Na pewno widzieliście tę reklamę, w której Jean-Claude Van Damme robi szpagat pomiędzy dwiema jadącymi ciężarówkami.

Ten obraz przyszedł do mnie podczas rozmowy z Martą Niedźwiecką i okazał się całkiem dobrą metaforą współczesnego człowieka. Człowieka stojącego w rozkroku.

Z jednej strony mamy naukę, która świetnie opisuje świat, ale niekoniecznie daje egzystencjalne pocieszenie. Z drugiej — religię, która przez wieki organizowała sens, wspólnotę i rytuały, ale dla wielu osób utraciła dziś wiarygodność. Do tego dochodzi duchowość, która często kojarzy się albo podejrzanie, albo jarmarcznie, albo zbyt łatwo wpada w monetyzację, sekciarstwo i obietnicę szybkiej przemiany.

I gdzieś w tym całym zgiełku pojawia się psychoterapia...

Czy psychoterapia stała się w pewnym sensie świecką religią Zachodu?

Czy gabinet terapeutyczny przejął część funkcji dawnych praktyk duchowych?

Czy język traumy, granic, regulacji, schematów i „pracy nad sobą” naprawdę pomaga nam lepiej żyć? Czy może czasem zamyka nas w pętli nieustannego poprawiania siebie?

Z Martą rozmawiamy o kulturze terapeutycznej, kryzysie duchowości, zachodnim indywidualizmie, potrzebie transcendencji, New Age'u, psychodelikach, Jungu i współczesnej obsesji optymalizacji. Ale nie robimy tego po to, żeby zanegować któryś ze światopoglądów. Raczej próbujemy sprawdzić, czego naprawdę szukamy, kiedy mówimy o uzdrowieniu, sensie, przemianie i „odnalezieniu siebie”.

Moją gościnią jest Marta Niedźwiecka — psycholożka i autorka podcastu „O Zmierzchu”.

Czym jest nowoczesna ortopedia oparta na dowodach naukowych i najlepszych praktykach klinicznych?

Kiedy zabieg operacyjny jest niezbędny, a kiedy lepszy rozwiązaniem może okazać się leczenie zachowawcze i kinezyterapia – leczenie ruchem?

Czy zawsze warto wykonywać badanie obrazowe typu USG lub RTG? 

Jak powinna wyglądać współpraca ortopedy, fizjoterapeuty i trenera w procesie rehabilitacji?

W jaki sposób przebiega ścieżka leczenia po urazie ostrym lub przy problemach przeciążeniowych?

Rozmawiam z Jakubem Jabłońskim – lekarzem ortopedą oraz traumatologiem narządu ruchu. 

Czysty, abstrakcyjny umysł i nasz ludzki ciało-umysł.

Sztuczna inteligencja i duże modele językowe (LLM-y).

Świadomość. Buddyzm zen.

Język. Matematyka.

Arystoteles i Platon. Kartezjusz. Kant.

Daniel Kahneman i jego „Pułapki myślenia”.

Stanisław Lem oraz jego „Solaris” i „Golem XIV”.

Kaliber 44…

 To tylko niektóre tropy, konteksty i tematy, które pojawiają się w tej rozmowie.

 Z Dawidem Bednarskim płyniemy przez filozofię umysłu, neuronaukę, kognitywistykę, literaturę science fiction i praktykę medytacyjną. Zastanawiamy się, czy świat, którego doświadczamy, jest surowym nagraniem rzeczywistości, czy raczej montażem tworzonym przez nasze zmysły, ciało, język i umysł.

 Czy potrafimy pomyśleć umysł całkowicie inny od ludzkiego? Czy sztuczna inteligencja rzeczywiście jest takim obcym umysłem? A może tylko wyolbrzymiliśmy jeden z fragmentów naszej własnej inteligencji i dopisujemy mu ludzkie kategorie? Czy istnieje jakieś stabilne „ja”? A może wszystko, czego doświadczamy, jest oparte na opowieściach, które umysł nieustannie tworzy, żeby uporządkować świat?

 Odcinek pełen dygresji i rozkminek. Po prostu intelektualna jazda bez trzymanki. Nie bierzemy jeńców. Zadajemy pytania. Szukamy odpowiedzi.

Link do naszych kursów na platformie "Alfabet Ruchu" jest tutaj!

Ból wydaje się być prostym i oczywistym zjawiskiem. Coś mnie boli, więc to coś musi być uszkodzone. Kręgosłup. Kolano. Bark. Dysk. Mięsień. Nerw.

 Pamiętajmy jednak, że nasz organizm to złożony system współzależności. Z tego względu ból okazuje się być czymś więcej niż tylko zwykłym komunikatem wysyłanym z tkanek do mózgu. 

 Ból jest złożonym, często nieoczywistym doświadczeniem. Powstaje na styku ciała, układu nerwowego, emocji, stresu, wcześniejszych doświadczeń, przekonań i kontekstu, w którym żyjemy. Może być zależny od higieny snu, zdrowia psychicznego czy najbliższego otoczenia.

 Czasem ból informuje nas o rzeczywistym uszkodzeniu. Czasem pełni funkcję ochronną. A czasem trwa, pomimo tego że tkanki zdążyły się już dawno zagoić. I właśnie z tego względu nagrałem drugi już odcinek o tym fascynującym zjawisku. 

 Tym razem moim gościem jest Szymon Frankowski — trener, fizjoterapeuta i szkoleniowiec Akademii BODYWORK w Poznaniu. Wspólnie staramy się odpowiedzieć na następującego pytania:

 Czym właściwie jest ból?

 Jak zmieniało się jego rozumienie na przestrzeni lat?

 Dlaczego w 2020 roku zaktualizowano definicję bólu?

 Czym różni się ból nocyceptywny, neuropatyczny i nocyplastyczny?

Dlaczego czasem boli coś, co już dawno powinno się zagoić?

 W jaki sposób stres, sen, lęk przed ruchem i przekonania mogą podtrzymywać ból?

Jak może wyglądać rehabilitacja, która zamiast straszyć człowieka jego własnym ciałem, pomaga mu odzyskać sprawczość?

"Czym jest psychologia? 

To szukanie czarnego kota w czarnym pokoju.

Czym jest filozofia? 

To szukanie czarnego kota, którego nie ma w czarnym pokoju. 

Czym w takim razie jest zen? 

To szukanie czarnego kota, który nie istnieje, w czarny pokoju i krzyczenie: mam go!"

 Dawid Bednarski jest certyfikowanym nauczycielem mindfulness (MBSR), dyrektorem kreatywnym i byłym studentem filozofii. Rozmawiamy o uważności oraz o tym jak może ona wspierać nas w redukowaniu stresu. Odnosimy się czasami do buddyzmu zen, ale krążymy także wokół filozofii umysłu i filozofii nauki. Jak przekonacie się w trakcie odsłuchu – nie są to wcale dygresje od czapy! 

 Rozmowa powinna być interesująca zarówno dla osób, które chcą zacząć swoją przygodę z treningiem uważności, jak i dla starych wyjadaczy (i starych wyjadaczek), którzy chcą odświeżyć sobie pewne zagadnienia, poszerzyć swoją perspektywę lub znaleźć inspirację do wznowienia / kontynuacji praktyki. 

"Jesteś w swojej prawdzie, gdy stajesz naga przed moim obiektywem?

Czy może nagość jest przeszkodą do Twojej szczerości i swobody?

Czy moim zadaniem jest rozebrać cię bardziej, także z przebrania?

Czy przez obiektyw i moją wrażliwość odkrywam cię prawdziwie?

Jeśli podpowiem ci jak pozować do zdjęcia, to pokażesz mi siebie czy będziesz moją kreacją?

Gdzie leży prawda? Czy odpowiedź jest tylko jedna?

 Kiedy jesteś sobą, jeśli nieustannie się zmieniasz?"

Rozmawiam z Nat Orce – fotografką portretową i reportażową, autorką albumu fotograficznego „Truth”, którego bohaterkami są kobiety. 

Ciało pozostaje w centrum naszych zainteresowań, ale tym razem patrzymy na nie za pośrednictwem obiektywu, ponieważ z moją gościnią rozmawiamy o fotografii. I to o szczególnym, bo intymnym, czułym rodzaju fotografii. Rozmawiamy także o procesie twórczym, wyrażaniu siebie, o receptywności i wrażliwości, która pozwala wydobyć piękno i prawdę z osoby fotografowanej. Zastanawiamy się nad pięknem, seksualnością i kulturowymi normami. Nad wolnością i dzikością. 

Dotarliśmy, w pewnym sensie, do naprawdę przedziwnego momentu, jeśli chodzi o rozwój cywilizacji. Momentu, w którym zaspokajanie fundamentalnych i pierwotnych potrzeb naszych zwierzęcych, biologicznych organizmów okazuje się niezwykle trudne i problematyczne: sen i rytm dobowy, ruch, spokojny oddech, kontakt z naturą, patrzenie w dal, siedzenie przy ognisku, cisza, głębokie i żywiące relacje, życie bez pośpiechu, uważność w codziennych czynnościach, doznania estetyczne. Te elementy bywają często brakującym ogniwem, bez którego trudno mówić o zdrowiu, szczęściu czy poczuciu sensu. 

Zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie świetlne, zanieczyszczenie hałasem – jesteśmy poddawani wielu stresorom, na które nie za bardzo mamy wpływ. Możemy jednak modyfikować naszą przestrzeń, by wspierała nas w regulacji układu nerwowego i łagodziła negatywne skutki związane z życiem w społeczeństwie przemysłu i technologii. 

Jesteśmy trochę jak rybka w akwarium – niby pływamy w wodzie, ale bynajmniej nie jest to ocean, morze albo jezioro. I właśnie dlatego z Jo Jurgą rozmawiamy o neuroarchitekturze - interdyscyplinarnej dziedzinie nauki łączącej w sobie architekturę, biologię, neuronaukę, psychologię środowiskową oraz kognitywistykę. 

Ból jest jednym z najbardziej pierwotnych doświadczeń, jakie znamy. Intuicyjnie myślimy o bólu jak o prostym, jednoznacznym komunikacie płynącym z ciała: coś zostało uszkodzone, dlatego zaczęło boleć. Ale współczesna nauka udowadnia, że jest to znacznie bardziej złożona historia.

Ból nie jest tylko i wyłącznie sygnałem wysyłanym z tkanki. Jest raczej doświadczeniem tworzonym przez cały układ nerwowy – przez ciało, mózg, emocje, uwagę, pamięć, wcześniejsze doświadczenia, a nawet kontekst społeczny.

To dlatego ból często okazuje się być tak nieoczywistym zjawiskiem. Na jego odczuwanie wpływają nie tylko kwestie biologiczne, ale także psychospołeczne. Nie znaczy to, oczywiście, że ból jest tylko w głowie. Przeciwnie – jest rzeczywistym doświadczeniem fizjologicznym, ale neurobiologia bólu jest kwestią znacznie bardziej złożoną niż mechanistyczny uraz.

I właśnie o tym rozmawiamy z Janem Sielczakiem. O bólu jako doświadczeniu, a nie tylko objawie. O tym, dlaczego czasem boli bardziej niż powinno, a czasem mniej, niż można by się spodziewać. O tym, jak układ nerwowy decyduje, co uznać za zagrożenie. O roli dotyku, ruchu, edukacji, relacji terapeutycznej i poczuciu bezpieczeństwa.

Żyjemy w świecie, który wyrywa nas nieustannie do zewnątrz. Nadmiar bodźców zmysłowych, migające ekrany, pośpiech, rozproszenie... Tak wiele rzeczy zabiera nas od ciała, od czucia. Środki przeciw-bólowe czy stymulanty, które pozwalają nam dojeżdżać się do granic możliwości. Ciągły potok myśli, bez przerwy włączone radio myślotok.  

Z moim gościem, Tomkiem Eichelbergerem, robimy zwrot w odwrotną stronę - kierujemy się do wewnątrz i wsłuchujemy się w świadomość. Rozmawiamy o qi gongu i taijiquan. Czym właściwie są te zakorzenione w taoizmie praktyki?

Medytacja w ruchu? Rozwój świadomości ciała? Uwrażliwianie intercepcji ? Ścieżka duchowa? Wewnętrzne sztuki walki? Możemy te praktyki opisywać na rozmaite sposoby, ale tak naprawdę niezwykle trudno oddać ich sedno bez odnoszenia się do bezpośredniego doświadczenia.

A czym jest to bezpośrednie doświadczenie i czy w ogóle da się to wytłumaczyć przy użyciu słów? O tym już w odcinku!

Chcesz wykupić dostęp do kursu? Kliknij tutaj!

Sprawność to nie tylko to, co potrafią zrobić mięśnie. To nie tylko siła, szybkość, wydolność czy zakresy ruchu. Sprawność to przede wszystkim to, co potrafi zrobić układ nerwowy. Tu i teraz, w czasie rzeczywistym. 

Sprawność to także zdolność naszego umysłu do skutecznego organizowania tego, jak zachowuje się ciało. A przypominam, że umysł i ciało są tak naprawdę jednością.

Koordynacja, timing, spryt, refleks. 

Czy sprawnie przetwarzasz bodźce zmysłowe?

Czy umiesz odczytać intencje swojego rywala?

Jak dobrze oddzielasz sygnał od szumu?

Jak szybko wyłapujesz istotne informacje?

 Zwinność to nie tylko szybkie nogi. To inteligencja ruchowa, elastyczność poznawcza, kreatywność, radzenie sobie z niepewnością i nieprzewidywalnością.

To zdolność rozwiązywania problemów i odnajdywania się w chaotycznych, zmiennych warunkach środowiska zewnętrznego albo w kontekście rywalizacji sportowej.