De Joods-Amerikaanse Benjamin Moser groeide op in een volledig zionistische wereld. „Ik geloofde erin zonder al te veel na te denken.” Hij zag zichzelf als onderdeel van een groep die aan de goede kant van de geschiedenis stond. „Ik heb altijd geloofd dat wij de slachtoffers waren. Ik denk dat dat je een beetje dom maakt.”

Inmiddels ziet Moser het anders. Voor hem betekent dat niet dat hij afstand doet van zijn Joodse identiteit. Volgens hem kun je de geschiedenis van het jodendom zien zonder de logische verklaring van het zionisme. Hij wil als Jood dan ook niet geassocieerd worden met het zionisme: "Haal die naam uit je vuile mond, je spreekt niet voor ons." Hij wil er niet bij horen. „Ik wil voor mezelf kunnen blijven denken. Als iets niet deugt, wil ik dat kunnen zeggen.”

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als kind vluchtte Clarice Gargard twee keer uit Liberia, waar een burgeroorlog uitbrak. Haar verleden leerde haar dat goed en kwaad niet tegenover elkaar staan. „Het is een spectrum. Mensen kunnen tegelijk goede én slechte dingen doen. Dat is de complexiteit van mens zijn.” Als we willen bouwen aan een betere wereld, moet daarin volgens haar ruimte zijn voor die complexiteit, met oog voor zowel slachtoffers als daders. „Dat klinkt heel idealistisch en whatever. Maar wat is het alternatief? Dit blijven doen?”

Verzet tegen de wereld van nu hoeft volgens Gargard niet hard te zijn. Zachtheid en strijd lijken tegenpolen, maar juist daarin zit volgens haar de paradox: „Het is toch bizar dat we meer zachtheid in de wereld willen, maar dat we dat willen bereiken door te strijden.” Gargard stelt dat we zelf moeten worden wat we zeggen te willen van de wereld. „Je moet die betere wereld al zijn eigenlijk.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Van de ‘rode seksfeeks’ heeft MEROL haar geuzenaam gemaakt. Op haar nieuwe album ‘Leve De Feeks’ weigert ze die te temmen. „We gaan haar vieren.” Haar werk wordt persoonlijker en feministischer. Seks gaat voor de zangeres over meer dan wat er in bed gebeurt: „Het gaat voor mij over het lichaam, vruchtbaarheid, relaties, liefde. Ik vind dat we seks een beetje tekortdoen.” 

De zangeres verzet zich tegen het idee dat vrouwen jong en glad moeten blijven. „Vrouwen mogen niet oud worden. We mogen geen teken van leven vertonen.” Ook plastische chirurgie vindt ze problematisch: „Als je die denkrimpel niet meer ziet, dan kun je als vrouw ook niet meer laten zien dat je boos bent. Terwijl: we zijn toch boos?”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voor Francesco Veenstra is bouwen nooit alleen een technische opgave. „Het is misschien eerder een sociaal beroep", zegt de Rijksbouwmeester, die na vijf jaar afzwaait. Architectuur draait volgens hem om de vraag hoe we een samenleving vormgeven.

De oplossing voor zijn grootste dossier, de wooncrisis, ligt volgens Veenstra niet per se in méér bouwen. „Er is geen schaarste aan ruimte, maar wel een schaarste aan het recht op het gebruik ervan." De haast die we hebben om woningen te blijven bouwen brengt volgens hem het risico met zich mee „dat er eenvormigheid ontstaat". Hij pleit voor slimmer gebruik van de ruimte: rijtjeswoningen splitsen en gebouwen meerdere functies geven. „We kunnen theaters en scholen combineren.” Ook het nachtelijk inzetten van Rijksgebouwen als daklozenopvang past daarbinnen. „We moeten de ruimte eerlijk verdelen en een samenleving ontwerpen waarin iedereen kan meedoen.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Forensisch patholoog Frank van de Goot ziet de dood niet als iets lugubers, maar als een puzzel die opgelost moet worden. Zijn autisme helpt hem in zijn werk, zegt hij: „De neurotypische wereld accepteert niet dat het leuk is." Zaken als de butlermoord of de Belgische student Sanda Dia laten hem niet los. Tegelijk benadrukt hij: „Ik oordeel niet. De rechtbank oordeelt over schuld en onschuld. En uiteindelijk moet je je verantwoorden voor de grote baas."

Van de Goot pleit voor beter onderzoek naar doodsoorzaken: „Er wordt geen goede lijkschouw gedaan. Zit het hoofd er nog op en zitten er geen gaten in? Dan noemen we het een natuurlijke dood." Volgens hem hebben we van de meeste overledenen „geen idee waarom ze dood zijn".

Het onderzoek naar doodsoorzaken doet Frank van De Goot bij Nationaal Forensisch Onderzoeksbureau (NFO).

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De smetvrees van Luuk Vulkers begon met het scheikundig besef dat we eigenlijk helemaal geen losse, afgebakende wezens zijn. „Dus er is geen ontkomen aan die vermenging waar ik zo bang voor ben.” Hij onderzocht hoe de samenleving omgaat met vuil en ziekte en ziet een parallel met beerputten, waar mensen vroeger hun afval en ontlasting achterlieten. „Vuil is iets wat we liever wegstoppen. Maar als we die beerput nou open trekken, dan komen er hele belangrijke inzichten over onze maatschappij.”

Volgens Vulkers bestaat er een algehele neiging om vuil uit te bannen en daarmee ook de ander. Die reflex herkende hij bij zichzelf: zijn eigen smetvrees liet hem soms ongewild afstand houden van daklozen en mensen met hiv. Iemand bestempelen als vuil is dan ook vaak het begin van ontmenselijking. In de hedendaagse kunst ziet Vulkers nu een omarming van viezigheid: “We hebben de drang om in de beerput te kijken en te zien dat je er ook plezier, genot en humor uit kunt halen.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

„We hebben lang gedacht dat de oplossing voor de klimaatcrisis in de technologie ligt”, terwijl die volgens Anoek Nuyens juist „in onze cultuur” schuilt. Ze merkt op dat “we in een feitenfuik terecht zijn gekomen”, doordat we altijd dachten: „we laten het aan de bèta’s over.” Dat noemt ze „een enorme inschattingsfout”. Daarom moeten verhalenmakers „het estafettestokje van de wetenschap overnemen” en de klimaatcrisis „van het hoofd naar het hart vertalen”.

Nuyens vertelt dat ze haar spreekbeurten vroeger afsloot met: „een beter milieu begint bij jezelf”, totdat ze erachter kwam „dat het helemaal niet zo werkt.” „Het is geen ikje die het gaat oplossen: we hebben iedereen nodig.” We zijn volgens haar toe aan een portie nieuwe verhalen, waarin we „van consument naar burger bewegen”. Blijven we nadruk leggen op individueel gedrag, dan „is er een lachende derde, namelijk het groot kapitaal.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Video: Cato Visser

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tim Post dacht aanvankelijk dat dromen iets zweverigs waren, maar ontdekte een wetenschappelijke wereld erachter. Zijn eerste lucide droom ontstond na een nachtmerrie over een heks. Zijn moeder zei: „Het is maar een droom" en plots werd hij zich daarvan bewust in zijn volgende droom. Sindsdien kan hij al dromend in dialoog met zijn onderbewuste.

Post benadrukt dat we in onze productiviteitscultuur bezuinigen op onze slaap en dat mensen ondertussen buiten zichzelf zoeken naar vervulling die ze niet vinden. Volgens hem moeten we veel meer naar binnen kijken. „Dromen dagen ons uit met bizarre scenario’s om stabieler en wendbaar te zijn. Het is zo'n open deur naar zelfinzicht. Gratis en voor niets ingebakken door de evolutie.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Jante Wortels eetstoornis kwam voort uit een gebrek aan controle in haar leven. „Ik had een project nodig waarbij ik zelf kon bepalen of het lukt of niet.” Dat werd eten. „Ik zag echt wel dat het op een gegeven moment niet meer goed was en ik vond het ook niet mooi. Maar ik was echt als de dood om iets in mijn regime te veranderen.”

Toen haar huisarts zei: „Je hebt anorexia,” dacht Wortel: „Dat kan niet.” Ze herkende zichzelf niet in het stereotype beeld en voelde zich „niet ziek genoeg.” Volgens haar is een eetstoornis veel complexer dan alleen eten: „Het gaat om een verlangen om ziekelijk dun te zijn, niet zomaar dun.” Daarachter zit de behoefte om ergens uitzonderlijk in te zijn. Daarom vindt ze dat de beeldvorming moet veranderen, zeker omdat eetstoornissen op steeds jongere leeftijd voorkomen en de aantallen blijven stijgen.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Thomas Hertog deed jarenlang onderzoek naar het ontstaan van het heelal met Stephen Hawking. Het groeide uit tot een hechte vriendschap, waarin ze samen „de oude grote filosofische vragen vastpakten en herkneedden op een wiskundige manier”. Hun kosmologisch onderzoek draaide niet alleen om natuurwetten maar juist om existentiële vragen: „Wie zijn wij? En waar komen wij vandaan?”

De aantasting van onze eigen planeet roept intussen de vraag op of we ooit de Melkweg zullen koloniseren. Elon Musk en Jeff Bezos spelen daarop in, maar hun ruimtevisie baadt volgens Hertog in escapisme. „Het heelal lijkt bijzonder levensvatbaar”, zegt hij, „en toch lijken we alleen. Er is dus blijkbaar geen enkele beschaving op die miljarden exoplaneten in de Melkweg, die erin geslaagd is om die Melkweg te exploreren. ” Hertog vraagt zich af: waar zit die bottleneck?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar [email protected].

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.