De post

Deze maand praat Alex met Alexander Beunder en Kees Stad over de commons, en het verlies daarvan.

Check de timestamps voor een overzicht, en volg de links hieronder voor meer informatie!

De commons zijn een term uit de Britse eilanden, maar we gebruiken ze hier voor allerlei soorten “common pool resources” die overal ter wereld (hebbben) bestaan. Wat zijn deze commons, wat voor waarde hadden ze en hebben ze nu? En wat is de “tragedy of the commons”?

Alexander’s artikel: the evitable loss of our commons, en Elinor Ostrom over common pool resources.

Global info

Momus media

Collectief eigendom

Artikel over de mogelijkheid dat er veel meer mensen op aarde zijn.

Artikel over commons verdedigen tegen Nederlandse bedrijven in Ethiopië.

De post De commons

Deze aflevering is opgenomen bij een lezing uit de reeks “Amsterdam stad van Rebellen”, georganiseerd door de Vrije Bond Amsterdam, waar Dennis Bos een verhaal verteld dat zo mooi in de reeks van Marginale Radicalen past dat we hem hebben toegevoegd. Mogelijk komen er uit deze reeks nog meer opnames naar voren.

Het Kermisoproer en het Palingoproer zijn twee oproeren in Amsterdam, met tien jaar tijd ertussen, waarin Amsterdammers in actie komen tegen de controle op de invulling van hun vrije tijd vanuit overheid en politie. Beide oproeren hebben effect op het politieke landschap achteraf en laten als momentopnames zo dicht bij elkaar iets zien over hoe de socialistische en anarchistische beweging zich in de tussentijd ontwikkelde. Voor context is het goed om vooraf deze aflevering over de geschiedenis van de arbeidsbeweging te luisteren.

Heel veel plezier met de aflevering!

De kermis in Amsterdam:

Klaas Ris:

Graf van Klaas Ris:

Het volkspark:

Illustratie van de aanslag op de politiechef:

Het palingtrekken:

Illustratie van de barricaden op dag twee van het palingoproer:

Amsterdam Stad van Rebellen 

Waarachtige volksvrienden, boek van Dennis Bos 

De post Het Kermisoproer en het Palingoproer

Welkom terug bij Onderstroom! Deze maand gaat de podcast over anarchistische archeologie. Koen is te gast om hierover te vertellen. Hij is actief bij Autonoom Collectief Leiden en bij het Black Trowel Collective.

Anarchistische Archeologie is een benadering van archeologie waarbij anarchistische verhoudingen, en anarchistische theorie worden toegepast om het veld van archeologie te transformeren, en om tot kennis te komen die ons verder kan helpen, in plaats van alleen de status quo te bevestigen.

In deze aflevering gaat het eerst over het veld zelf. Hoe ziet het eruit, wat is de bedoeling ervan, wat kunnen we ermee? Vervolgens gaat het over autoriteit, vrijheid, gelijkheid en zelfs revolutie in de oudheid.

Later hebben we het over de bekendste namen in het veld: de twee David’s: Graeber en Wengrow, hun boeken en het onderzoek dat zij hebben gedaan.

Tot slot komen er een aantal losse thema’s langs als waar is het toch misgegaan bij de mensheid? en wat voor hoop kan de archeologie ons bieden?

Deze aflevering heeft een hoop raakvlak met de Onderstroom afleveringen over Caliban and the Witch.

Heel veel plezier met de aflevering, en tot volgende maand!

– Alex

Links:

David Graeber en Wengrow’s boeken: The Dawn of Everything, Debt the first 5000 years, the Pirate Enlightenment,

Autonoom Collectief Leiden

Black Trowel Collective

De post Anarchistische Archeologie

Welkom terug bij Onderstroom! Dennis Bos is terug en ditmaal heeft hij toegegeven aan Alex’ smeekbede om een overzicht te geven van de geschiedenis van de arbeidsbeweging in Nederland!

Om de reeks marginale radicalen makkelijker te maken om te volgen, is er deze maand een overzichtsaflevering. In deze geschiedenis van de arbeidsbeweging in Nederland beginnen we in 1848 en stoppen we net voor de tweede wereldoorlog. Het is dus een snel overzicht van allerlei ontwikkelingen die op zichzelf makkelijk meerdere afleveringen kunnen vullen, dus zet je schrap! De radicale arbeidsbeweging is waar veel van de huidige linkse en revolutionaire strijd uit voortkomt, en het helpt ons om veel van onze beweging te begrijpen.

Dennis beschrijft het ontstaan, beloop en einde van verschillende revolutionaire en niet zo revolutionaire organisaties, bekende figuren, en de maatschappelijke tendensen die hierin meespeelden. Zo komen langs: Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Henriette Roland Holst, Pieter Jelles Troelstra, de Sociaal-democratische Bond, het Nationaal Arbeids-secretariaat, de SDAP, de spoorwegstakingen, de worgwetten en nog veel meer.

Hopelijk helpt dit om veel andere gebeurtenissen in de Nederlandse geschiedenis te plaatsen. Als historisch overzicht, sluit deze aflevering ook goed aan op de Onderstroom reeks over liberalisme.

Heel veel plezier met de afleveringen, en laat vooral via Insta of per mail weten wat je vond!

Links:

Homage to Catalonia

Bloed en Barricaden

Waarachtige volksvrienden

Revolutions podcast

Wiki van het NAS

De post Geschiedenis van de arbeidsbeweging

Een korte tussentijdse toevoeging, echt een aanvulling op de aflevering Marginale radicalen 2: Manke Bram en de Amsterdamse Lantaarn

Dennis Bos verteld over een actie van Manke Bram om het Nederlandse koningshuis belachelijk te maken, hoe hij daarbij is verraden, en hoe de verrader zijn handelingen probeert goed te praten met een heel uniek verhaal. Hieronder staat een aantal illustraties die in de aflevering worden besproken.

Over twee weken volgt weer een nieuwe volle aflevering.

De post Marginale radicalen 2b: een rijtuig op de dam

Deze maand bij Onderstroom: wat is racisme?

Max schuift aan om te vertellen over racisme, haar oorsprong, de verschillende niveaus waarop het opereert, intersecties tussen racisme en andere dimensies van onderdrukking, en veel meer.

Daarvoor put hij veel uit de geschiedenis van kolonialisme en de debatten die hier onder Europese geleerden en politici over zijn gehouden. Zie de links hieronder voor enkele bronnen en verwijzingen, naast de links naar het werk van Max zelf.

De aflevering houdt sterk verband met een aantal andere afleveringen van Onderstroom, zoals die over kapitalisme en oorspronkelijke accumulatie, die over Caliban and the Witch (en de oplegging van kapitalisme en van wat nu als traditionele genderrollen word gezien), die over data-driven policing, en nog wel meer!

Helaas is er bij de opname iets misgegaan waardoor het geluid van lagere kwaliteit is dan normaal. Laat het vooral weten als je het niet kunt volgen, dan is er misschien op termijn toch nog iets aan te doen.

Strijdbare groet en tot volgende maand!

Links:

Het dispuut van Vallodolid

Human Zoo, mensen tentoongesteld als in een dierentuin

Politieracisme in Nederland

Isenia Wigbertson over Caribean Queer Colonisation

No Lives Matter, Spotify link (lied van Body Count)

Stichting Aralez

De post Wat is racisme

Deze maand gaat Onderstroom over fascisme, en de connectie tussen fascisten, liberalen en conservatieven. Dat grote kwaad, de verschrikkingen van het fascisme, dat ook nu overal aanzwelt, staat veel dichterbij de meer mainstream stromingen van liberalisme en conservatisme dan het soms lijkt.

Alex spreekt Chris de Ploeg. Zijn nieuwe boek, de grote koloniale oorlog, beschrijft een periode van 500 jaar aan kapitalistisch en koloniaal gedreven oorlogen en genocide, als een doorlopend en verbonden conflict.

Daarin praten we over hoe fascisme voortkomt uit de “normale” rechtse ideologien, en het racisme en autoritair geweld dat ze organiseerden en goedpraatten. Hoe fascisten dienst doen als reactie op en wapen tegen de radicale, antikapitalistische en antikoloniale bewegingen.

Luister ook onze afleveringen over liberalisme en kapitalisme, waarin een deel van deze paralellen op net een andere manier worden laten zien.

* Een kleine correctie: Chris noemt in de podcast het boek “The passing of the great race”, maar de schrijver heet Madison Grant, niet Stoddard. De rest van de anekdote klopt nog, maar vul alsjeblieft de naam Madison Grant in.

Plezier is niet het goede woord, maar ik hoop dat jullie iets aan de aflevering hebben, en tot volgende maand!

Links:

Chris de Ploeg’s site.

De pagina van zijn boek.

Linda Polman: niemand wil ze hebben

Ondanks hun dappere rol in het verzet

Stichting Aralez

De Vonk Amsterdam

De post Fascisten, liberalen en conservatieven (met Chris de Ploeg)

Het is 2025, gelukkig en strijdbaar nieuwjaar gewenst allemaal!

We hebben politiek ontzettend veel slecht nieuws gehad, zien genocide, verrechtsing, overheidsrepressie en meer. Wil jij ook aan de slag om hier iets aan te doen? Kijk dan terug naar onze eerdere nieuwjaarsafleveringen: Goede voornemens deel 1, en deel 2!

Dennis Bos is terug met een verhaal over Manke Bram en de Amsterdamse Lantaarn. Deze afleveringen met Dennis Bos gaan over verschillende figuren uit de vroege socialistische en anarchistische arbeidsbeweging in Nederland en vooral ook in Amsterdam. Daarmee sluiten deze aflevering ook goed aan op 750 jaar Amsterdam! Luister hier de eerste aflevering met Dennis Bos over zijn werk, zijn insteek en radicale geschiedschrijving in het algemeen.

Het verhaal van de Amsterdamse Lantaarn is er een van constante provocatie, ruziemaken (en zoeken), conflict met politie, met justitie en met verschillende kanten van de arbeidsbeweging. Het is geen verhaal van overwinningen of van effectieve praktijk om na te doen, maar wel een typisch voorbeeld van die marginale radicaal die Dennis zo aantrekt, en het laat veel zien van de verhoudingen in die tijd, met interessante paralellen naar de beweging om ons heen.

Tot volgende maand!

Links:

Karel Antonie Bos in het stadsarchief van Amsterdam

Behind the Bastards over (de stank van) Steve Jobs

Waarachtige volksvrienden, boek van Dennis Bos over de oude beweging

De post Marginale radicalen 2: Manke Bram en de Amsterdamse Lantaarn

Marginale radicalen is een nieuwe reeks afleveringen op Onderstroom over radicale geschiedenis. Historicus van onze beweging Dennis Bos vertelt over zijn werk en de radicalen en revolutionairs die hij onderzoekt.

In deze eerste aflevering van marginale radicalen praten Dennis en Alex over Dennis’ werk, de thema’s die het drijven, over de meerwaarde ervan voor onze beweging. Daarbij hebben we eigenlijk best wat raakvlak met de vorige aflevering, over ideeenstrijd. We gaan ook in op hoe de digitalisering van veel historische bronnen, het ook voor ons makkelijker maakt om onze eigen geschiedenis na te pluizen.

Binnenkort meer afleveringen met Dennis, waarin hij inzoomt op groepen, personen of locaties uit de radicale geschiedenis van de arbeidsbeweging van in de negentiende en vroege twintigste eeuw!

Tot volgende maand!

Ondertussen is de crowdfundactie van Onderstroom afgerond, ontzettend bedankt aan iedereen die heeft gedoneerd, binnenkort komen er nieuwe Onderstroom stickers, om de podcast bekender te helpen maken. Wil jij ook crowdfunden voor een politiek project in Nederland, check dan Firestarter op firestarterfund.nl

Links:

Boeken van Dennis: Bloed en Barricaden, Waarachtige volksvrienden, Willem III, Koning Gorilla, Vele woningen maar nergens een thuis.

De post Marginale radicalen 1, met Dennis Bos