Podcast SGH: SGcHat

W tym odcinku podcastu SGcHat (#AILab) zaglądamy pod maskę algorytmów podejmujących decyzje o naszych finansach.Prof. dr hab. Bogumił Kamiński rozmawia z dr. Danielem Kaszyńskim, laureatem Nagrody Prezesa Rady Ministrów za doktorat poświęcony stronniczości algorytmicznej w scoringu kredytowym.Rozkładamy na czynniki pierwsze matematykę sprawiedliwości i sprawdzamy, gdzie unijny AI Act zderza się z twardą rzeczywistością danych.W tym odcinku dowiesz się:

• Dlaczego usunięcie z modeli cech takich jak płeć czy pochodzenie nic nie daje i jak algorytmy „obchodzą” zakaz ich wykorzystania (np. czytając między wierszami z kodów pocztowych).
• Co oznacza dla banków i klientów fakt, że choć unijny AI Act nakazuje brak dyskryminacji, to nie mówi, jak to zmierzyć.
• Czy da się stworzyć model idealnie sprawiedliwy dla każdego i jak wygląda kompromis między zyskiem a etyką w podejmowaniu decyzji.

• Co robią analitycy danych, aby tworzone przez nich modele predykcyjne nie były stronnicze?

Stronniczość algorytmiczna jest obecnie problemem systemowym. Dowiedz się jak wyniki badań dr. Daniela Kaszyńskiego pomagają budować odpowiedzialną technologię w biznesie.

W najnowszym odcinku podcastu SGcHat w paśmie #StartUp Art dr Albert Tomaszewski, dyrektor SGH Startups Hub, rozmawiał z Maciejem Sadowskim – współzałożycielem i głównym ekspertem fundacji Startup Hub Poland, najwyżej ocenionej polskiej organizacji w rankingu „Financial Times” Europe’s Leading Start-Up Hubs 2026, inwestorem venture capital oraz ambasadorem programu MBA for Startups.

Punktem wyjścia była teza, że „w Polsce nie brakuje pomysłów ani pieniędzy – brakuje kompetencji founderskich oraz mechanizmu, dzięki któremu kapitał widzi projekty, a projekty wiedzą, czego kapitał szuka”. Maciej Sadowski przyjął ją z jednym zastrzeżeniem: kapitał jest, lecz nie dostrzega startupów – trochę jak antybiotyk niedostrzegający bakterii. Polska się bogaci, ale startupy wciąż nie są w naszym kraju traktowane jako sensowna kategoria aktywów.

Dlaczego mimo wzrostu gospodarczego Polska zajmuje dopiero 23. miejsce na 27 w European Innovation Scoreboard? Do trzech popularnych wyjaśnień – braku pieniędzy, braku instytucji łączących i bariery kulturowej – Sadowski dodał czwarte: w 1990 roku Polska racjonalnie wybrała rolę taniego podwykonawcy Zachodu, bo w ten sposób najszybciej się bogaciła. Zbudowano na tym gospodarczego tygrysa, natomiast zadanie przestawienia gospodarki na własne innowacje należy do obecnych pokoleń.

Rozmowa dotyczyła też roli uczelni ekonomicznych. SGH Startups Hub powstał dlatego, że studenci coraz bardziej interesują się startupami. Jednym z pomysłów jest powierzanie studentom zadania skomercjalizowania danej technologii. Sadowski widzi tu miejsce na „licencjat wdrożeniowy”, czyli prace dyplomowe stanowiące odpowiedź na realne problemy firm.

Ogrodnikiem jest się przy roślinie, która dopiero się przyjmuje, a nie przy tej, która już kwitnie – zaapelowano do inwestorów oczekujących miliona przychodu, zanim w ogóle spojrzą na projekt. Na zakończenie rozmowy padła recepta dla przyszłych startuperów: w erze, w której „IQ 220 będzie w telefonie”, liczy się postawa – ciężka praca, zgrane zespoły, weryfikowanie hipotez i otwartość na krytykę.

W najnowszym odcinku podcastu SGcHat w paśmie #BadaniaNaukoweIRozwój, prorektorka ds. nauki i dyrektorka Instytutu Statystyki i Demografii SGH dr. hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH oraz dr. hab. Mikołaj Pindelski, prof. SGH rozmawiali z Tomaszem Szklarskim, współzałożycielem platformy Enpulse.

Tematem spotkania były wyniki kompleksowego badania GeeX zrealizowanego przez Enpulse we współpracy ze Szkołą Główną Handlową w Warszawie, które było poświęcone ekonomicznej roli pokolenia X (osób urodzonych w latach 1965–1980) na polskim rynku pracy i zostało przeprowadzone na próbie około 13 tys. respondentów z sektora publicznego i komercyjnego. Eksperci przeanalizowali postawy i potencjał tej grupy, obalając popularne stereotypy o jej wycofaniu czy braku kompetencji cyfrowych. Jak podkreślono, reprezentanci pokolenia X stanowią ekonomiczny filar polskiej gospodarki, wyróżniając się najwyższymi zarobkami oraz poziomem konsumpcji. Rozmówcy przypomnieli również, że to właśnie te osoby odpowiadają za kluczowe sukcesy polskiej cyfryzacji – od nowatorskiego systemu bankowości elektronicznej po serwisy administracji publicznej.

Eksperci omówili krytyczne wyzwania wynikające z nieuchronnych zmian demograficznych oraz zjawiska ageizmu. Do 2035 roku rynek pracy skurczy się o około 2 mln pracowników, co wedle szacunków może obniżyć polski PKB o 6 do 9%. Zwrócono uwagę na problem dyskryminacji ze względu na wiek, w wyniku którego pracodawcy rzadko inwestują w szkolenia osób po 40. i 50. roku życia, a poszukiwanie nowej pracy przez osoby 45+ trwa nawet kilkanaście miesięcy. Zauważono przy tym, że rozwój sztucznej inteligencji nie zastąpi liderskiej odpowiedzialności i doświadczenia, zaś w pokoleniu Z zaledwie 6% osób deklaruje chęć awansu na stanowiska zarządcze.

Rozmówcy wskazali na konieczność budowania nowej kultury organizacyjnej opartej na wzajemnym docenianiu, elastycznych ścieżkach kariery traktowanych jak „ścianka wspinaczkowa” oraz tworzeniu zespołów międzypokoleniowych. Jako przykład dobrych praktyk przywołano przemyślany, długofalowy proces wyjścia z organizacji połączony z mentoringiem młodszych kadr, realizowany m.in. w firmie Fakro. Podkreślono, że kluczowe dla przyszłości Polski są: dostosowanie polityki publicznej do realiów demograficznych, otwartość na dyskusję o podniesieniu i wyrównaniu wieku emerytalnego oraz stały dialog między badaczami, pracodawcami i decydentami.

W kolejnym odcinku podcastu SGcHat w paśmie poświęconym startupom, dr Albert Tomaszewski rozmawiał z Maciejem Zientarą, absolwentem SGH, inwestorem z ponad setką projektów w portfolio.

Gość opowiedział o swojej drodze – od studiów na SGH, przez pracę w polskich bankach i udział w Programie Narodowych Funduszy Inwestycyjnych, po inwestycje na rynku nieruchomości i przejście do venture capital.

Rozmówcy skupili się na tym, czym kieruje się inwestor, wybierając co dziesiąty projekt. Maciej Zientara wymienił trzy kryteria: „skin in the game", czyli pełne zaangażowanie founderów; stawianie na innowację, czyli poprawianie istniejących rozwiązań zamiast tworzenia nowych; oraz obecność „sponsora", który wspiera projekt.

Gość podzielił się refleksją o zmieniającym się rynku, na którym rośnie rola sztucznej inteligencji. Opowiedział o malejących marżach i przesunięciu uwagi w stronę projektów na późniejszych etapach. Podkreślił, że dziś trudno przewidzieć, jak rynek będzie wyglądał za pięć lat. Zaznaczył również, że inwestowanie w startupy to nie tylko sprawa kapitału, ale także umiejętności oceny ludzi i gotowości do mierzenia się z codziennymi problemami fund managera.

W kolejnym odcinku podcastu SGcHat w ramach cyklu #PoProstuEkonomia, prof. Łukasz Woźny i prof. Iga Magda rozmawiali z prof. Michałem Wolańskim ze Szkoły Głównej Handlowej oraz Michałem Pyzikiem, głównym planistą z Portu Polska i współautorem raportu „Zintegrowana sieć kolejowa”.

Tematem spotkania był pierwszy w historii Polski kompleksowy plan rozbudowy infrastruktury kolejowej, który ma zszyć kraj i odpowiedzieć na wyzwania transportowe XXI wieku. Eksperci opowiedzieli o ambitnych założeniach, czyli budowie ok. 4700 km nowych linii, w tym kolei dużych prędkości, które skrócą podróż z Warszawy do Krakowa do 90 minut, a z Krakowa do Gdańska do 3 godzin. Wskazano, że kluczowa jest nie tylko skala inwestycji, ale też sposób planowania, który oparto na danych, modelach ekonometrycznych i szerokich konsultacjach społecznych.

Rozmówcy szczegółowo omówili metodologię prac nad raportem: od warsztatów z samorządami i ekspertami, przez zaawansowane prognozowanie ruchu pasażerskiego i towarowego, po analizy kosztów i korzyści oraz wielokryterialną ocenę wariantów. Podkreślono, że nowe podejście (w odróżnieniu od przypadkowego wdrażania inwestycji drogowych z lat 90.) zakłada długofalowe myślenie, uwzględniające nie tylko efektywność ekonomiczną, ale także bezpieczeństwo, politykę przestrzenną i równomierny rozwój całego kraju.

Eksperci opowiedzieli także o uruchomieniu na SGH nowych studiów z zakresu systemów transportowych, które mają kształcić kadry zdolne do świadomego modelowania i planowania mobilności przyszłości. Jak zaznaczyli, Polska stoi u progu kolejowej transformacji, która odmieni nie tylko podróże, ale też codzienne życie milionów Polaków.

W najnowszym odcinku podcastu SGcHat w paśmie #BadaniaNaukoweIRozwój, prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak rozmawiała z prof. Jackiem Sierakiem i dr. Kamilem Fligiem - badaczami z Szkoły Głównej Handlowej, którzy od lat analizują funkcjonowanie samorządów w Polsce.

Tematem spotkania były trzy kluczowe inicjatywy badawcze SGH: wskaźnik aktywności rozwojowej samorządów (WARS), czyli barometr koniunktury wśród wójtów, burmistrzów i prezydentów miast; Indeks Zdrowych Miast, łączący dane statystyczne z opiniami mieszkańców i włodarzy; oraz ranking „Perły samorządu”, przygotowywany we współpracy z Dziennikiem Gazetą Prawną. W tym zestawieniu, w odróżnieniu od tradycyjnych rankingów, nagradza się nie bogactwo gmin, ale efektywność wykorzystania posiadanego potencjału.

Eksperci omówili największe wyzwania stojące przed jednostkami samorządu terytorialnego. To rosnące koszty bieżącego funkcjonowania, brak środków na inwestycje, finansowanie oświaty przy niekorzystnych trendach demograficznych, a także nowe obszary, takie jak obrona cywilna. Podkreślono, że kluczowe dla przyszłości Polski lokalnej są stabilne prawo, przemyślana decentralizacja finansów oraz dialog między rządem a samorządami.

Rozmówcy zwrócili uwagę na znaczenie badań opartych na danych - nie tylko dla samych samorządów, które wykorzystują je do planowania strategii, ale także dla decydentów centralnych. Jak zaznaczyli, to właśnie na poziomie lokalnym toczy się codzienne życie Polaków. Od szkół, przez ulice, po zieleń wokół nas - to dlatego racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi ma kluczowe znaczenie dla jakości życia wszystkich obywateli.

Gościem kolejnego odcinka SGcHat w cyklu #PoProstuEkonomia był prof. Marcin Dziubiński z Instytutu Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego. W rozmowie z prof. Łukaszem Woźnym przybliżył fascynujący świat teorii gier na sieciach – od infrastruktury krytycznej, przez rynki finansowe, po sieci społeczne.

Rozmowa koncentrowała się wokół pytań kluczowych dla współczesnego świata: jak projektować sieci odporne na ataki, dlaczego dodanie nowej drogi może paradoksalnie zwiększyć korki i gdzie najlepiej schować się w sieci, by nie zostać namierzonym. Profesor Dziubiński wskazał, że odpowiedzi często bywają nieintuicyjne – bezpieczna sieć nie zawsze oznacza sieć gęstą, a lider grupy niekoniecznie powinien zajmować centralną pozycję.

W odcinku padło wiele praktycznych odniesień – od ataku przy użyciu systemu SWIFT, przez paradoks Brasa, po algorytmy stojące za PageRankiem. Ekspert wyjaśnił, dlaczego indywidualna ochrona w sieci bywa niedostateczna, jak efekt gapowicza wpływa na decyzje o zabezpieczeniach oraz w jaki sposób można kształtować topologię połączeń, by skłonić uczestników do optymalnych zachowań.

W ostatnim odcinku drugiego sezonu pasma #SprawaMieszkaniowa gościliśmy Hannę Gil-Piątek, byłą posłankę, radną sejmiku województwa łódzkiego, a wcześniej aktywistkę miejską i urzędniczkę Biura Rewitalizacji w Łodzi. W rozmowie z prof. Adamem Czerniakiem i dr Izabelą Rudzką ekspertka wyjaśniła, czym rewitalizacja różni się od zwykłego remontu i dlaczego nie można jej sprowadzać do „pudrowania zwłok”.

Hanna Gil-Piątek posłużyła się przykładem Łodzi, czyli miasta, które po transformacji było „morzem ruin” i wyjaśniła dlaczego kluczowa w procesie rewitalizacji jest rzetelna diagnoza obszaru. Mówiła też o trudnych kosztach rewitalizacji (kilkukrotnie wyższych niż budowa od zera), o konserwatorskich wyzwaniach i o pojęciu sukcesu w tej dziedzinie. Nie jest nim elegancka fasada, lecz to, czy mieszkańcy zdegradowanego obszaru są dumni ze swojego miejsca i nie zostali wypchnięci poza centrum.

W trzecim odcinku pasma #GlobalTalks w ramach serii SGcHat przed mikrofonami zasiedli Robert Holzmann, były prezes Banku Austrii oraz prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prorektorka ds. nauki w SGH.

Rozmowa odbyła się przy okazji 4. Konferencji NDC w SGH, poświęconej globalnym trendom demograficznym i przyszłości systemów emerytalnych. System NDC (Non-financial Defined Contribution, czyli system zdefiniowanej składki o charakterze repartycyjnym) łączy cechy klasycznego systemu publicznego z indywidualnymi kontami emerytalnymi i jest uznawany za model dostosowujący się do zmian demograficznych.

Eksperci zastanawiali się, dlaczego system NDC – uznawany za jeden z najuczciwszych i najbardziej przejrzystych modeli emerytalnych – nie przyjął się szerzej na świecie. Robert Holzmann wyjaśnił, że wiele zależy od polityków, a oni nie lubią perfekcji. NDC jest dla nich ograniczeniem, ponieważ nie mogą łatwo obiecywać dodatkowych korzyści przed wyborami. Ten system jest szczelny: ile wpłacisz, tyle dostaniesz. Dlatego zamiast pełnego wdrożenia NDC państwa często sięgają tylko po inspiracje.

W rozmowie poruszono wątek wyzwań demograficznych (lawina starzenia się ludności), podkreślono, że NDC wymaga sformalizowanego rynku pracy. Dlatego w państwach rozwijających się rzadko sprawdza się w czystej postaci.

Rozmowa została przeprowadzona w języku angielskim.

***********

Pensions Seriously – What You Pay Is What You Get

In the third episode of the #GlobalTalks strand, part of the SGcHat series, the guests behind the microphones were Robert Holzmann, former Governor of the Austrian National Bank, and Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, Vice-Rector for Research at SGH Warsaw School of Economics.

The conversation took place during the 4th NDC Conference at SGH, dedicated to global demographic trends and the future of pension systems. The NDC (Non-financial Defined Contribution) system – a pay-as-you-go system with defined contributions – combines features of the classic public pension system with individual pension accounts and is recognised as a model that automatically adapts to demographic changes.

The experts explored why the NDC system – considered one of the fairest and most transparent pension models – has not been more widely adopted around the world. Robert Holzmann explained that much depends on politicians, and politicians do not like perfection. For them, NDC is a constraint because they cannot easily promise extra benefits before elections. This system is watertight: what you pay in is what you get out. That is why, instead of fully implementing NDC, countries often draw only selected inspiration from it.

The conversation also touched on demographic challenges (rapid population ageing) and emphasised that NDC requires a formalised labour market. That is why, in developing countries, it rarely works in its pure form.

W kolejnym odcinku pasma #GlobalTalks w ramach serii SGcHat, podcastowe studio uczelni odwiedzili prof. Nicholas Barr z London School of Economics i prof. Maciej Żukowski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

Rozmowa odbyła się przy okazji 4. Konferencji NDC w SGH poświęconej globalnym trendom demograficznym i przyszłości systemów emerytalnych. System NDC (Non-financial Defined Contribution, czyli system zdefiniowanej składki o charakterze repartycyjnym) łączy cechy klasycznego systemu publicznego z indywidualnymi kontami emerytalnymi i jest uznawany za model dostosowujący się do zmian demograficznych.

Eksperci wyjaśnili czym są emerytury NDC i dlaczego Polska oraz Szwecja mają podobny system, a jednak wyraźnie różne świadczenia. To nie mechanizm finansowy, lecz produktywność gospodarki decyduje o realnej zamożności seniorów. Nawet najlepiej skonstruowany system repartycyjny nie zapewni wysokich emerytur, jeśli pracujący wytwarzają zbyt mało. Profesorowie Barr i Żukowski obalili mit, że „wydrukowanie” większych pieniędzy cokolwiek zmienia, ponieważ liczy się tylko to, co jest do podziału.

Rozmowa została przeprowadzona w języku angielskim.

***********

In the latest episode of the series #GlobalTalks as part of the SGcHat format, the podcast studio was visited by Prof. Nicholas Barr from the London School of Economics and Prof. Maciej Żukowski from the Poznań University of Economics.

The conversation took place during the 4th NDC Conference at SGH, dedicated to global demographic trends and the future of pension systems. The NDC (Non-financial Defined Contribution) system combines features of a classic public pay-as-you-go system with individual pension accounts and is recognized as a model that adapts to demographic changes.

The experts explained what NDC pensions are and why Poland and Sweden have similar systems yet distinctly different benefits. It is not the financial mechanism but the productivity of the economy that determines the real wealth of seniors. Even the best-constructed pay-as-you-go system will not deliver high pensions if the working-age population produces too little. Professors Barr and Żukowski debunked the myth that "printing" more money changes anything, because the only thing that matters is what is available for distribution.