OVT

Het is het 500ste sterfjaar van Jeroen Bosch, en dat wordt in Nederland groots gevierd. Vanzelfsprekend het grootst in Den Bosch. De stad eert haar beroemdste inwoner ooit met de expositie ‘Visioenen van een genie’. Op deze tentoonstelling zijn echte Jeroen Bosch-doeken te zien die normaal nooit in het vaderland te bewonderen zijn.Maar wie was Jeroen – Jheronimus Bosch -- oftewel Jeroen van Aken, wat dreef hem? Angst voor de hel, zoals zeer gebruikelijk in zijn tijd, of was hijgeraakt door het nieuwe zuivere christendom dat in de Lage Landen door devote broeders werd gepredikt. En waar haalde hij eigenlijk de voorbeelden voor al zijn enge plaatjes vandaan, zaten die in zijn hoofd, vond hij ze in de bijbel, zag hij ze om zich heen?Te gast zijn Jeroen Bosch-kenners: Jos Koldeweij en Mathijs Illsink.

Op 30 april 1945 schoot Adolf Hitler zich in Berlijn een kogel door zijn hoofd. Het was een daad die door een flink aantal Duitsers verkeerd werd begrepen, namelijk als een soort Führerbefehl, want zij volgden de leider tot in de dood. Zo beroofden in het stadje Demmin honderden mensen zich van het leven, omdat het nazirijk op instorten stond en omdat ‘De Rus’ kwam. En zo zijn er meer onthutsende voorbeelden.Het land werd bevangen door een soort apocalyptische zelfmoordepidemie, duizenden mensen gingen ertoe over. De Duitse historicus Florian Huber schreef er het schokkende ‘Kind beloof me dat je de kogel kiest’ over. Annette Birschel las het boek en is te gast.

Palmyra, de stad van de duizend zuilen, is het zoveelste monument waar IS haar iconoclastische handen niet van af kan houden. Palmyra was lange tijd symbool van nationale antiwesterse trots in Syrië. Nu wordt de stad door IS verwoest, als heidens centrum, en natuurlijk om het westen te provoceren. Classicus Diederik Burgersdijk komt praten over de vernielingen, ‘de barbaar in onszelf’ en over de vredesvorstin Zenobia. Op 4 februari 2016 houdt Burgersdijk in het Rijksmuseum voor Oudheden de eerste Zenobia-lezing.

Vluchtelingen bezit afnemen; Amerika, voorverkiezing; de column door Nelleke Noordervliet; Koningin Zenobia en Palmyra; boek W.F. Hermans, Nooit Meer Slapen verfilmd

In de British Library in Londen ligt de enige toneeltekst in Shakespeare's handschrift die bewaard gebleven is. En het is een van de weinige van zijn teksten die nooit in het Nederlands zijn vertaald. Het is een toespraak van Thomas More, uit het gelijknamige toneelstuk waaraan Shakespeare op bescheiden schaal heeft meegewerkt. In die speech roept Thomas More de Londenaren op om zich het lot van de vele vluchtelingen in de stad aan te trekken. Het is een overtuigende speech, die de vreemdelingenhaat voor een tijdje tempert. In deze Spoor Terug gaat Mathijs Deen op zoek naar het wonderlijk tijdloze verhaal van Shakespeare en de vluchtelingen.

Panel De Bezeten Wereld over Jitse Akse, Het Spoor Terug, tekst Shakespeare over vluchtelingen

Het Deense parlement nam deze week nieuwe maatregelen om de kosten van de vluchtelingencrisis te beperken. Voortaan moeten asielzoekers geld en waardevolle spullen inleveren om zo bij te dragen aan hun opvang. Internationale mensenrechtenorganisaties, de VN-vluchtelingenorganisatie en de Europese Commissie waren fel tegen dit plan. Hoe uniek is het dat vluchtelingen worden beroofd terwille van de kosten van hun verblijf? Historica Marlou Schrover is te gast.

Volgende week beginnen de Amerikaanse verkiezingen met de primaries in Iowa, waarbij de verkiezingskandidaten worden gekozen. Het beloven ongekend en zelfs voor Amerika ongehoord harde verkiezingen te worden. Erger nog dan de verkiezingen van 1988 waar door George Bush de toon werd gezet. De Amerikanisten Hans Veldman en Jan van Ewijk zijn te gast.

Deze week ging de verfilming van Hermans klassieker 'Nooit meer slapen' in première, in het Engels verfilmd onder de titel Beyond Sleep. Het boek werd gepubliceerd in 1966, en vertelt het verhaal van de jonge geoloog Alfred Issendorf die in het moerassige noorden van Noorwegen geologisch onderzoek gaat verrichten om een hypothese van zijn leermeester en promotor Sibbelee te staven. De hoofdfiguur hoopt dat hem op deze reis iets groots te wachten staat, en dat zijn naam na deze trip vanzelf vereeuwigd is. Vanzelfsprekend blijkt de werkelijkheid op z’n Hermans teleurstellend. De biograaf van Hermans, Willem Otterspeer, ging naar de film en is te gast.

De column door Nelleke Noordervliet