Sovyetler Birliği’nin Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti deneyiminden sonra, Rusya, ikinci kez, Viladimir Putin döneminde doğrudan Kürtlerle ve Kürt meselesiyle muhatap oldu.

Suriye’deki iç savaşta Beşar Esad rejiminden yana tavır alan ve statükonun korunması için doğrudan silahlı güçleriyle sahada bulanan Putin’in Rusya’sının, özerklik talebinde bulunan Kürtlere karşı tavrı nasıldı?

Son on yılda doğrudan muhatap olduğu Suriye’deki Kürt meselesinde ve dolayısıyla Türkiye ve diğer bölgelerdeki Kürt meselesine Rusya’nın etkisi ne oldu?

Çarlık Rusya ve Sovyetler Birliği gibi dünyanın süper gücü olma hevesini koruyan ve bunu bir ölçüde başaran Rusya Federasyonu ve tek karar mercii konumundaki lideri Putin’in Kürt siyaseti tam olarak nedir?

Putin’in Kürt siyasetinin Çarlık Rusya’nın ve Sovyetler Birliği’nin Kürt siyasetinden farkları ve benzerlikleri nelerdir?

Ukrayna işgali sonrasında Rusya’nın, başta Suriye’dekiler olmak üzere, Kürtlere karşı tavrı ve siyaseti ne olacak?

Bu sorular ve daha fazlası için buyurun…

#Rusya

#Putin

#Afrin

#Ukrayna

#Rojava

#Kürt

#Kurds

#Kurdish

Ekim 1917’de Çarlık rejimini yıkarak yerine Komünist bir iktidar kuran V. Lenin liderliğindeki Sovyetler Birliği’nin Kürt siyaseti de, Rusya’nın bugünkü Kürt siyasetinin anlaşılması açısından önemli veriler barındırır.

Milletlerin Kaderini Tayin Hakkı ilkesini mazlum ve ezilen milletler için her fırsatta dillendiren ve dünyanın pek çok ülkesindeki ulusal kurtuluş hareketlerine bu nedenle arka çıkan Sovyetler Birliği’nin Kürt isyanlarına ve Kürt hareketlerinin destek taleplerine karşılığı neydi?

Sovyetler Birliği, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk 15 yılında yaşanan Kürt isyanlarına karşı nasıl bir siyaset izledi?

Kısa ömürlü Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti’nin 1946’daki kuruluş ve yıkılış hikayesinde Sovyetler Birliği’nin yeri ve etkisi nedir?

Güney Kürdistan’daki KDP hareketinin lideri Molla Mustafa Barzani’ye karşı Sovyetler Birliği’nin izlediği siyaset nasıldı?

Enfal ve Halepçe Katliamlarına karşı Sovyetlerin tavrı neydi?

Bütün bu soruların yanıtları için buyurun…

#Rusya

#Putin

#Sovyet

#SSCB

#Halepce

#Mahabad

#Barzani

#Kürt

#Kurds

#Kurdish

Herkes Ukrayna’yı işgale girişen Rusya Federasyonu Başkanı Viladimir Putin’in dünyaya ve kendilerine olası etkilerini konuşuyor. Ben de bu Podcast serisinde Putin’in Kürt siyaseti hakkında konuşacağım.

İlk olarak, Putin’in bugünkü Kürt siyasetini anlamak ve tarihsel veriler elde etmek için geriye gideceğim, Rusya’nın Çarlık dönemindeki Kürt siyasetini ele alacağım.

20. yüzyılın başlarında, Birinci Dünya Savaşı olduğu dönemlerde, Çarlık Rusya’nın İran’daki önemli diplomatlarından biri olan, Kürt kenti Urmiye’de konsolosluk görevinde bulunan ve Kürtler hakkındaki kitabı ve çalışmaları nedeniyle Kürdoloji’nin önde gelen isimleri arasında sayılan Basil Nikitin, Çarlık Rusya’nın hiçbir zaman bir Kürt siyaseti olmadığını iddia etmiştir.

Peki, bu iddia ne derece doğruydu?

Oysa aynı dönemlerde Çarlık Rusya, Osmanlı ve İran’la yüzyılı geride bırakan savaşlarında Kürtlerin oynadığı rolün öneminin farkına varmış ve Kürtlerle nasıl baş edebilmek için de P. İ. Averyanov’u görevlendirmişti. Averyanov yüzyıllık Kürt-Rus ilişkilerini Osmanlı ve İran ile yürüttükleri savaşlar çerçevesinde değerlendirmiş ve neler yapılabileceğine dair siyaset önermişti.

Averyanov’un önerdiği siyaset ise, esasında 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşında Prens Paskeviç’in hayata geçirdiği ve daha sonraları da esas alınan Kürt siyasetiydi. Bu nedenle araştırmacı Wadie Jwaideh’e göre, Rusların ilk Kürt siyasetini oluşturan kişi Prens Paskeviç’ti.

Çarlık Rusya’nın Kürt siyaseti için buyurun…

#Rusya

#Putin

#Ukrayna

#Kürt

#Kurds

#Kurdish

Li ser stranên Kurdî yên hatine dizîn û Tirkîkirin berdewam bikim. Ev dibe Podcasta sêyemîn. Di vî Podcastê de jî hinek mînakên din bi we bidim guhdar kirin û hinek agahiyan jî bi we re parve bikim. Ka binêrin kî stranên Kurdî bi Tirkî gotiye:

#BurhanÇaçan #MahsunKırmızıgül #Emrah #Ceylan #İzzetAltınmeşe #CelalYarici #NuriGüzelses #AbdurruhmanÖnül #NeşetErtaş #SongülKarlı #KazanciBedih #GülerIşık #GülerDuman #Belkis Akkale û wekî din... 

#Kurdî

#Kurdi

#Kurdish

#MusîkaKurdî

#MusikaKurdi

#KürtMüziği

#KürtçeMüzik

2022 yılının Ocak ayının başından itibaren önemli bir konu Türkiye’deki Kürtlerin gündeminde yeniden yer almaya başladı. Bu konu Kürt dili ve Kürtçe eğitimle ilgili. Bilindiği üzere, Türkiye’de okullarda seçmeli dersler var. 6. 7. ve 8. sınıflarda öğrenciler, müfredattaki zorunlu derslerin yanı sıra haftada iki saatlik bir seçmeli dersi de tercih edebiliyor. Bu derslerden biri de Yerel Diller ve Lehçeler başlığı altında verilen bir derstir. Bu başlık altında Türkçe dışındaki birçok dil yer alıyor. Bunlardan biri de Kürtçedir, daha doğrusu Kürtçenin Kurmanci ve Dimilki ya da Kirmançki lehçeleridir. #Kurdîhilbijêre çağrısıyla, özellikle sosyal medyada büyük ilgi gören bu konu, kısa sürede önemli bir karşılık da buldu ve bir tür kampanyaya dönüştü. 

Bu Podcast'te bu konu hakkında mümkün olduğunca verili ve detaylı biçimde konuşmaya çalıştım.  

Kürtçe seçmeli ders nasıl bir mücadelenin ardından yasal bir hak olarak kabul edildi?

Bugün yürütülen kampanya nasıl etkili oldu ve nasıl daha da etkili olabilir? 

Kürtçe seçmeli ders kampanyası hakkında özellikle Kürt kamuoyunda ne tür tartışmalar yapıldı?

Kürt dili ile Kürt kimliği arasında nasıl bir politik-tarihsel ilişki ve söylem kuruluyor?

Kürtlerin dil politikası var mı? Varsa nasıl şekillendi, ne tür söylemler üzerinde kuruldu?

Buyurun dinleyin ve abone olun! 

#Kurdihilbijirin

#Kurdîhilbijêre

#Kurdî

#Kurdi

Bi vî Podcastê ez ê dest bi xebatek balkêş bikim û duduyên din jî li ser zêde bikim. Ango ez ê bi sê Podcastan mijarek taybet bi we re parve bikim. Mijar çî ye? Mijar, stranên Kurdî yên hatine dizîn, an jî wek musîka Tirkan hatine pêşkêşkirin.

Di vî Podcasta ewil de ez ê bi taybetî derheqê asimilasyona li ser musîka Kurdî û pê re li ser gelê Kurd hinek agahiyan bi we re parve bikim. Bi kurtasî dikarim bibêjim ku, bi hezaran stranên Kurdî wek stranên Tirkî ji nû ve hatine strandin, ango hatine dizîn û bi gotinên Tirkî hatine strandin. Di çarçoveya mijarê de ez ê çend mînakan jî bi we bidim guhdarkirin, ka hûnê bibînin kîjan stranên Kurdî çawa kirine Tirkî. Di vî Podcastê de hûn ê van mînakan guhdar bikin:  

- "Dayê Dayê" - "Ölürüm Türkiyem"

- "Ey Niştiman" - "Ankara'nın Taşına Bak"

- "Edlê" - "Yaylalar"

- "Ka Welatê Min Kurdistan" – "Kahrol Amerika Kahrol İsrail"

- "Kevirê Dil" – "Tahile Bak"

- "Nesrîn Emrim Bihar e" - "Ağlama Yar Ağlama"

- "Ez Kevok im" - "Hele Yar"

- "Lo Berde" - "Makaram Sarı Bağlar"

Wek çavkanî, lînkên nivîsek û hesabek Youtube jî parve bikim: 

https://www.gazeteduvar.com.tr/forum/2017/08/02/turkcelestirilen-kurdce-sarkilar

https://www.youtube.com/watch?v=jO011lPWgvU

#Kurdi

#Kurdî

#ÇandaKurdî

#MusikaKurdi

#Kurdistan

#Stran

#StranênHatineDizîn

#HesenZirek

#GulistanPerwer

#AynurDogan

#KomaDengeQamislo

#SivanPerwer

#AramDikran

#Mirjan

2021 geride kaldı ve 2022 ondan devraldıklarıyla başladı. Yeni yıl için güzel temennilerde bulunmak adettendir, ben de herkese mutluluk, sağlık ve huzur getirmesini diliyorum yeni yılın. 

Yeni yıl dolayısıyla geçen yılın bir muhasebesini yapıp, gelecek yıla dair öngörülerde bulunmak da adettendir. Ancak bunun yerine, bu podcast'te Kürtlerin geçen yıllardan beri, hatta belki de on yıllardan beri süregelen ya da bir sonraki yıla devredip duran benzer sorunlarına dair tarihsel bir sunum yapmayı daha uygun buldum. Bunun için elbette eldeki en önemli kaynak, Ehmedê Xanî ve onun muazzam eseri Mem û Zîn'dir. 

Bu podcast'te öncelikle, Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn'de Kürtler için dile getirdiği esas sorunların ne olduğunu, bu sorunları nasıl tarif ettiğini ve ne tür çözümler önerdiğini ele alacağım... 

İkinci olarak, tam bu tarihsel mesajlarından dolayı Ehmedê Xanî'nin Kürt milliyetçileri tarafından nasıl, ne zaman ve ne amaçla yeniden keşfedildiğini ya da Ehmedê Xanî'nin nasıl bir retrospektif okumaya tabi tutulduğunu anlatmaya çalışacağım. Bunun için Celadet Ali Bedirxan'ın metinlerine, 1900'lerin başındaki Kürt basınında yazılanlara, pek çok Kürt siyasetçinin tarih okumalarına ve aynı şekilde günümüzde de süren pek çok akademisyenin tartışmalarına değineceğim...

Üçüncüsü, Ehmedê Xanî'nin zamanı ile bugün arasında, anakronik olma pahasına, ne tür bağlantılar kurulduğuna ve bunun Kürt mücadelesine etkilerine dair konuşacağım... 

Dördüncüsü, aynı zamanda bir tasavvuf alimi olarak Ehmedê Xanî'nin keşfini inceleyeceğim. Bu noktada, Ehmedê Xanî'nin mesajlarının ve Kürt milliyetçilerinin tarihsel okumalarının aksine ya da zıddı olarak oluşturulan - oluşturulmaya çalışılan başka bir Ehmedê Xanî okumasına da dikkat çekeceğim. Özellikle AKP'nin Kürt siyaseti çerçevesinde Xanî'yi nasıl bir propaganda unsuru haline getirdiğini anlatacağım... 

Podcast'te ayrıntılı biçimde dinleyebileceğiniz bütün bu hususlarla birlikte, şunları belirtmekte fayda olduğunu düşünüyorum: 

Bugün Xanî’nin etkisi, geride kalan yıllara nazaran, çok daha büyüktür Kürt toplumunda ve Kürt milliyetçileri arasında. Yıllara göre, hatta yüzyıllara göre gittikçe artan bir etkiden söz ediyoruz. Sadece Türkiye’de değil, Ehmedê Xanî diğer ülkelerdeki Kürtler arasında da önemli bir etkiye sahip olmuştur.

Şimdi de başlığa taşıdığım Xanî'nin kadim sorularından oluşan beyitlerinden birkaçını paylaşmak isterim: 

Doldur ki bu kadeh bizlere cihanı göstersin

Ne muradımız var ise ortaya bir çıkıversin

Ki açıkça belli olsun önümüzde ahvalimiz

Acaba bu defa düzelecek midir talihimiz?

Artık son haddini bulmuş talihsizliğimiz

Bundan sonra düşüşe geçecek mi dersiniz?

Yoksa talihsizliğimiz hep zirvede kalacak?

Mümkün mü bir şans yıldızı doğsun bize?  

#EhmedeXani #EhmedêXanî #AhmedeHani #Kurds #Kurdistan #ZimaneKurdi 

Kaynak kitap için: 

https://www.avestakitap.com/mem-u-zin

Hevî dikim ku, sala nû ji herkesî re xweşî, aramî, tenduristî bîne...

Belê me salek din li paş xwe hişt û sala nû bi hemû çi xweşî çi pirsgirêkên sala borî destpê kir. Lê belê dema mirov ji bo Kurdan sala borî bîne ber çavan, rastî, mirov nikare zêde tiştên baş bibêje. Lewra tiştên hatin serê Kurdan, bi taybetî jî Kurdên dibin mêtingeriya Tirkiyeyê de dijîn, tenê ne di sala 2021an de qewimî bûn, em dikarin behsa tiştên dehsalan, heta sedsalan bikin. 

Loma min di vî Podcastê de bi wesîleya sala borî û sala nû behsa şe'ir û elimê mezin û nemir ê Kurdan Ehmedê Xanî kir. Ka Ehmedê Xanî, nezî 400 salan berê çi gotibû ji bo rewşa Kurdan û îro rewş çi ye? Xanî çi gotibû di berhema xwe ya hêja Mem û Zînê de? Gorî Xanî meseleyên Kurdan ên esasî çi nin û dê çawa çareser bibin? Wekî din min berfirehî di vî Podcastê de behsa girîngiye Xanî bo netewperstên, niştimanên Kurdan jî kiriye. Xanî çawa wek "Bavê fikrên niştimanî yên Kurdan" hatiye qebûlkirin? Xanî piştî çend sedsalan çawa bûye ronî bo têkoşîna gelên Kurd û têkoşêrên wê? 

Belê hîn zêdetir tişt hûn dikarin di vî Podcastê de guhdar bikin... Fermo...

Ehmedê Xanî, di Mem û Zînê de pirsên wisa dike, ez jî bo sala nû van pirsan dubare bikim: 

Îdbara me wê gîha kemale

Aya bûye qabilê zewalê?

Ya her wuhe dê li îstîwa bit

Heta we ku dewrê munteha bit?

Qet mumkin e ev ji çerxê lewleb

Tali’ bibitin ji bo me kewkeb?

Bextê me ji bo me ra bibit yar

Carek bibitin ji xwabi hişyar?

#EhmedêXanî

#EhmedeXani

#AhmedeHani

#Kurd

#Kurds

#Kurdistan

#ZimanêKurdî

#ZimaneKurdi

Bu Podcast’te Kürt meselesinin ortaya çıkış hikayesine veya meselenin mesele oluşuna dair tarihsel bir anlatıdan söz edeceğim. Bu hikaye, hem Kürt milliyetçilerinin hem de resmi söylemi kuranların anlatılarından birçok bakımdan farklıdır. Ve elbette Kürt meselesinin son yirmi yılında doğrudan muhatap olan AKP iktidarıyla yakından ilgilidir.

Bu anlatıya dair kısaca bir özet yapacak olursam...

Pek çok İslamî görüşe sahip Türk ve Kürt siyasetçi, yazar, aydın, gazeteci vesaireye göre, Kürt meselesinin bir başka anlatısı söz konusudur. Ama sadece bu kesimler de değil, örneğin pek çok seküler Kürt ve Türk siyasetçi, yazar, tarihçi de benzer bir anlatıya sahip çıkabiliyor. Örneğin ana-akım Kürt hareketi... 

Bu anlatıya göre, Türkler ve Kürtler İslam ortak paydasında buluşuyor, yani din kardeşidir. Osmanlı zamanında mesela bu ortak payda bu iki milleti bir arada tutabiliyordu. Bu yüzden Kürtlerin inkarı söz konusu değildi, Kürdistan demek suç değildi, zaten Kürdistan adında idari yapı bile vardı, Kürtçe yasağı da yoktu zaten. Aynı şekilde, Osmanlı yıkıldıktan hemen sonra yeni Türkiye'nin kurulması aşamasında da bu iki millet din ortak hassasiyetiyle birlikte hareket ettiler. Zaten Mustafa Kemal de Anasır-ı İslam demişti. Sonra M. Kemal ve yeni devletin elitleri din karşıtı uygulamalara başladılar ve bu yönüyle de de din kardeşleri Kürtleri yüz üstü bıraktılar. Ayrıca bu yeni "dinsiz" devlet, aynı zamanda tek ulusa dayanıyordu ve Kürtlerin inkarı da böylece başladı. 

Bu Podcast'te konu ettiğim anlatı, esasında din ortak paydası üzerinden hareket edilmeye devam edilseydi, en azından Osmanlı zamanındaki gibi bir siyaset izlenseydi, bugün konuşulduğu haliyle bir Kürt meselesinin var olmayabileceğini ileri sürer. 

AKP'nin de iktidar geldikten itibaren bu tür bir anlatıyı esas aldığı söylenebilir. İslamcı bir parti olarak AKP, bu yüzden de uzun yıllar boyunca "din kardeşleri" Kürtlerden epey destek de aldı. Ancak sonuç, pek de murad edildiği gibi olmadı. En azından son beş yılda olup bitenlere bakıldığında, İslamcılık iddiasındaki bir partinin pek de bu anlatıyı doğruladığı söylenemez ya da geride kalan 20 yıllık iktidarına bakılırsa da aynı şey söylenebilir. Bu da başka tartışmaları beraberinde getiriyor.    

Öncelikle, bu anlatı ne derece tarihsel doğrulara dayanıyor veya ne derece anakronik bir anlatıdır? Gerçekten Türk ve Kürtlerin milli meselesinde İslam ne derece ortak bir payda sundu? Her iki milletin milliyetçilik tasavvurunda din nasıl yer aldı ve hangi hedefler açısından işlevsel olabildi? Özellikle Türk İslamcıların Kürt meselesine dair yaklaşımı, burada sözü edilen anlatı göz önüne alındığında, ne derece çözüm kapasitesi barındırıyordu veya barındırması mümkün müydü, değilse neden? Özellikle Türk İslamcıların Türkçülük ideolojisiyle ilişkisi neydi, nasıl gelişti ve bugüne etkileri nedir? Ve nihayetinde son 20 yılda bu anlatıyı pek çok kez propaganda eden AKP iktidarı, tam olarak neyi gösterdi, neye katkı yaptı?

Bütün bu soruların yanıtları için buyurun...  

Ayrıca okuma önerisi:

http://kurdarastirmalari.com/yazi-detay-oku-97

https://www.kurdarastirmalari.com/yazi-detay-oku-81

@NuriFrt 

#İslam

#Kurds

#Turks

#DinKardesligi

#KurtMeselesi

#AKP

#AKPveKurtler

Daha önce Kandıra 1 Nolu Hapishanesinde yaşadığı cinsel saldırıyı ve hak ihlallerini kamuoyuna duyuran ve "Sesimi Duyurun" çağrısında bulunan Kürt kadın siyasetçi Garibe Gezer'in 9 Aralık 2021'de kaldığı tek kişilik hücrede intihar ettiği ileri sürüldü. Bu şüpheli ölümün ardından da devletin zulmü devam etti. 

Garibe Gezer'in yaşadıklarıyla birlikte, Türkiye'de Kürt meselesinden dolayı, Kürt kadınlarının geçmişten bugüne yaşadıkları cinsel saldırıları ve bununla devletin nasıl bir siyaset güttüğünü bir kez daha hatırlamakta yarar var. 

Örneğin sadece son 24 yılda ortaya çıkan veriler ve korkunç örnekler olup bitenleri anlatmaya yetiyor: 

Avukat ve İnsan Hakları Savunucusu Eren Keskin’in kurucusu olduğu Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Hukuki Yardım Bürosu'na son 24 yılda 793 kadın başvurdu. Devlet kaynaklı tecavüz nedeniyle yapılan başvuru sayısı 118, cinsel taciz başvurusu ise 675. Başvuranlardan 571'i Kürt, 181'i Türk ve diğer milletlerden kadınlar... 

Garibe Gezer ise bu korkunç tablonun son örneği... 

Çatışmalı süreçlerin en berbat sonuçlarından biri kadın ve çocuklara yönelik taciz ve tecavüz uygulamalarıdır. Dünyanın birçok yerinde yaşanan çatışmalarda veya iç savaşlarda kadınlara tecavüz edildiği, kadınların fuhuşa sürüklendiği, pazarlandıkları ve benzeri uygulamalara maruz bırakıldıkları bilinir. Kadınlara karşı gerçekleştirilen bu eylemlerin genellikle iki politik amacı olduğu kaydedilebilir: 

Birincisi bizzat kadın kimliği ve cinsiyetine; ikincisi ise söz konusu kadınların sahip oldukları toplumsal, politik, ideolojik değer ve kimliğe yöneliktir. Tecavüz saldırısıyla hem kadın bedeni işgal edilmiş hem de bu işgal eylemiyle sembolik açıdan toplumsal işgal gerçekleştirilmiş sayılır; böylece hem kişisel hem de toplumsal "namusun kirletildiği, ayaklar altına alındığı" ve o "namus" sahiplerinin yenilgiye uğratıldığı düşünülür. Eril zihniyetin hüküm sürdüğü dünyada savaşların bu korkunç sonuçları da ne yazık ki birçok çatışma bölgesinde ortaya çıkmaya devam ediyor.

#GaribeGezer #KadinaKarsiSiddet #CinselSaldiri #ToplumsalCinsiyet #Gender #Hapishane #İskenceyeSifirTolerans #Kurd #Kurdistan

https://twitter.com/hukukiyard    

Keskin, Eren, Yurtsever, Leman (Yay. Haz.) (2006). Hepsi Gerçek / Devlet Kaynaklı Cinsel Şiddet. İstanbul: Punto Yayınları

Halavut, Hazal (2013). Gözaltında Tecavüz: Devletin Arzusu, Hazzın İktidarı ve Dilin Sınırları. İstanbul: Toplum ve Kuram. Sayı: 8