Over taal gesproken is terug! In deze eerste aflevering van het tweede seizoen praten we met Sibo Kanobana, taalkundige aan de universiteit van Gent, over inclusieve taal, oftewel taal die niemand buitensluit. Dat is een onderwerp dat nogal leeft de laatste tijd, maar het is ook een nogal veelomvattend onderwerp — en daarom centreren we het gesprek rond drie kernbegrippen die je vaak terughoort in de discussies rond inclusiviteit, namelijk woke, allochtoon en wit als alternatief voor blank. En zwart en het n-woord komen daarbij ook aan de orde. En ook de vraag of je de samenleving kunt sturen door de taal te veranderen.

Daarnaast spraken we Lisa Heinis van het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen, over de ontwikkelingen rond de inclusieve beschrijvingen van kunstwerken in musea. En o ja, de auteur op wiens naam we niet konden komen in de podcast (en die schreef over 'gradaties van zwartheid'), is de Ghanees-Amerikaanse Nana Kwame Adjei-Brenyah.

Een van de aanleidingen voor het gesprek was het verschijnen van Dat mag je ook (al niet meer) zeggen, van taalkundige Vivien Waszink, over wat er allemaal gebeurt op het gebied van schurende taal, genderinclusief woordgebruik en het weergeven van diversiteit. Welke gevoeligheden zijn er, en hoe gaan we daarmee om?

Gebruikte fragmenten: Lead Belly met Scottsboro Boys en het intro van Osdorp Stijl, het eerste album (1992) van de hiphopgroep Osdorp Posse.

Meer interessante links:

• Sibo Kanobana bij de Universiteit Gent
•  Het Gevoelig Lexicon van De Standaard
• Woorden doen ertoe - onderzoekspublicatie over mogelijk gevoelige woorden in de museale sector
• Woke woorden - podcastaflevering van NRC Onbehaarde Apen
• Taal en gender - adviezen over genderbewust taalgebruik van de Taalunie

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

In deze bonusaflevering van 'Over taal gesproken' bij 'Het taaljaar 2021' geeft Taalpostbode Erik Dams exclusief reisadvies voor wie komende periode graag de deur uit wil in Nederland en België. Maak bijvoorbeeld een muurgedichtenwandeling in Leiden, volg de rare straatnamenroute in Enkhuizen of ga naar Ninove voor een Nutteloze Bordenwandeling. Geheel coronaproof!

Bekijk ook eens de website https://straatpoezie.nl en het proefschrift van Kila van der Starre.

Het geluid van het omroepbericht is van gollamar, via freesound.org.

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

In deze laatste aflevering van het eerste seizoen van 'Over taal gesproken' blikken we terug op het afgelopen taaljaar. We doen dat met Erik Dams en Marc van Oostendorp, samen de redactie van de nieuwsbrief Taalpost.  We hebben het over hoe talen elkaar beïnvloeden (de belangrijkste reden van taalverandering), over de boeiende ontwikkelingen als het gaat over gender en taal, en over waar het heengaat met het dialect. Verder praten we over de opvallende hausse in de Nederlandstalige popmuziek, over taalpodcasts, over de leukste artikelen in het tijdschrift Onze Taal, en over — hoe kan het anders in de laatste dagen van het jaar — de  nieuwe woorden van 2021.

Beluister de Spotifylijst Taalpop 2021 samengesteld door de makers van Taalpost en Over taal gesproken. Wil je een aanvulling doorgeven? Mail dan naar [email protected]. 

Muziekfragmenten: Kinderen voor Kinderen tune uit De Grote Show 2019, Ja Santé van Augustijn, Bruxelles je t'aime van Angèle, Démons van Angèle ft. Damso en Dikke Lu van de Clement Peerens Explosition (CPeX).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Willikumo ana Rottaa! - zo werd je begroet als je in het jaar 1000 de nederzetting Rotta bezocht, op de plek waar nu Rotterdam ligt. Hoe we dat weten? Taalwetenschapper Alex Kerkhof zocht het uit. We spreken met Alex over hoe je de uitspraak van oude talen reconstrueert, zoals de taal van Rotta — maar ook de taal van Johan de Witt en die van Rembrandt komen voorbij. Bovendien hebben we het over het alleroudste Nederlands (en nee, dat is niet 'Hebban olla vogala'),  en over de taal die ooit tot in Brugge gesproken werd: het Fries.

Meer weten? Ga naar de website van Alex Kerkhof, bekijk het filmpje Taal in Rotta of lees meer over de Rembrandt Tutorials. 

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Terminologie oftewel vaktaal is het onderwerp van de zesde aflevering van 'Over taal gesproken'. We spreken met Frieda Steurs, directeur van het Instituut voor de Nederlandse Taal én hoogleraar terminologieleer en vertaaltechnologie aan de KU Leuven.  Een gesprek over de taal van artsen en juristen,  over coronawoorden, over de vaktermen van onderwijs en auto-industrie — en over het alsmaar toenemende belang van terminologie voor de internationale samenleving en samenwerking. Met een gastoptreden van dichter, schrijver en cabaretier Frank van Pamelen.

De fragmenten komen uit RTL Live (jeukwoorden) en ABC 10 News (coronavarianten). Meer over terminologie vind je op ivdnt.org/terminologie.

'Over taal gesproken' is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

In de vijfde aflevering van 'Over taal gesproken' fileert hoogleraar Jaap de Jong twee retorisch interessante gebeurtenissen: de Troonrede en de (meteen daaropvolgende) Algemene Beschouwingen.  De Jong volgt beide evenementen al jaren van nabij, en weet dus alles over het statige taalgebruik, de persoonlijke noten en de schaarse humor in de Troonrede — en ook over de retorische trucs, de Bijbelcitaten en de scherpe debatten van de Algemene Beschouwingen. Van de veertjes van Beatrix en de participatiesamenleving van Rutte, tot het zangkoor van Van der Staaij en het potjeslatijn van Baudet.

'Over taal gesproken' is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

De vierde aflevering van 'Over taal gesproken' gaat over grammatica — en grammatica is boeiender dan je zou denken. Maar wat is grammatica eigenlijk, en wat is er dan zo boeiend aan? We spreken erover met Onze Taal-redacteur Peter-Arno Coppen, in het dagelijks leven hoogleraar vakdidactiek aan de universiteit van Nijmegen — en grammaticus in hart en nieren. Een gesprek over ontleden in het onderwijs en ezelsbruggetjes, over de groter als-discussie en de Algemene Nederlandse Spraakkunst, en over fascinerende zinnen en wonderlijke sinterklaasliedjes. En vooral ook over het feit dat grammatica een stuk leuker is als je (erover) denkt.

De elektronische versie van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS) vind je op https://e-ans.ivdnt.org. De geluidsfragmenten in de podcast zijn afkomstig van het Onze Taal-congres 2017, het programma EenVandaag op  25 april 2021, en Het journaal laat (VRT) op 22 april 2021.

'Over taal gesproken' is dé podcast over het Nederlands, een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

De derde aflevering van 'Over taal gesproken' gaat over dialect en streektaal. Hoe staat er daar eigenlijk mee? Hoeveel dialect is er nog over, en wat is de status ervan? We praten met streektaaldeskundige Veronique De Tier van de Stichting Nederlandse Dialecten, samensteller van het pas verschenen dialectkaartenboekje 'Wie zegt wat waar?' Een gesprek over het verdwijnen van de dorpsdialecten en de opkomst van regiolecten, dialect als erfgoed, de dialectrenaissance in de populaire muziek, en de mooiste dialectwoorden.

Met dank aan Olaf Vos van het Centrum Groninger Taal & Cultuur. Zie ook: Wiesneus.nl. De muziekfragmenten in deze aflevering zijn 'Naar De Wuppe' van Het Zesde Metaal en 'Astoe t zain haarst' van Marlene Bakker. Wil je meer streektaalmuziek horen? Luister dan naar de playlist 'Ontdek streektalen op Spotify'.

Meer informatie over dialecten en de Database van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten (DSDD) vind je op ivdnt.org/dialecten. Het boek 'Wie zegt wat waar?' is voor 19,95 te koop in de webwinkel van Onze Taal.  Op de website van Uitgeverij Lemniscaat vind je een overzicht van De Gruffalo in streektalen.

'Over taal gesproken' is dé podcast over het Nederlands, een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

De tweede aflevering van 'Over taal gesproken' gaat over neologismen — oftewel nieuwe woorden. Hoe, wanneer en waarom ontstaan ze, en wat voor soorten nieuwe woorden zijn er? We praten erover met Vivien Waszink van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Zij is redacteur van het Algemeen Nederlands Woordenboek en misschien wel dé nieuwewoordenxepert van Nederland. Een gesprek over eendagsvliegen en blijvertjes, leenwoorden en mixtermen, 'schaamte'-woorden, en over woorden van het jaar en hoe die weer vergeten worden. Woorden als 'condoomvader', 'yogajes', 'bosbrossen', 'dogynette',  'weigerambtenaar' en 'Forum-hippie' — neologismen als spiegel van de samenleving.

'Over taal gesproken' is dé podcast over het Nederlands, een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal.

Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

In deze eerste aflevering spreken we Miet Ooms over de verschillen tussen de Nederlandse taal in België en het Nederlands in Nederland. Miet Ooms is vertaler en werkt voor opdrachtgevers in beide landen. Ze is auteur van het boek 'Buurtaal. Praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland'. We praten onder andere over de rol van de standaardtaal, de verschillen in uitspraak, ondertiteling, het gebruik van 'je', 'u' en 'ge', de betekenis van 'enerverend' en 'middag', uitdrukkingen met 'kat' erin, en het fijne woord 'kroelen'. Met dank aan Ludo Permentier.

'Over taal gesproken' is dé podcast over het Nederlands, een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT - https://ivdnt.org/) en het Genootschap Onze Taal  (https://onzetaal.nl/).

Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes).

Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]