HỒI 8 - CUNG VỌNG DI, NHỊ THẾ BỊ HẠI. Phàn Khoái

Là tướng lĩnh và công thần khai quốc nhà Tây Hán. Ông tham gia cuộc chiến lật đổ nhà Tần và cuộc chiến tranh Hán - Sở, ngoài ra ông còn là một trong các công thần theo Lưu Bang từ thời kỳ đầu. Phàn Khoái (chữ Hán: 樊哙, bính âm: Fán Kuài; ?-189 TCN) là công thần khai quốc nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Phàn Khoái là người huyện Bái, đồng hương với Lưu Bang. Nhà nghèo, ông phải làm nghề bán thịt chó. Lưu Bang hay qua lại chỗ ông và trở thành bạn thân của ông. Đánh Tần, Hộ vệ Lưu Bang ở Yến Hồng Môn , Công thần nhà Hán, Hậu duệ: Sau khi ông qua đời, con của ông và Lã Tu là Phàn Khang nối tước hầu. Sau khi Lã Hậu chết (180 TCN), Chu Bột và Trần Bình cùng mưu diệt họ Lã. Lã Tu và Phàn Khang đều bị giết.

Hán Văn Đế lên ngôi, cho tìm người con vợ lẽ của ông tập tước, thụy là Hoang (Vũ Dương Hoang Hầu). Hoang Hầu mất, con là Tha Quảng kế vị. Đời Hán Cảnh Đế, có người tố cáo Hoang Hầu vốn vô sinh, Tha Quảng là do Hoang Hầu sai người em thông dâm với vợ mình. Vụ việc vỡ lở, tước của Tha Quảng bị tước bỏ.

HỒI 7 - GIẬN BẠO CHÚA, CHƯƠNG HÀM ĐẦU SỞ. Triệu Cao (chữ Hán: 赵高, trước 258/257 TCN - 207 TCN) là một nhân vật chính trị của triều đại nhà Tần, người có ảnh hưởng chính trị rất lớn trong giai đoạn cuối nhà Tần. Ông đã trải qua cả ba đời quân chủ nước Tần là Tần Thủy Hoàng, Tần Nhị Thế và Tần Tử Anh, nắm quyền hành rất lớn. Triệu Cao nổi tiếng trong lịch sử bởi là một quyền thần có ảnh hưởng rất lớn cục diện chính trị, cũng như qua 2 cuộc chính biến rất lớn là Chính biến Sa Khâu (沙丘之变) và Chính biến cung Vọng Ly (望夷宫之变). Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với điển tích "Chỉ hươu thành ngựa" (指鹿为马). Hình tượng Triệu Cao trong lịch sử thường được cho là một hoạn quan, tuy nhiên, một số nghiên cứu đã chỉ ra điều này là không có căn cứ thông qua sử liệu. Theo Sử kí - Mông Điềm liệt truyện thì Triệu Cao là người thân xa của họ Triệu (tức là họ hàng trên 3 đời với Tần Thủy Hoàng). Triệu Cao có mấy anh em, đều sinh ở trong cung. Mẹ Triệu Cao bị tội chết, đời đời hèn kém. Vua Tần nghe nói Cao có sức khỏe, thạo việc hình ngục, cử lấy làm Trung xa phủ lệnh. Cao đã giúp riêng công tử là Hồ Hợi, dạy Hồ Hợi xử hình ngục. Cao có tội lớn, vua Tần sai Mông Nghị dùng hình trị tội Cao. Nghị không dám trái pháp, xử Cao tội chết, trừ khỏi sổ quan hoạn. Thủy Hoàng vì thấy Cao chăm làm việc, tha cho, trao tước quan như cũ. Chính biến Sa Khâu, Hại Phù Tô và anh em Mông Điềm, Hãm hại Lý Tư, Chỉ hươu làm ngựa, Chính biến Vọng Di cung, Cái chết: Sau khi giết Nhị Thế, Triệu Cao muốn xưng vương ở Quan Trung, bèn bí mật liên lạc với Lưu Bang để xin cùng diệt nhà Tần và chia đôi Quan Trung. Để thực hiện mưu đồ này, ông lập Tần Tử Anh lên ngôi định sau sẽ giết chết.

Để tôn lập Anh, Triệu Cao triệu tập các đại thần lại nói rằng:

Nguyên trước Tần là một vương quốc, Thủy Hoàng làm vua cả thiên hạ nên xưng đế. Nay sáu nước lại tự lập, đất đai của Tần càng nhỏ đi, làm đế là chỉ có cái tên hão mà thôi, như thế không nên, nên làm vương như trước.

Và chỉ cho Tử Anh làm vương, sau đó bảo Tử Anh rằng trước khi ra thái miếu để nhận ấn làm vua, phải ăn chay 5 ngày. Tử Anh biết ý đồ của Triệu Cao muốn thừa cơ hại mình, bèn bàn với hai người con và hoạn quan Hàm Đàn:

Thừa tướng Triệu Cao giết Nhị Thế ở "Vọng di cung", sợ bị quần thần giết nên giả vờ lập ta. Ta nghe nói Triệu Cao đã giao ước với Sở tiêu diệt dòng họ nhà Tần và làm vương ở Quan Trung. Nay ông ta bảo ta ăn chay ra miếu tức là muốn nhân đấy giết ta ở trong miếu. Ta cáo bệnh không đi, thừa tướng thế nào cũng thân hành đến, khi đến thì ta sẽ giết.

Tử Anh bèn giả cách cáo ốm, không ra làm lễ trai giới. Triệu Cao sai người mời Tử Anh mấy lần không được, đành thân hành đến tận nơi gặp ông nói:

Việc tôn miếu là việc quan trọng. Tại sao nhà vua lại không đi ?

Hàm Đàn bất ngờ cầm giáo đâm chết Triệu Cao ở trai cung. Sau đó Tử Anh ra lệnh giết ba họ Triệu Cao.

Triệu Cao mất năm 207 TCN, khoảng 50 tuổi. 40 ngày sau cái chết của ông, nhà Tần cũng chính thức chấm dứt.

HỒI 6 - HẠNG VŨ CHÍN LẦN THẮNG CHƯƠNG HÀM. Chương Hàm - tướng Cuối thời nhà Tần, phục vụ cho nhà Tần và Hạng Vũ. Chương Hàm (章邯, ? – 205 TCN) là tướng cuối thời nhà Tần, đầu thời Hán Sở trong lịch sử Trung Quốc. Ông phục vụ dưới quyền Tần Nhị Thế và Sở Bá vương Hạng Vũ. Đánh dẹp chư hầu, Bại trận Cự Lộc, Đầu hàng Hạng Vũ, Tận trung với Tây Sở.

HỒI 5 - ÐÁNH CHƯƠNG HÀM, VÕ TÍN BẠI BINH. Hạng Lương - Là con của danh tướng Hạng Yên thời Chiến Quốc và là chú của Tây Sở Bá vương Hạng Vũ. Đồng thời là tướng khởi nghĩa chống nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc. Hạng Lương (?-208 TCN) là tướng khởi nghĩa chống nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc. Hạng Lương người đất Hạ Tương, là con của danh tướng Hạng Yên thời Chiến Quốc và là chú của Tây Sở Bá vương Hạng Vũ.

Họ Hạng đời đời làm tướng nước Sở, được phong đất ở Hạng cho nên lấy họ là họ Hạng. Theo Sử ký, Hạng ban đầu là đất nhà Chu phong cho họ Cật, sau bị nước Lỗ diệt. Năm 249 TCN, Sở diệt Lỗ, lấy đất Hạng phong cho tổ tiên của Hạng Yên, từ đó tổ tiên Hạng Lương gắn bó với đất Hạng và nước Lỗ sau này cũng chung thuỷ với Hạng Vũ. Cha Hạng Tịch mất sớm nên Hạng Lương nuôi dạy Hạng Tịch như con. Năm 225 TCN, tướng Tần là Lý Tín mang 20 vạn quân tấn công nước Sở, cha Hạng Lương là Hạng Yên mang quân ra cự, đánh tan quân Lý Tín. Tín bị cách chức. Tần vương Chính bèn theo lời Vương Tiễn, huy động 60 vạn quân, cho Tiễn làm tướng đi đánh Sở. Trước quân Tần đông đảo, mạnh mẽ và viên tướng lão luyện, Hạng Yên không chống nổi. Sau khi 2 vua Sở lần lượt bị bắt (Phụ Sô) và bị tử trận (Xương Bình quân), Hạng Yên tự vẫn. Nước Sở mất.

Cha mất, nước mất, Hạng Lương mang cháu bỏ trốn. Không lâu sau, Tần vương Chính thống nhất toàn Trung Hoa, lên ngôi hoàng đế, tức là Tần Thuỷ Hoàng.

Sự tàn bạo của Tần Thuỷ Hoàng khiến các sĩ tộc, con em dòng dõi các nước chư hầu và cả nhân dân đều căm hờn, mong có ngày nổi dậy phục quốc.

Hạng Lương có lần phạm tội và bị bắt ở Lịch Dương. Ông nhờ quan coi ngục ở đất Kỳ là Tào Cữu viết thư cho Tư Mã Hân làm quan coi ngục ở Lịch Dương, nhờ vậy mà việc này thu xếp xong.

Hạng Lương có lần giết người, để tránh báo thù, ông mang Hạng Vũ bỏ trốn đến đất Ngô Trung. Giết thái thú khởi nghĩa, Tiêu diệt Tần Gia, Lập Sở Hoài vương, Phá Chương Hàm cứu Tề, Tử trận ở Định Đào.

HỒI 4 - TRỪ THẦN MÃ, HẠNG VŨ LẤY VỢ. Ngu Cơ - Thê tử của Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ. Ngu Cơ (chữ Hán: 虞姬, bính âm Hán ngữ: Yú Jī; không rõ năm sinh năm mất), mang tên hoặc họ Ngu, thường gọi Ngu mỹ nhân (虞美人), là một người vợ của Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ – một vị tướng quân phiệt thời kỳ Hán Sở tranh hùng. Bà là một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử cũng như văn hóa dân gian Trung Hoa với cuộc đời gắn bó cùng Hạng Vũ. Ngu Cơ được nhắc đến lần đầu trong văn bản Sử ký Tư Mã Thiên, sau đó là Hán thư và dần được truyền tụng trong đời sống bình thường. Bà được dân gian lý tưởng hóa câu chuyện, chuyển thể gắn liền với điển tích mà người đời sau gọi là "Bá Vương biệt Cơ" (霸王别姬), một điển tích nổi tiếng về tình cảm, trở thành nỗi bi ca được nhớ đến qua nhiều thời kỳ, thể hiện trong nghệ thuật, thơ, phú, hội họa, và cả điện ảnh hiện đại.

Trong văn hóa dân gian đương đại, tưởng nhớ về các nhân vật truyền kỳ, Ngu Cơ cùng Bạch Nương Tử, Mạnh Khương Nữ và Vương Bảo Xuyến được gọi là Tứ đại tình nữ (四大情女) – hình tượng về tình cảm sâu sắc của những người phụ nữ Trung Quốc.

HỒI 3 - TRÃM BẠCH XÀ, LƯU QUÝ DẤY BINH. Tần Nhị Thế - Hoàng đế thứ hai của Tần quốc.

Tần Nhị Thế Hoàng đế (chữ Hán: 秦二世; 230 TCN - 207 TCN), hay Nhị Thế Hoàng đế (二世皇帝), tên thật là Hồ Hợi (胡亥), tính Doanh (嬴), thị Tần (秦), là vị Hoàng đế thứ hai của nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc, ở ngôi từ 210 TCN đến 207 TCN. Thời Tần Nhị Thế, nhà vua dưới sự thao túng của thừa tướng Triệu Cao thực hiện chính sách cai trị hà khắc, nên dân chúng không phục và căm ghét nhà Tần, nhiều cuộc khởi nghĩa xảy ra mà khởi đầu là cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng, Ngô Quảng. Năm 207 TCN, Triệu Cao bức tử Tần Nhị Thế, nhà Tần chỉ tồn tại thêm 46 ngày rồi bị diệt vong. Hồ Hợi là con thứ 18 trong số khoảng hơn 20 người con trai của Tần Thủy Hoàng. Từ nhỏ, Hồ Hợi được vua cha yêu quý, giao cho hoạn quan Triệu Cao dạy dỗ. Ông được Triệu Cao dạy về pháp luật và mệnh lệnh.

HỒI 2 - HÀI CÔNG TRỌNG NGHĨA ĐÂM BẠO CHÚA.

HỒI 1 - THÂU SÁU NƯỚC, THỦY HOÀNG DỰNG NHÀ TẦN.

LỜI NÓI ĐẦU. Ðạo Trời vô cùng. Lòng người bất trắc. Chỉ có Nhân và Nghĩa là thứ bảo vật bất biến vĩnh hằng.

Nhân Nghĩa là bảo vật vì từ nghìn xưa cho tới nghìn sau, luôn luôn được ưa chuộng. Trái lại hung bạo bị căm thù.

Ðược ưa thì thắng, bị ghét thì thua, cuộc đấu tranh trường diễn của lịch sử, lời tiên nho nói không sai: "Cương cường tất tử nhân nghĩa vương "

Truyện Hán Sở tranh hùng là một minh họa có sức thuyết phục cho chân lý ấy.

Tần Thủy Hoàng dùng sức mạnh tóm thâu lục quốc. Nhưng vì chỉ biết lấy bạo lực, không biết lấy nhân nghĩa thu phục lòng người mà lòng người rời bõ, rốt cuộc bị Hạng Vũ tiêu diệt. Nhưng thắng Tần rồi Hạng Vũ lại lầm đường đi vào vết xe đổ nên đã bị Lưu bang trừ khữ.

Lưu Bang tức Hán Cao Tổ đã thấy sức mạnh và độ bền của Nhân, Nghĩa, biết dùng Nhân Nghĩa làm keo sơn gắn bó lòng người nên đã củng cố Hán tộc được khá lâu dài.

Ðọc Hán Sở Tranh Hùng là để soi tấm gương không mòn còn mãi: Tấm Gương Nhân nghĩa.

Lời Nhà Xuất Bản Ðại Nam

Lưu Bang diệt trừ chư hầu, trở thành hoàng đế khai quốc nhà Hán là nhờ công lớn của “chiến thần” Hàn Tín, nhưng đến cuối cùng, Hán Cao Tổ vẫn quyết diệt trừ Hàn Tín bằng được.