Monda perspektivo

Paco-intertraktadoj en Islamabado (Esperanto)


Listen Later

Jen la novaĵoj por sabato, la dudek-kvina de aprilo.
Hodiaŭ en Islamabado, Pakistano, la monda atento estas direktita al nova kaj decida rundo de intertraktadoj celantaj ĉesigi la tiel nomatan Iranan Militon. La irana ministro pri eksterlandaj aferoj, Abbas Araghchi, alvenis al la pakistana ĉefurbo por serio da diplomatiaj renkontiĝoj. Tiu ĉi milito komenciĝis draste la dudek-okan de februaro, kiam Israelo kaj Usono lanĉis amasajn aeratakojn kontraŭ Irano kun la celo devigi ŝanĝon de la reĝimo kaj detrui ĝian nuklean kaj balistikan programon. Dum tiuj atakoj, la tiama supera gvidanto Ali Khamenei estis mortigita, kio kondukis al la nomumo de lia filo kiel posteulo kaj al iranaj kontraŭatakoj kontraŭ usonaj bazoj kaj regionaj najbaroj.
La nuna diplomatia agado baziĝas sur la fundamentoj metitaj la okan de aprilo, kiam la pakistana ĉefministro Shehbaz Sharif anoncis, ke Usono kaj Irano konsentis pri kondiĉa du-semajna batalhalto por ebligi pacintertraktadojn. Pakistano ludas la rolon de peranto, faciligante la komunikadon inter la du militantaj flankoj. Hodiaŭ, la Blanka Domo konfirmis, ke la speciala sendito Steve Witkoff kaj Jared Kushner vojaĝas al Islamabado por aŭskulti la iranajn proponojn. Karoline Leavitt, la gazetara sekretario de la Blanka Domo, deklaris, ke la usona delegacio esperas pri produktiva diskuto, kiu povus movi la situacion al fina interkonsento. Ŝi ankaŭ menciis, ke la vicprezidanto jo-do Vance estas preta vojaĝi se lia ĉeesto fariĝos necesa, sed nuntempe li restas en rezervo.
Tamen, la diplomatiaj klopodoj restas tre singardaj. La irana proparolanto pri eksterlandaj aferoj, Esmael Baqaei, klarigis per la reto ikso, ke neniu rekta renkontiĝo estas planita inter la iranaj kaj usonaj reprezentantoj dum ĉi tiu vizito. Li substrekis, ke pakistanaj oficialuloj transdonos mesaĝojn inter la delegacioj, kaj li dankis la pakistanan registaron pro ĝia rolo por fini tion, kion li nomis la usona milito de agreso. Araghchi jam havis diskutojn kun la pakistana ministro pri eksterlandaj aferoj Ishaq Dar ĉe la hotelo Serena, kaj parolis telefone kun la armea ĉefo, feldmarŝalo Asim Munir. Prezidanto Donald Trump diris al la novaĵagentejo Reuters, ke li kredas, ke Irano planas fari oferton por kontentigi usonajn postulojn, kvankam li ne malkaŝis specifajn detalojn. Antaŭaj intertraktadoj en aprilo malsukcesis ĉar, laŭ Trump, la du flankoj ne povis konsenti pri la nuklea demando, malgraŭ progreso en preskaŭ ĉiuj aliaj punktoj.
Dume en la okcidenta parto de la Proksima Oriento, la batalhalto inter Israelo kaj Libano estis plilongigita per tri pliaj semajnoj. Prezidanto Donald Trump anoncis ĉi tiun decidon post kiam li rekte peris inter la israela ambasadoro Yechiel Leiter kaj la libana ambasadoro Nada Hamadeh Moawad ĉe la Blanka Domo. Ĉi tiu paŭzo en la batalado origine komenciĝis la deksesan de aprilo kiel dek-taga periodo por krei spacon por diplomatio post semajnoj da intensa perforto inter Israelo kaj la fortoj de Hizbulaho. Dum la renkontiĝo en Vaŝingtono, la israela ambasadoro Leiter emfazis, ke lia lando deziras pacon kun Libano kaj sekurecon por siaj civitanoj, dum la libana ambasadoro Moawad dankis la usonan prezidanton pro liaj klopodoj subteni Libanon.
La kondiĉoj de la batalhalto estas tre striktaj. Libano devas, kun internacia helpo, fari paŝojn por malhelpi, ke Hizbulaho kaj aliaj neŝtataj grupoj lanĉu atakojn kontraŭ Israelo el libana teritorio. La interkonsento rekonas la libanajn sekurecajn fortojn kiel la solajn respondecajn pri la nacia defendo kaj suvereneco. Tamen, la realo sur la tero montras, kiom fragila estas ĉi tiu paco. Nur unu tagon post la anonco pri la plilongigo, la israela armeo raportis, ke ĝi frapis plurajn lokojn de Hizbulaho en suda Libano. Tio estis respondo al raketoj pafitaj el Libano al norda Israelo. La streĉiteco pliiĝis ankaŭ pro la morto de la libana ĵurnalistino Amal Khalil, kiu estis mortigita de israela aeratako dum ŝi raportis el suda Libano la dudek-trian de aprilo.
Hizbulaho mem restas la plej granda malhelpo al la sukceso de la interkonsento. Wafiq Safa, alta membro de la politika konsilio de la grupo, deklaris, ke ili tute ne respektos la interkonsentojn faritajn dum la rektaj intertraktadoj en Vaŝingtono. Spite al ĉi tiu opozicio, la usona ŝtatsekretario Marco Rubio asertis, ke la plilongigo estas esenca por doni al ambaŭ landoj la ŝancon atingi konstantan pacon. Prezidanto Trump jam planas la sekvajn paŝojn, kiuj inkluzivas gastigi la libanan prezidenton Joseph Aoun kaj la israelan ĉefministron Benjamin Netanyahu ĉe la Blanka Domo por sigeli pli daŭran solvon.
La tria grava evoluo estas la drasta plifortigo de la usona ekonomia kaj milita premo sur la irana naftoindustrio. La Usona Trezorejo, kadre de sia kampanjo Ekonomia Furiozo, trudis novajn sankciojn kontraŭ la ĉina rafinejo Hengli Petrochemical kaj proksimume kvardek aliaj firmaoj kaj ŝipoj. Laŭ la sekretario de la trezorejo, Scott Bessent, ĉi tiu ago celas krei financan sufokon de la irana reĝimo por malhelpi ĝian agreson kaj haltigi ĝiajn nukleajn ambiciojn. La rafinejo Hengli, situanta en Dalian, estis identigita kiel unu el la plej grandaj klientoj de irana kruda nafto, aĉetante miliardojn da dolaroj da produktoj, kiuj rekte financas la iranan militistaron.
Specife, la o-fo-a-co, kiu estas la Oficejo pri Kontrolo de Eksterlandaj Aktivoj, identigis plurajn ŝipojn, kiuj formas parton de la tiel nomata ombra floto de Irano. Tiuj ŝipoj ofte uzas diversajn flagojn por kaŝi la originon de la nafto. Inter la sankciitaj petrolŝipoj estas la ZHEN ZHU, la BANGUS, kaj la MIRAAN, kiuj kune transportis pli ol kvin milionojn da bareloj da irana nafto al Ĉinio dum la lastaj monatoj. La sankcioj blokas ĉiun posedaĵon de la sankciitaj entoj en Usono kaj malpermesas al usonaj civitanoj fari ajnan komercon kun ili. La trezorejo ankaŭ publikigis ĝeneralan permesilon vo, por doni tempon por iom-post-ioma fino de ekzistantaj kontraktoj kun la rafinejo Hengli. Ekde februaro de la pasinta jaro, la usona registaro jam sankciis pli ol mil personojn kaj ŝipojn ligitajn al Irano.
Samtempe, la usona defendministro Pete Hegseth faris gravan anoncon pri la milita flanko de ĉi tiu strategio. Li deklaris, ke la maramea blokado, kiu komenciĝis la dektrian de aprilo en la Hormuza Markolo, nun estis plivastigita al tutmonda operacio. Hegseth emfazis, ke neniu ŝipo rajtas transporti iranan nafton ie ajn en la mondaj oceanoj sen la permeso de la usona mararmeo. Li informis, ke dum la lasta semajno, la mararmeo jam devigis tridek-kvar ŝipojn turni sin returne kaj kaptis du iranajn ŝipojn en la Hinda Oceano. Ĉi tiu tutmonda blokado baziĝas sur la plenuma ordono de la prezidanto numero unu tri naŭ nul du. Responde al tio, Liu Pengyu, la proparolanto de la ĉina ambasadejo en Vaŝingtono, kritikis la usonajn agojn kiel malobservon de la internaciaj komercaj reguloj kaj de la legitimaj rajtoj de ĉinaj entreprenoj.
...more
View all episodesView all episodes
Download on the App Store

Monda perspektivoBy Voĉo de Esperantujo