Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een groot risico voor mensen met een kwetsbaar immuunsysteem. Hoe ontstaat zo’n resistente schimmel? En wat zijn de mogelijkheden om deze Aspergillus nog te bestrijden? 

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Gemma Venhuizen

Gast: Karlijn Saris

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Eindmix: Lars van Leeuwen

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar ging het mis?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Lucien Hordijk en Karlijn Saris

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept de betweter zoveel weerstand op?

Presentatie: Gemma Venhuizen

Gasten: Sjoerd de Jong & Hendrik Spiering

Redactie en montage: Liz Dautzenberg

Productie: Rhea Stroink

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Shownotes:

In deze aflevering wordt het boek On Pedantry: A Cultural History of the Know-it-All van Arnoud S. Q. Visser besproken.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde.  Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren.  Hoe lees je klimaatgeschiedenis?  En als de bodem ook een blik op de toekomst biedt, wat staat ons dan te wachten? 

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Karlijn Saris

Gasten: Gemma Venhuizen en Felix Voogt

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Eindmix: Jeroen Jaspers

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een oeroude natuurlijke vijand van bacteriën: de bacteriofaag - een virus dat bacteriën aanvalt en opeet. Wat zijn bacteriofagen precies? Hoe kunnen ze helpen in de strijd tegen bacteriële infecties? En wat hebben ze nog meer voor ons in petto?  

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Sander Voormolen en Berend Nieuwhof

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor alles wat nodig is om een transplantatie mogelijk te maken. Hoe is het om te blijven leven dankzij de orgaandonatie van iemand anders? Hoe zijn we op het punt gekomen dat zo’n ingreep mogelijk is? En wat zegt de wetenschap van vandaag over de toekomst van orgaantransplantatie?

Gast: Jeroen van der Kris, Sander Voormolen

Presentatie: Gemma Venhuizen

Redactie & montage: Liz Dautzenberg

Shownotes:

• In deze aflevering wordt het boek Het aanbod van Jeroen van der Kris besproken
• Ook de aflevering ‘Even ergens heen’: waarom ik pas na 39 jaar met mijn moeder over haar darmziekte praatte, over leven met de chronische darmziektes colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, komt even voorbij.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering? En wat betekenen deze ontwikkelingen voor internationale samenwerking?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Sjoerd de Jong, Karlijn Saris en Felix Voogt

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verborgen ruïnes diep in de jungle, brede wegen van tientallen kilometers lang: geavanceerde technieken zorgen de laatste jaren voor een stroom aan nieuwe archeologische ontdekkingen in Noord- en Zuid-Amerika. Wat betekenen deze vondsten voor de geschiedenis van deze continenten? Wat vertellen ze over de vroegere beschavingen? En hoe veranderen ze ons idee van de wereldgeschiedenis?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Sjoerd de Jong en Hendrik Spiering

Reactie en montage: Rosa van Toledo

Foto: Roland Blokhuizen

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected].

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Egoïsme en samenwerken: het zijn twee uitersten. Maar in de Middeleeuwen bleek precies die combinatie verrassend effectief. In Noord-Europa ontstond de Hanze: een los netwerk van handelaren en steden, zonder staat, zonder centraal gezag. Juist dit netwerk groeide uit tot een van de machtigste economische systemen van zijn tijd. Hier ontstonden kiemen van een nieuw kapitalisme, met vaste handelsafspraken, een gedeelde cultuur en iets wat we vandaag opnieuw ontdekken: handel is nooit alleen economie - het is óók politiek en cultuur. Hoe komt het dat dit netwerk eeuwenlang standhield? En waardoor viel het uiteindelijk toch uit elkaar?

Shownote:

In deze aflevering noemt Hendrik Spiering het boek De Hanze van Dick Harrison.

Presentatie: Karlijn Saris

Gasten: Hendrik Spiering en Bas Blokker

Redactie en montage: Liz Dautzenberg

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected].

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de Atlantische Oceaan, in de Golf van Guinea ligt een eiland: Null Island. Je kunt er vakantiehuizen huren en fietsroutes volgen. Tenminste, dat lijkt zo. In werkelijkheid is alleen oceaan zo ver je kunt zien. Null Island is een fictief eiland, verzonnen door digitale kaart-professionals. De kaartgegevens die zich daar vertonen zijn fouten. Cartografie was ooit een kwestie van ervaring, later wiskundig precisiewerk. Nu kan iedereen op de computer kaartjes maken. Wat doet deze ontwikkeling met onze perceptie van de wereld? 

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Laura Wismans & Hendrik Spiering

Script en edit: Elze van Driel

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.