Op zoek naar het nieuwe verhaal

Het huidige marktsysteem leidt tot ongelijkheid, uitputting en klimaatontwrichting. Impact onderzoeker Babette Porcelijn pleit daarom voor een radicaal nieuw perspectief: de trias economica. Daarin komt zeggenschap juist te liggen bij degenen die de gevolgen ervaren van economische keuzes door machtige actoren. Het levert volgens haar een eerlijke, democratische conomie op zonder groeidwang en verborgen impact, zegt Porcelijn in de podcast Op zoek naar het nieuwe verhaal. 

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Het heersende narratief van het neoliberalisme is niet meer houdbaar. Het leidt tot verpaupering en zelfs tot een implosie van het marktkapitalisme. Dat stelt activist, onderzoeker en auteur Kees Klomp in zijn nieuwe boek Ecoliberalisme. Daarin pleit hij voor een utopische samenleving, waarin iedereen vrij is, ook de natuur. ‘We zien nu het lelijkste van het kapitalisme: perversiteit en nihilisme. Maar tegelijkertijd wordt de onderstroom sterker en steviger. Dat zijn communicerende vaten,’ zegt Klomp in de podcast Op zoek naar het nieuwe verhaal. 

Fotograaf: Anneke Hymmen

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

De vrijemarkteconomie wordt beheerst door groeidwang. Het refrein van ‘meer, meer, meer’ veroorzaakt een verslavingsdynamiek, die met steeds meer maatschappelijke ontwrichting gepaard gaat. Deze verslaving is mede mogelijk doordat veel mensen lijden aan innerlijke leegte en een gemis aan spiritualiteit. Dat stellen de wetenschappers Liesbeth Feikema en Kees Cools in hun onderzoek “Voorbij de groeiverslaving”. Zij bepleiten het doorbreken van die verslaving door een verbod op reclame en door een verbeterde balans tussen individualiteit en collectiviteit. 

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Het presidentschap van Donald Trump, ondersteund door techmiljardairs, maakt het gevaar groot dat Europa een Amerikaanse kolonie wordt. Dat gevaar schreeuwt om actie. ‘Wat ik heb geleerd dat is dat aan een bloeiperiode van de samenleving bijna altijd een vernieuwing in het onderwijs voorafgaat. Dat was zo in de 16e eeuw en dat was het geval na 1945. De digitale wereld domineert ons nu en dat domein moeten we terugwinnen,’ stelt René van Stipriaan, schrijver van Afscheid van het oude Nederland en biograaf van Willem van Oranje, in deze podcast.

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Beleggers kijken vanuit een ander denkkader naar de werkelijkheid dan gewone burgers doen. Waar de een kansen ziet, ziet de ander problemen. Han Dieperink, beleggingsstrateeg van vermogensbeheerder Auréus en voorheen van de Rabobank, is ervan overtuigd dat marktkapitalisme en vrij denkende en handelende burgers de oplossingen kunnen bieden voor de uitdagingen waar de wereldgemeenschap voor staat. Misschien is het grootste probleem wel dat er geen vrije markt meer bestaat en dat monopolisten en oligopolisten de vooruitgang frustreren. Maar let op, waarschuwt Dieperink, ’als het brood te duur wordt, begint de revolutie. Kijk maar naar de Franse revolutie en de Arabische lente’.

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Met zijn agenda America First bestrijdt Trump met steun van de gevestigde orde de transitie naar een CO2-neutrale wereld. Dat verbaast niet. Maar vroeg of laat, keert de wal het schip. Niche-actoren anticiperen daarop met de ontwikkeling van alternatieven, die zowel schaalbaar zijn als een lonkend  gemeenschappelijk toekomstperspectief bieden. Dat zegt Johan Schot, hoogleraar Global History & Sustainability Transitions aan de Universiteit van Utrecht, in de 45e aflevering van de podcast Op zoek naar het nieuwe verhaal.

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Het politieke speelveld is voor de duurzaamheidsbeweging veel complexer geworden, ondermeer door de comeback van Donald Trump. ‘Het betekent dat we moeten kijken wat het nieuwe verhaal is. En lopen we daarin niet te ver vooruit? Want dan maak je jezelf ook irrelevant. Tegelijkertijd houden we vast aan onze overtuiging dat een systeemverandering nodig is om meer harmonie te brengen in de relatie tussen economie, mens en natuur,’  zegt Brenda Kramer in de podcast “Op zoek naar het nieuwe verhaal”.  De directeur van de denktank Sustainabable Finance Lab licht de nieuwe strategie voor 2025-2030 toe.

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

De crisis van dit moment is sterk verbonden met het aandeelhouderskapitalisme. Het is een systeem waarin we gevangen zitten, en waarvan we - tegen beter weten in - zijn gaan houden. We zijn namelijk verslaafd geraakt aan groei. Daardoor is alles van waarde weerloos geworden. ‘Er komt een implosie, uitgelokt door de degeneratie van de democratie en door het aandeelhouderskapitalisme,’  zegt emeritus hoogleraar Leen Paape en co-auteur van het pamflet Gegijzeld door geld in de podcast Op zoek naar het nieuwe verhaal.

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

Overal in Nederland verrijzen in het landschap voedselbossen, ecodorpen en natuurscholen. Het is een voorhoede van gamechangers die zich inzet voor regeneratie en herstel van ecosystemen. Nadine Maarhuis, journalist en activist, interviewde honderden van hen en legde in haar boek “De groene actiegids” een kruimelpad van tips en inspiratie uit.  ‘Als je de ecologie centraal stelt, dan kom je weer in verbinding met dat leven om je heen, zie je dat je als individu er iets aan kunt doen en dan ga je ervoor,’ zegt Maarhuis in de podcast Op zoek naar het nieuwe verhaal.

Foto: Anneke Hymmen

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/

De wereldorde verkruimelt. Eén van de oorzaken is dat er geen sprake meer is van één narratief over de verhoudingen in de wereld. Dat zorgt voor fragmentatie op het terrein van wereldbeeld, waarden en weerbaarheid. Aan de hand van dit 3W-raamwerk stelt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) dat deze ontwikkelingen gepaard gaan met grote geopolitieke verschuivingen die voor Nederland ingrijpende gevolgen hebben. Haroon Skeikh, projectleider van de studie Nederland in een fragmenterende wereldorde,  legt de uitdagingen uit. 

https://opzoeknaarhetnieuweverhaal.nl/