Nur'un Mitolojik Yansımaları

İnsanlık tarihi boyunca bazı hikayeler sadece geçmişi anlatmaz; bugünü, yarını ve hatta tam şu an içinden çıkamadığımız o kısır döngüleri fısıldar. Tanrılara kafa tutan, ölümü iki kez alt edip sistemin tüm açıklarını bulan bir kral düşünün. Ağır, devasa bir kayayı dağın zirvesine kadar çıkaran, ama tam 'başardım' dediği anda o kayanın aşağı yuvarlanışını izleyen bir kral... Ve her sabah, hiçbir şey olmamış gibi o kayanın başına yeniden geçen bir irade... Sahi, kim bu adam? Ve onun binlerce yıllık cezası, bugün bizim hayatımıza, zihnimize ve modern dünyamıza nasıl ayna tutuyor?

İnsanlık tarihi boyunca bazı hikayeler sadece geçmişi anlatmaz; bugünü, yarını ve hatta tam şu an içinden çıkamadığımız o kısır döngüleri fısıldar. Tanrılara kafa tutan, ölümü iki kez alt edip sistemin tüm açıklarını bulan bir kral düşünün. Ağır, devasa bir kayayı dağın zirvesine kadar çıkaran, ama tam 'başardım' dediği anda o kayanın aşağı yuvarlanışını izleyen bir kral... Ve her sabah, hiçbir şey olmamış gibi o kayanın başına yeniden geçen bir irade... Sahi, kim bu adam? Ve onun binlerce yıllık cezası, bugün bizim hayatımıza, zihnimize ve modern dünyamıza nasıl ayna tutuyor?

İnsanlığın erken dönemlerini bir hayal edin. Doğa olayları açıklanamıyor, hastalıklar ve ölüm büyük bir kaos

yaratıyor. İnsan, bu bilinmezlik karşısında bir "düzen duygusu" inşa etmek zorundaydı. İşte o dönemlerde kurban

ritüeli; tanrılarla kurulan teolojik bir pazarlık, kozmik korkuları yatıştırma çabası ya da doğadan alınan payın bedeli

olarak görülüyordu. Kadim dünyada tanrıların gazabını dindirmek adına en değerli varlıkların, hatta insan canının

bile feda edildiği bu karanlık anlayış, semavi dinlerin tarih sahnesine çıkışıyla birlikte köklü bir felsefi ve teolojik

dönüşüm geçirmiştir.

Kurban, yalnızca dini bir ritüel değil; insan zihninde çok daha temel bir ihtiyacın, yani anlam üretme çabasının

dışavurumudur. Psikolojik açıdan bakıldığında kurban, insanın içsel korku, kaygı ve suçluluk gibi duygularını

dışsallaştırma biçimidir. Psikolojide “yer değiştirme” olarak adlandırılan mekanizma burada açıklayıcı bir çerçeve

sunar. İnsan, doğrudan yüzleşemediği duyguları başka bir nesneye ya da eyleme yönlendirerek onları daha

katlanılabilir hale getirir. Modern dünya ise bu eşiği çoğu zaman yalnızca şiddet görüntüsüne indirger. Oysa asıl

sorulması gereken soru şudur: “Görmediğimiz şiddetle mi daha barışığız, yoksa anlamlandırabildiğimiz şiddetle mi

gerçekten yüzleşebiliyoruz?”

Belki de mesele hiçbir zaman kurbanın kendisi olmadı. Mesele, insanın neyi kurban ettiğini ve bunun farkında olup

olmadığını hatırlama meselesiydi.

“İnsanlık tarihinin en eski korkusu neydi biliyor musunuz? 

Açlık mı? Ölüm mü? Tanrıların gazabı mı?

Belki de hepsi…

Çünkü insan, anlam veremediği her şeyin karşısında bir bedel ödemesi gerektiğine inandı.
Ve o bedelin adı binlerce yıl boyunca aynı kaldı:
Kurban.”

“Bir öküzün dumanı göğe yükselirken…
Bir annenin gözyaşı toprağa düşerken…
Bir çocuğun kaderi bir labirentin karanlığında kaybolurken…
İnsanlık aslında neyi feda ediyordu?”

Anastas Mum Satsana” seni, İstanbul’un taşlı sokaklarından mitolojik kıyılara, bir mumun titrek ışığında yolculuğa çıkarıyor. Bu podcast, bir ağıtla değil, bir davetle başlar: geçmişin gölgeleriyle bugünün ritüellerini buluşturur. Kimbilir kaç kez geçtin önünden, sen de dinle bakalım sana neler fısıldayacak Çemberlitaş ve İstanbul?

Erguvan Masalları, Boğaz’ın mor sabahlarında açan bir anlatı ritüelidir.

İsa’nın son akşamından Yahyâ Efendi’nin rüyasına, bir öpücüğün yankısından Yûşa’nın çağrısına uzanan bu sesli anlatı; tarih, mitoloji ve şiiri bir araya getiriyor.

Her bölümde bir iz sürüyoruz:

Bir çiçekten bir peygambere, bir rüyadan bir dua’ya…

İstanbul’un dört manevi muhafızından biri olan Yahyâ Efendi’nin gözünden, erguvanın yas renginde saklı sırları dinliyoruz.

“Sahi, Kudüs’te deniz var mı?

Masal diye başladım ya,

Ya gerçekse…”

Bugün Sultanahmet Meydanı’nda sessizce duran, ama geçmişin binlerce sesini içinde taşıyan bir yapıdayız: Yılanlı Sütun. Pagan inançlardan Hristiyan imparatorluklara, Osmanlı efsanelerinden modern şehir efsanelerine kadar uzanan bu bronz üçayak, sadece bir taş yığını değil — bir kolektif hafızanın taşıyıcısı.

Bu bölümde:

• Delphi’den İstanbul’a uzanan yolculuğunu

• MÖ 479’daki Plataea zaferini

• Üzerindeki unutulmuş yazıtları

• Çeşme olarak kullanımına dair kazı bulgularını

• Haçlılar, Osmanlı tılsımları ve enerji söylemleri arasındaki geçişleri birlikte keşfediyoruz.

Bir fotoğrafla başlayan bu yolculuk, tarihin alt katmanlarına inen bir anlatıya dönüşüyor. Yılanlı Sütun hâlâ orada. Sessiz ama dirençli. Mitolojiyle, tarihle ve halk belleğiyle örülmüş bir İstanbul taşını sesinle dinlemeye hazır mısın?

Geçtiğimiz günlerde Yıldız Korusu’nda yürürken, *Burasının bir zamanlar defne ormanı olduğunu öğrendim.* 

Bir anda adeta zamanda yolculuk yaşadım, Tarihle doğanın içiçe yaşadığı Olimpos Antik kentinin  havası doldu içime ve sonra Olimpos dan Yıldız Parkına zamanın içinden süzülerek defne kokusu geldi burnuma..  Bir anda mitolojinin büyülü dünyasına sürüklendim.

Haydi sizler de eşlik edin bana …

"Merhaba dostlar, 'Nur’un Mitolojik Yansımaları'na hoş geldiniz! Bugün, Yunan mitolojisinin en çalkantılı evliliklerinden birine, Zeus ve Hera’nın düğününe davetliyiz.

_"Eski çağlardan beri, evlilikler sadece romantik bağ değil, aynı zamanda evrenin düzenini koruyan güçlü bir birliktelik olarak görüldü.

Zeus ve Hera’nın düğünü de  tam olarak  böyleydi—bir Hieros Gamos, yani tanrılar arasında yapılan kutsal bir evlilik. 

Gökyüzünde şimşekler çakıyor, Olimpos’un zirveleri sarsılıyor… Bugün, aşk ile güç arasındaki ince çizgide yürüyen iki tanrının evliliğine tanıklık ediyoruz. Bu düğün bir birliktelik mi, yoksa sonsuz bir mücadele mi?

Sevgili çocuklar ve içindeki çocuğu yaşatanlar., bugün sizleri küçük bir çocukla tanıştıracağım.

5 yaşında, eline kağıt kalem verdiklerinde hayretle karaladıklarının bir “minuet “ olduğunu gördüler.

6 yaşında, • Viyana’da Kraliçe Maria Teresa huzurunda piyano çalar. Ancak annesinden uzakta ,turnededir. Ve annesini çok özlemiştir.

• Kraliçenin kucağına çıkar.Bu Kraliçenin hoşuna gider ve onu sımsıkı kucaklar.

• Marie Antoinet kraliçenin huzuruna çıkarken Wolfgang’a eşlik eder, düşünce de kucağına alıp ilgilenir.

«Bana karsi çok kibar davrandiniz. Sizinle evlenmek isterim.»

Hadi gelin gidelim o yıllara...

Sevgiyle kalın, hoşça kalın🌼