Els van Steijn begeleidt familieopstellingen en leerde: „Rationeel verwerken kunnen de meeste mensen wel, maar bij hun gevoel komen is lastiger. Een opstelling maakt dat zichtbaar”.

Het bracht haar ook persoonlijke inzichten. „Ik voelde me door mijn vader niet gezien”, zegt Van Steijn, „maar feitelijk verweet ik hem het gedrag dat ik zelf vertoonde. Ik zag mijn vader ook niet. Ik zag alleen maar wat hij niet kon leveren.” Als kind was ze vaak ziek: „Mijn moeder was doodsbenauwd dat er iets met mij zou gebeuren. Dus ik werd lief en braaf.” De opstellingen hielpen haar: „Ik ging van een meisje met een ongelooflijk minderwaardigheidscomplex naar de versie die ik nu ben.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De levensgeschiedenis van Maarten van Rossem begint dramatisch. Als baby lag hij achtergelaten in een tuin die gebombardeerd werd. Misschien ligt daar de oorsprong van de bekende brombeer. Over zijn roem vertelt hij droog: „Plotseling kreeg ik verse champignons bij de groenteboer.” Ook zijn carrière relativeert hij: „In het land der blinden is één oog koning. Ik heb weleens een weddenschap gedaan dat ik de Australiëdeskundige van Nederland zou worden. Dat kan natuurlijk, omdat ze nooit verder vragen dan de actualiteit van de dag.”

Toch is Van Rossem optimistischer dan je zou denken: „Het is niet alsof 8 miljard mensen elkaar lopen te beschieten.” Een noodpakket heeft hij niet: „Ik heb de ijskastdeur opengedaan en dacht: als ons wat gebeurt, houden we het wel een half jaar vol. Die tetterende oorlogszorg vind ik bezwaarlijk… donder nou op, wat is dit nou voor onzin.” De meermaals gecancelde brombeer is optimistisch en zelfs in voor een gesprek over de liefde en seks.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Nanoah Struik is de eerste non-binaire persoon met een X in het paspoort en kreeg daarop veel kritiek: „Mensen voelden dat er iets van hen werd afgenomen, terwijl ik er juist alleen iets bij kreeg, zonder dat iemand iets kwijtraakte.” Diens Nigeriaanse vader wees Struik de deur: „Er werd mij verteld dat ik zijn kind niet meer was. Want in Afrika bestaat dat niet.” Ook zei hij dat God Struik niet zo gemaakt zou hebben. Door diens autisme kan Struik zich voorstellen dat mensen schrikken van nieuwe dingen: „Maar we moeten wat meer zijn als honden die aan elkaar snuffelen, in plaats van wat de boer niet kent dat vreet die niet.” 

Waar Struik zich altijd al queer voelde, voelde die zich niet zwart. De moord op George Floyd was een kantelpunt: „De black community ging trots staan voor wie ze zijn en ik dacht: daar ben ik nog niet.” In Nigeria kon Struijk de aanvankelijk tegengestelde identiteiten onverwachts meer en meer samenbrengen. Mede door de nieuwe, Nigeriaanse naam, die die daar kreeg: „Iwinossa: handgemaakt door God.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Na zeven jaar is Carice van Houten terug in een speelfilm, over scheiden. Als kind maakte ze meerdere scheidingen mee. „Ik was heel introvert, alles speelde zich van binnen af. Ik kon mijn gevoel niet goed uiten.” In haar jeugd was ze bang voor explosiviteit in het gezin. „Ik hield me op de vlakte. Om de liefde van mijn stiefvader te waarborgen, leerde ik niets te zeggen: don’t rock the boat.”

„Ik moest het toneel op om gezien te worden.” Daar vond ze haar bestaansrecht. Net als thuis werd ze ook bij de pers lange tijd het lievelingetje, „totdat ik mijn bek opendeed.” De ooit conflictvermijdende Van Houten spreekt zich nu uit. Ze groeide vrij op, zonder duidelijke grenzen tussen goed en fout. Nu neemt ze juist een moralistisch standpunt in. „Die stille muis in mij denkt: hoe is dit gebeurd?”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Michiel van Poelgeest

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

„Het idiote van zelf oud worden is dat het toch net iets anders voelt dan dat je het altijd hebt bestudeerd,” zegt geriater Rudi Westendorp, die zelf 67 jaar is. Toen hij dacht dat hij uitgezaaide prostaatkanker had, realiseerde hij zich: „Er is geen programma voor de dood, er is een programma voor onderhoud en herstel… en daarna is de benzine op.” De dood ziet hij als een supernova: „energie klontert… en knalt weer uit elkaar.”

Westendorp vergelijkt mensen met wasmachines: „Wij zijn geen Miele die honderd jaar meegaat, maar eerder een Zanussi van veertig, vijftig jaar.” Daarna begint de „vrije uitloop,” de fase waarin je volgens hem evolutionair niet meer nuttig bent. „Als je je hebt voortgeplant en kinderen hebt grootgebracht, waarom ben je er dan nog?” Toch worden „baby’s die nu geboren worden, 100 jaar,” met uitschieters richting „130”. „Maar als je mooi oud wil worden, doe dat dan alsjeblieft in Nederland in 2026.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ooit droomde Dick Zijp van een carrière als cabaretier. Nu onderzoekt en recenseert hij humor. „Humor ontleden is als het ontleden van een kikker,” zegt hij. „De kikker gaat dood.” Daarom kijkt hij vooral de politiek achter grappen. Zelf dacht hij vroeger dat humor vooral bevrijdend en liberaal was. Inmiddels kijkt hij er anders naar. Humor kan volgens hem ook machtsverhoudingen bevestigen. 

Zijps kritiek op grensoverschrijdende grappen, levert hem geregeld reacties op. Cabaretier Hans Teeuwen noemde hem ooit een „genderneutrale kutkop”, en GeenStijl gaf hem de bijnaam „Suck my Dick Zijp”. Volgens Zijp roepen sommige comedians te snel dat woke de humor kapot maakt: „Kritiek wordt vaak verward met censuur.” Of links nog humor heeft, wordt hem vaak gevraagd. Volgens hem zit linkse humor in een identiteitscrisis en neemt die kant te vaak het frame van rechts over. Daar moet links volgens Zijp onmiddellijk mee stoppen.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voordat Tamar Valkenier de wereld introk, werkte ze als sterrenchef en later als recherchepsycholoog. Toch besloot ze haar vaste leven op te geven en opnieuw te beginnen. „Ik kreeg het opeens heel benauwd.” Inmiddels leeft ze al elf jaar leeft ver onder de armoedegrens, maar ze voelt zich rijker dan ooit. „Ik heb extreme hike-expedities gedaan, met een kameel door Mongolië getrokken en als vegetariër op dieren moeten jagen.”

Vroeger werd Valkenier al van de kleinste dingen ontzettend bang: „Ik durfde niet in de bus, ik durfde niet in de lift. In grote mensenmassa's raakte ik helemaal in paniek.” Toch besloot ze zich daar niet door te laten tegenhouden. „Met angst gaat het ook. Dat leerde mijn vader mij altijd.” Angst is volgens haar een hartstikke goede raadgever, maar op reis leerde ze te onderscheiden: „Is dit een gegronde angst?” Een beer tegenkomen is toch iets anders dan een deadline.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In Amsterdam-Zuid groeide Doortje Smithuijsen op als typische randstedelijke millennial: „De hele cast van Goede Tijden Slechte Tijden woonde op een gegeven moment bij ons in de straat.” Haar analytische blik kreeg ze mee van haar vader, die socioloog was. Tijdens een Ibiza-feest van de buren hoorde ze hoe haar andere buurman demonstratief keihard Bach opzette en merkte ze op: „Hier is een soort cultuuroorlog gaande.”

Smithuijsen behoort tot de eerste generatie „gewenste kinderen”, die van jongs af aan te horen kregen dat ze „speciaal” waren. Ze herinnert zich hoe ze na toneelstukjes thuis „een doorlopend applaus” kreeg van haar ouders. In haar boekenweekessay onderzoekt Smithuijsen hoe deze bevestiging heeft geleid tot een generatie vol teleurgestelde millennials in een wereld waarin niet alles zomaar bereikt kan worden. „Als je je hele leven altijd ja te horen krijgt, is het moeilijk om nee te horen."

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Splinter Chabot groeide op in een huis dat hij omschrijft als een kruising tussen Pippi Langkous en Alice in Wonderland, waar fantasie overal aanwezig was. Toch merkte hij dat zelfs in een warm en vrijzinnig gezin, waar alles mocht, uit de kast komen moeilijk kan zijn. Over zijn interne worsteling schreef hij Confettiregen, waarop hij duizenden reacties ontving. De brief over het verhaal van Richard, die zelfmoord pleegde nadat zijn coming-out door zijn vader werd beantwoord met “een vuistenregen”, liet hem niet los. “Er zijn nog elke dag Richards.”

Volgens Chabot bestaat er “een verschil tussen de papieren vrijheid in Nederland en de ware werkelijkheid”, omdat onze vrijheid niet altijd voelbaar is op straat of in steegjes. Zelf werd hij bespuugd, geslagen en bedreigd om zijn geaardheid en zijn invulling van mannelijkheid. De crisis waarin mannelijkheid tegenwoordig verkeert ligt volgens hem in zwijgen over gevoelens, een mensbeeld waar niemand aan kan voldoen. “Als je zacht durft te zijn, wordt het leven zachter. Hard en stoer zijn zit je alleen maar in de weg.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ina Brouwer komt haar hele leven al op voor zichzelf en het lot van de onderdrukten. Vroeger als lid van de Communistische Partij van Nederland (CPN) – „wij wilden de wereld redden” – tegenwoordig als advocaat van de slachtoffers van de bangalijsten die rondgingen bij het Utrechtsch Studenten Corps. Ze verdedigt hen, ook als dat haarzelf in gevaar brengt: „Op de vierde bangalijst ben ik bedreigd.”

Brouwer was zelf lid van het studentencorps in Groningen. „Twee jaar, want ik ben gillend weggerend.” Ze vergelijkt de lijsten van nu met het seksisme uit haar eigen studententijd: „Dat je vroeger aangerand werd was ook heel erg, maar nu word je digitaal aangerand en gaat het de hele wereld over.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.