilem. Tylko on jeden znał odpowiedź na pytanie na które my sami nigdy znajdziemy pewnego rozwiązania. Czy jego poczynania na przestrzeni ostatnich lat motywowała szczera chęć pomszczenia zabitego Cezara czy też zwykła, niepohamowana ambicja? Gdy już opuszczał komnatę z sarkofagiem Aleksandra jacyś lokalni urzędnicy zapytali go czy pragnie także obejrzeć groby ptolemejskich królów. Oktawian odrzekł cierpko, że widział już króla a zwykłe trupy go nie interesują.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Oktawian, J. Paul Getty Museum, Open Content Program

Patroni:

Wojciech Kozicki, Tomasz Pawlica, Rafał Wojciechowski, Paweł Płatek, Oskar Miller, Maksymilian Majchrzak, Jarosław Zieliński, Wilhelm Ymirung, Radek NaPrzykładKowalski, Konrad lwi, Jakub Jędrzejak, Maksymilian Jaczyński, Mateusz Nowak, Adam Sadowski, Adam Śmigielski, Piotr Krasuski, Tomasz Komorniczak, Wojciech Biegalski, Marianna Miłkowska, Zuzanna Lubańska, Piotr Demuth, Jarosław Urbanik, Kamil Dylewski, Tomasz Kępiński, Jakub Mazur, Dominik Kołtunowicz, Mateusz Wit, Grzegorz Pedrycz, Mikołaj eM, Adrianna Szubielska-Malińska, Jakub Józefiak, Marcel Kapuściński, Krzysztof Langer, Jacek Urbańczyk, Jarek Rippel, Pawlo Kozlo, Dariusz Czajkowski, Maksymilian Kaszubowski, Hubert Kasprzyk, Kacper Kostrzewa, Michał Soin, Jakub Wacławik, Roland Hyżyk, Tomek Darda, Tomasz Rutkowski, Wojciech Sowa, Rafał Respondek, Grzegorz Gierlik, Stanisław Fortoński, Karol Białecki, Krzysztof Deptuła, Julia Dalecka, Radosław Szczygieł, Mila Metaliator, Waldemar Pawlaszek, Mateusz Posemkiewicz, Fa Ra, Artur Kozieł, Rafał Wachnik, Alicja Puchalska, Oskar Niebylski, Maja Szwedzińska, Sylwia Tomecka, Piotr Wiśniewski, Piotr Zawada, Piotr Stani, Paweł Etmański, Marcin Wyroch, Przemysław Michon, Rafał Mizerek, Edyta Romaniuk, Zenon Marczuk, Albert Choinka, Jakub Grymowicz, Kacper Witków, Patryk Suprun, Adrian Musiuk, Andrzej Zalewski, Łukasz Morawski, Przemek Goldon, Konrad Baś, Sylwester Nowicki, Michał Mosurek, Talking Pizza, Michał Redeł, Aleksandra Görlich, Tomasz Wacławik, Paweł Struski, Dominik Moroń, Bartosz Gościmski, Yo Adler, Piotr Zarzycki, Alex Boniecki, Szymon Mądraszewski, Monika Pycińska, Marcin Skiba, High Ground, Agnieszka Garlicka, Artur Białosiewicz, Marcin Dylong, Wojciech Lemiesz, Marcin Grocki, Bartłomiej Kląskała, Marek Skrzetuski, Andrzej Borowiak, Przemysław Siódemak, Łukasz Czajkowski, Tomasz Piotrowski, Karolina Alaska, Adam Dobrowolski, Przemysław Kozioł (Gimli), Michał Borkowski, Agnieszka Militowska, Aleksandra Cieślicka, Eliza Barańska, Norbert Sutkowy, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Patryk Kaczanowicz i jedenastu patronów anonimowych.

Źródła:

Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972

Opracowania:

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom I, PIW Warszawa 1992

Goldsworthy A., Augustus. From Revolutionary to Emperor, Weidenfeld & Nicolson, Londyn 2014

Goldsworthy A., Caesar. The Life of a Colossus, Phoenix, Londyn 2007

Krawczuk A., Cesarz August, Ossolineum 1978

Krawczuk A., Kronika starożytnego Rzymu, Iskry, Warszawa 1994

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 1986

Luttwak E. N., The Grand Strategy of the Roman Empire, John Hopkins University Press, Baltimore 2016

Syme R., The Roman Revolution, Oxford University Press, Nowy Jork 1989

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

Już w 52 roku p.n.e. wszelkie znaki na niebie i ziemi zwiastowały nadejście jakiejś katastrofy. Kasjusz Dion notował, że ujrzano i schwytano w mieście puchacza, jakiś posąg pocił się przez trzy dni, znak na niebie w kształcie pochodni przemknął się z południa na wschód, że przez powietrze spadało wiele piorunów, wiele grud ziemi, kamieni, skorup i krew. Na koniec senat nakazał zburzyć prywatnie pobudowane świątynie Serapisa i Izydy, co poniewczasie również uznano za znak nieuchronnie nadciągających katastrof.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: "Morderstwo Cezara" Karl Theodor von Piloty

Patroni:

Wojciech Kozicki, Tomasz Pawlica, Rafał Wojciechowski, Paweł Płatek, Oskar Miller, Maksymilian Majchrzak, Jarosław Zieliński, Wilhelm Ymirung, Wojciech Biegalski, Marianna Miłkowska, Zuzanna Lubańska, Piotr Demuth, Jarosław Urbanik, Kamil Dylewski, Tomasz Kępiński, Jakub Mazur, Dominik Kołtunowicz, Mateusz Wit, Grzegorz Pedrycz, Mikołaj eM, Adrianna Szubielska-Malińska, Jakub Józefiak, Marcel Kapuściński, Krzysztof Langer, Jacek Urbańczyk, Jarek Rippel, Pawlo Kozlo, Dariusz Czajkowski, Maksymilian Kaszubowski, Hubert Kasprzyk, Kacper Kostrzewa, Michał Soin, Jakub Wacławik, Roland Hyżyk, Tomek Darda, Tomasz Rutkowski, Wojciech Sowa, Rafał Respondek, Grzegorz Gierlik, Stanisław Fortoński, Karol Białecki, Krzysztof Deptuła, Julia Dalecka, Radosław Szczygieł, Mila Metaliator, Waldemar Pawlaszek, Mateusz Posemkiewicz, Fa Ra, Artur Kozieł, Rafał Wachnik, Alicja Puchalska, Oskar Niebylski, Maja Szwedzińska, Sylwia Tomecka, Piotr Wiśniewski, Piotr Zawada, Piotr Stani, Paweł Etmański, Marcin Wyroch, Przemysław Michon, Rafał Mizerek, Edyta Romaniuk, Zenon Marczuk, Albert Choinka, Jakub Grymowicz, Kacper Witków, Patryk Suprun, Adrian Musiuk, Andrzej Zalewski, Łukasz Morawski, Przemek Goldon, Konrad Baś, Sylwester Nowicki, Michał Mosurek, Talking Pizza, Michał Redeł, Aleksandra Görlich, Tomasz Wacławik, Paweł Struski, Dominik Moroń, Bartosz Gościmski, Yo Adler, Piotr Zarzycki, Alex Boniecki, Szymon Mądraszewski, Monika Pycińska, Marcin Skiba, High Ground, Agnieszka Garlicka, Artur Białosiewicz, Marcin Dylong, Wojciech Lemiesz, Marcin Grocki, Bartłomiej Kląskała, Marek Skrzetuski, Andrzej Borowiak, Przemysław Siódemak, Łukasz Czajkowski, Tomasz Piotrowski, Karolina Alaska, Adam Dobrowolski, Przemysław Kozioł (Gimli), Michał Borkowski, Agnieszka Militowska, Aleksandra Cieślicka, Eliza Barańska, Norbert Sutkowy, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Patryk Kaczanowicz i jedenastu patronów anonimowych.

Źródła:

Cezar Gajusz Juliusz, O wojnie domowej, tłum. J. Parandowski, Czytelnik, Warszawa 1990

Kasjusz Dion Kokcejanus, Historia rzymska. Księga czterdziesta, tłum. W. Madyda, Ossolineum, Wrocław 2005

Lukan Marek Anneusz, Wojna domowa, tłum. M. Brożek, Secesja, Kraków 1994

Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972

Opracowania:

Goldsworthy A., Augustus. From Revolutionary to Emperor, Weidenfeld & Nicolson, Londyn 2014

Goldsworthy A., Caesar. The Life of a Colossus, Phoenix, Londyn 2007

Luttwak E. N., The Grand Strategy of the Roman Empire, John Hopkins University Press, Baltimore 2016

Syme R., The Roman Revolution, Oxford University Press, Nowy Jork 1989

Walter G., Cezar, PIW, Warszawa 1983

Artykuły:

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymska-dolabra/

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

W roku świni, 1227, Pan Wielkiego Stepu, Czyngis-chan zgodnie ze słowami mongolskiej kroniki wstąpił do nieba. Żałość rodziny i poddanych z pewnością nie miała granic ale olbrzymie eurazjatyckie imperium, stworzone w trakcie poprzednich dwóch dekad wymagało nowego nadzorcy. W tym celu, w roku myszy, 1228, na stepie zebrał się uroczysty kurułtaj, pierwszy na którym zabrakło Czyngisa. Jego duch jednak z pewnością czuwał nad rodziną i podejmowanymi wówczas przez jej członków decyzjami. Do wyboru nowego władcy regencję sprawować miał najmłodszy z synów wodza Tołuj.

Okładka wygenerowana w Midjourneyai.ai

Patroni:

Wojciech Kozicki, Tomasz Pawlica, Rafał Wojciechowski, Krzysztof Smuda, Paweł Płatek, Oskar Miller, Maksymilian Majchrzak, Jarosław Zieliński, Wilhelm Ymirung, Kamil Dylewski, Tomasz Kępiński, Jakub Mazur, Dominik Kołtunowicz, Mateusz Wit, Grzegorz Pedrycz, Mikołaj eM, Jakub Józefiak, Marcel Kapuściński, Krzysztof Langer, Jacek Urbańczyk, Jarek Rippel, Pawlo Kozlo, Dariusz Czajkowski, Maksymilian Kaszubowski, Hubert Kasprzyk, Kacper Kostrzewa, Michał Soin, Jakub Wacławik, Roland Hyżyk, Tomek Darda, Tomasz Rutkowski, Wojciech Sowa, Rafał respondek, Grzegorz Gierlik, Stanisław Fortoński, Karol Białecki, Krzysztof Deptuła, Radosław Szczygieł, Mila Metaliator, Waldemar Pawlaszek, Mateusz Posemkiewicz, Fa Ra, Artur Kozieł, Rafał Wachnik, Alicja Puchalska, Oskar Niebylski, Maja Szwedzińska, Sylwia Tomecka, Piotr Wiśniewski, Piotr Zawada, Piotr Stani, Paweł Etmański, Kuba Cski, Marcin Wyroch, Przemysław Michon, Rafał Mizerek, Edyta Romaniuk, Zenon Marczuk, Albert Choinka, Jakub Grymowicz, Kacper Witków, Patryk Suprun, Adrian Musiuk, Andrzej Zalewski, Łukasz Morawski, Przemek Goldon, Konrad Baś, Sylwester Nowicki, Michał Mosurek, Talking Pizza, Michał Redeł, Aleksandra Görlich, Piotr Zawada, Tomasz Wacławik, Paweł Struski, Dominik Moroń, Bartosz Gościmski, Yo Adler, Dawid Popczyk, Piotr Zarzycki, Alex Boniecki, Szymon Mądraszewski, Monika Pycińska, Marcin Skiba, High Ground, Agnieszka Garlicka, Artur Białosiewicz, Marcin Dylong, Wojciech Sowa, Wojciech Lemiesz, Piotr Woldański, Marcin Grocki, Bartłomiej Kląskała, Andrzej Borowiak, Przemysław Siódemak, Łukasz Czajkowski, Tomasz Piotrowski,Karolina Alaska, Adam Dobrowolski, Julia Dalecka, Przemysław Kozioł (Gimli), Michał Borkowski, Aleksandra Cieślicka, Grzegorz Olech, Eliza Barańska, Norbert Sutkowy, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Tomasz Wacławik i dziesięciu patronów anonimowych.

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Źródła:

Anonim, Latopis nowogrodzki pierwszy starszej redakcji, tłum. I. Petrov, Z. A. Brzozowska, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego 2019

Anonim, Tajna historia Mongołów. Anonimowa kronika mongolska z XIII wieku, tłum. S. Kałużyński, PIW 1970

Carpini Johannes del Plano, The Voyage of Johannes del Plano Carpini, tłum. R. Hakluyt

Długosz J., Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego księga 7 i 8, PWN 2009

Opracowania:

Gabriel R. E., Subotai the Valiant. Genghis Khan’s Greatest General, University of Oklahoma Press, 2004

Saunders J. J., The History of the Mongol Conquests, University of Pennsylvania Press, 2001

Kałużyński S., Dawni Mongołowie, PIW, Warszawa 1983

Kałużyński S., Imperium mongolskie, Wiedza Powszechna, Warszawa 1970

Weatherford J., Czyngis Chan, Świat Książki, Warszawa 2006