Nobele Heren

Als een metaaldraad door intense warmte gaat gloeien, raakt de lucht rondom de draad elektrisch geladen. In 1928 won Owen Willans Richardson de Nobelprijs voor zijn werk aan dit zogeheten thermionisch fenomeen, met name voor de ontdekking van de wet die naar hem genoemd is. Een gesprek over telefoonlijnen, de vacuümbuis en twaalf jaar hard werken. 

In 1927 werd de Nobelprijs gedeeld door Arthur Holly Compton voor zijn ontdekking van het naar hem genoemde effect, en Charles Thomson Rees Wilson voor zijn methode om de banen van elektrisch geladen deeltjes zichtbaar te maken met condensatie van nevel.

Ook wel: (1) Compton liet zien dat licht kan botsen op elektronen en (2) Wilson had een bak vol nevel ontworpen die dat proces in beeld bracht. Een gesprek over kaatsende lichtdeeltjes, een zuivere bak nevel en wetenschappelijke controverse. 

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 17 en 20 (Deel 1)? Deze helpen bij het verhaal.

Waar bestaan dingen uit? In 1926 won Jean Baptiste Perrin de Nobelprijs voor zijn werk aan de discontinue structuur van materie, met name voor zijn ontdekking van het sedimentatie-equilibrium. Dat zijn dure woorden voor: hij toonde met experimenten aan dat atomen bestaan, en bepaalde daarbij hoe groot ze zijn. Een gesprek over het kleinste bouwsteentje, en of deze uit nog meer bouwsteentjes kan bestaan. 

In 1925 wonnen James Franck en Gustav Hertz samen de Nobelprijs voor hun ontdekking van de wetten die de impact van een elektron op een atoom bepalen. In andere woorden, ze schoten met elektronen op atomen. Wat ze daarbij ontdekten, verstevigde onze kennis van het atoom. Een gesprek over elektronbombardementen, foute interpretaties en morele moed. 

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 11, 17 en 21? Die helpen bij het verhaal.

Manne Siegbahn won in 1924 de Nobelprijs voor zijn ontdekkingen en onderzoek in het veld van röntgenspectroscopie. Hij verbeterde en maakte nieuwe constructies voor de opwekking en analyse van röntgenstralen. Met zijn verfijningen konden wetenschappers atomen bestuderen als nooit tevoren. Een gesprek over röntgenspectra en de wens om onthouden te worden.

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 16? Die helpt bij het verhaal.

In 1923 won Robert Millikan de Nobelprijs voor zijn werk aan de elementaire lading van elektriciteit en het foto-elektrisch effect. Hij toonde aan in het lab wat Einstein liet zien op papier. Een gesprek over de waarde van experimenten, de lading van het elektron en eugenetica.

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 11, 17 en 20 (Deel 1)? Die helpen bij het verhaal.

Waar Einstein liet zien hoe het grenzeloze universum in elkaar zit, zoomde de Deense natuurkundige Niels Bohr in op het allerkleinste. In 1922 won hij de Nobelprijs voor zijn bijdrage aan het onderzoek naar de structuur van atomen en de straling die ze uitzenden. Dat was niet voor niks, want zijn werk revolutioneerde de quantumfysica. Een gesprek over elektronenschillen, tot wanhoop gedreven wetenschappers en de taak van de fysica.

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 11 en 17? Die helpen bij het verhaal.

In het derde deel van dit drieluik breekt Ruben een lans voor de eerste vrouw van Einstein, de natuurkundige Mileva Marić. Hoewel historici het er nog steeds niet over eens zijn, is het zeer aannemelijk dat zij Albert hielp bij het tot stand komen van de speciale relativiteitstheorie. Een gesprek over de idolisering van Einstein, historische onduidelijkheid en vergeten vrouwen in de wetenschap.

In dit tweede deel van het drieluik duiken de Nobele Heren in Einsteins meest bekende werk. Hoewel hij er nooit een Nobelprijs voor won, maakte het hem wel wereldberoemd: de relativiteitstheorie. Ruben legt aan Luuk uit waarom het universum (letterlijk) onvoorstelbaar is. Een gesprek over ruimtetijd, krom licht en faam in de wetenschap. 

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 7? Die helpt bij het verhaal.

De Nobele Heren komen aan bij de meest befaamde wetenschapper aller tijden: Albert Einstein. De grote hoeveelheid aan verhalen leidde tot een drieluik!

In dit eerste deel komt de Nobelprijs aan bod die Einstein in 1921 ontving voor zijn diensten aan de theoretische natuurkunde, en bovenal voor zijn ontdekking van de wet van het foto-elektrisch effect. Een gesprek over Einsteins mirakeljaar, lichtpakketjes en een K3-documentaire.  

Stapel-aflevering! Tip: heb je al geluisterd naar aflevering 11 en 17? Die helpen bij het verhaal.