W dyskusji udział wzięli:

100. rocznica urodzin Mirona Białoszewskiego to wspaniała okazja, by sięgnąć do arcybogatej twórczości wielkiego outsidera literatury polskiej. Dzięki niewątpliwemu mistrzostwu obserwacji i bezbłędnemu słuchowi językowemu jego proza, wiersze i dramaty wciąż zaskakują swoją świeżością. Miron Białoszewski nie odpowie nam wprost na wielkie pytania o możliwość uchwycenia językiem chwili, o siłę słowa wobec rzeczywistości, o relację literatury z życiem – ale możemy zmierzyć się z nimi sami, zanurzając się w świecie opisanym czule i drobiazgowo na kartach jego książek. 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Prof. Stanisław Grygiel, idąc śladem św. Jana Pawła II, ogląda rzeczywistość świata oraz wydarzanie się osoby ludzkiej w świetle Początku, czyli w świetle aktu stworzenia. Dzięki temu jego myślenie przenika pewność, że pragnienie prawdy, które niepokoi ludzkie serce, nie prowadzi człowieka donikąd. Powracając do Początku, czyli do aktu stworzenia, osoba ludzka odradza się. Odradza się do stwarzającej człowieka Miłości i odradza się w miłości, do jakiej Bóg go posyła, stwarzając człowieka mężczyzną i kobietą. Osoby się nie reformuje. W konsekwencji nie reformuje się osobowych wspólnot – małżeństwa, rodziny, narodu i Kościoła. Wspólnoty albo się odradzają, albo umierają. Reformy je niszczą. Nowożytność, uważając, że prawda jest nie „darem Bożym”, lecz produktem ludzkiej praxis, nie pojmuje wydarzania się prawdy i dobra. Nie pojmuje aktu zawierzenia się ich konsekwencjom. Nie pojmuje wolności. Dlatego w nieustannym reformowaniu siebie starzeje się w kierunku nicości.

Prof. Stanisław Grygiel – urodzony w 1934 roku w Zembrzycach – polski filozof, filolog i wykładowca. Współzałożyciel kwartalnika „Il Nuovo Areopago” i do 2002 roku jego redaktor naczelny. W latach 1980-1983 był dyrektorem Polskiego Instytutu Kultury Chrześcijańskiej. Od 1981 był wykładowcą filozofii człowieka na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie, gdzie kierował katedrą Karola Wojtyły na antropologii filozoficznej na Papieskim Instytucie Jana Pawła II. Był konsultorem Papieskiej Rady ds. Rodziny. W 1991 jako konsultor był uczestnikiem Synodu Biskupów dla Europy; po raz drugi uczestniczył w nim w roku 1999 wraz z małżonką.

Wykład jest w języku angielskim. 

Wykład będzie poświęcony teorii stojącej za watykańską Ostpolitik lat 60. i 70. XX w., jej wpływowi na Kościół w Europie Środkowo-Wschodniej i w Watykanie oraz charakterystycznej polityce państwowej papieża Jana Pawła II.

George Weigel - ur. 1951 r. w Baltimore, USA. Amerykański filozof i teolog katolicki, autor ponad dwudziestu książek, m.in. biografii św. Jana Pawła II w dwóch tomach: Witness to Hope oraz The End and the Beginning. George Weigel otrzymał 18 tytułów doktora honoris causa, a także papieski krzyż Pro Ecclesia et Pontifice. 

Wykład jest w języku angielskim.

We wtorek, 26 kwietnia o godz. 18.00 odbyła się w siedzibie Teologii Politycznej premiera literackiego debiutu Jana Maciejewskiego.  W dyskusji udział wzieli: ➤ Jan Maciejewski (Rzeczpospolita),

"Milczenie katedry" to liczący 550 stron zbiór tekstów Jana Maciejewskiego publikowanych w ostatnich latach na łamach „Rzeczpospolitej”. Refleksja Maciejewskiego to wnikliwy, przenikliwy i piękny komentarz do współczesności – przy czym szczególnym przedmiot zainteresowania autora są dzisiejsze czasy w ich przede wszystkim duchowym, a nie na przykład politycznym czy społecznym wymiarze. Maciejewskiego interesuje nasz wiek i człowiek, który go zamieszkuje. Z tego powodu jego wzrok sięga tam, gdzie nieczęsto spoglądamy. Książka została opublikowana w serii Czwarta Fala, w której nakładem Teologii Politycznej ukazują się debiuty eseistyczne, literackie i filozoficzne. 

Jan Maciejewski (ur. 1990 r.) – były redaktor naczelny wydawanych przez Klub Jagielloński „Pressji”. Obecnie stały felietonista „Rzeczpospolitej” i magazynu weekendowego „Plus Minus” oraz redaktor Magazynu Kontra. Mąż Oli, tata Julka, Anieli i Stefana. Mieszka w Krakowie.  

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Od Salaminy do Radzymina” – pod takim tytułem ukazał się właśnie nowy numer rocznika filozoficznego „Teologia Polityczna”, flagowego pisma jednego z najważniejszych środowisk intelektualnych w Polsce. Czym jest dzisiaj podział na Wschód i Zachód? Gdzie tkwią jego korzenie, jak kształtował historię Polski, Europy i świata, jak zmienił swój charakter w XXI wieku? W chwili, gdy trwa konflikt o kształt globalnej rzeczywistości, te pytania stały się jeszcze bardziej palące.  Niedawne, okrągłe rocznice zwrotnych momentów biegu dziejów Starego Kontynentu – dwuipółtysięczna bitwy pod Salaminą i setna wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, i nietracące na aktualności pytania o tożsamość i perspektywy Europy jako rzeczywistości nie tylko geograficznej, ale duchowej, kulturowej i politycznej, zainspirowały nas do podjęcia tej problematyki w 13. numerze rocznika Teologia Polityczna. Zapraszamy do udziału w dyskusji towarzyszącej premierze 13. numeru „Teologii Politycznej”.  W dyskusji udział wezmą:

Wykład rozpocznie się od wyjaśnienia, dlaczego prelegentka używa wyrażenia „niegermańska Europa Środkowa” zamiast „Europa Wschodnia”. W swoim wykładzie profesor Thompson dowodzi, że to ostatnie wyrażenie zyskało popularność, ponieważ przykrywało „grzechy imperiów”. Przeanalizuje trzy wydarzenia z historii Europy, które zdają się potwierdzać tę tezę: debaty toczące się podczas Soboru w Konstancji, dotyczące stosunku do pokojowo nastawionych pogan; bitwę pod Wiedniem, która uchroniła cesarstwo austriackie przed opanowaniem przez Turków osmańskich; oraz wojnę polsko-sowiecką, która nastąpiła bezpośrednio po I wojnie światowej. Autorka stwierdzi, że nie-germańscy mieszkańcy Europy Środkowej zostali usunięci przez filozofów i historyków różnych imperiów ze zbioru aktywnych podmiotów w Europie i zredukowani do bezkształtnego tłumu zwolenników o niepewnym pochodzeniu. W rezultacie historia Europy została poważnie zniekształcona, a chrześcijaństwo w Europie osłabione. Porównanie poziomu dechrystianizacji w świecie zachodnim z poziomem dechrystianizacji w niegermańskiej Europie Środkowej dowodzi, że ta druga zachowała wiele z tego, czego zabrakło w pierwszej. Wykład zakończy się apelem o korzystanie z doświadczeń i wiedzy niegermańskiej Europy Środkowej, o intensyfikację tłumaczeń tekstów i popularyzację nauki niegermańskich języków środkowoeuropejskich.

Prof. Ewa Thompson – urodzona w 1937 roku w Kownie (obecnie Litwa), profesor slawistyki na Uniwersytecie Rice (Houston). Laureatka nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie za upowszechnianie kultury i literatury polskiej w świecie (2015). Autorka pracy Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm (2000). Jej książki i artykuły są tłumaczone na język polski, ukraiński, białoruski, rosyjski, włoski, chorwacki, czeski, węgierski i chiński. Praca Zrozumieć Rosję. Święte szaleństwo w kulturze rosyjskiej została przetłumaczona na chiński i opublikowana w Hongkongu w 1995, w Pekinie w 1998 oraz 2015 roku. W 2019 roku książkę w polskiej wersji językowej wydała Teologia Polityczna.

Dyskusje na temat "śmierci kultury" stawiają przed chrześcijanami nowe możliwości ewangelizacji przez jednostki, rodziny i wspólnoty parafialne, które w charakterystyczny sposób dają świadectwo o Chrystusie. Wczesnochrześcijańskie spotkanie z kulturą pogańską sugeruje, w jaki sposób można tego dokonać. Zaangażowanie chrześcijaństwa w kulturę świecką musi znaleźć sposób na rozbudzenie wrażliwości na transcendencję wśród ludzi, którzy do tej pory żyją tak, jakby Bóg nie istniał. Może się to dokonać dzięki katolikom żyjącym w taki sposób, aby - jak mówi papież Franciszek - "dawać świadectwo Chrystusowi". W tym wysiłku sztuki wizualne i muzyka będą miały ważną rolę. To, jak życie religijne wierzących jest wspierane przez katolicką kulturę ich parafii, będzie miało kluczowe znaczenie dla ich świadectwa w kulturze świeckiej.

Wykład jest w języku angielskim.

Stary porządek przestał istnieć. Obserwujemy początek konfliktu geopolitycznego o nowy kształt europejskiej i globalnej rzeczywistości. Niespotykana w Europie od końca II Wojny Światowej skala przemocy – bombardowanie i ostrzał artyleryjski osiedli mieszkaniowych, stosowanie pocisków kasetowych, śmierć setek cywilów i największy kryzys migracyjny od dziesięcioleci – udowadnia, że Władimir Putin jest gotowy do zniszczenia całych państw, by osiągnąć swój geopolityczny cel: odbudowę wielkiej Rosji. Od Zachodu, w tym i od Polski, będzie zależał kształt świata, który powstanie na gruzach budowanego od dziesięcioleci przekonania, że wojna w Europie jest niemożliwa. Właśnie teraz rozpoczęła się walka o nowy globalny porządek bezpieczeństwa, w którym Zachód staje przed ogromnym wzywaniem: odbudowy własnego potencjału militarnego i politycznej jedności w kwestiach strategicznej wizji Starego Kontynentu. Czy nam się to uda?

____________ 

W dyskusji udział wzięli: 

➤ Marek A. Cichocki, 

➤ Dariusz Gawin,

➤ Dariusz Karłowicz. 

Dyskusję poprowadzi Karol Grabias (Teologia Polityczna).

Zapraszamy do wysłuchania wykładu z cyklu "JP2 Lectures" 2021-22, organizowanego przez Instytut Kultury im. św. Jana Pawła II na Angelicum, który wygłosił prof. John Milbank (University of Nottingham). 

Wykład zatytułowany "Virtue, Integralism and the Priority of the Social in Catholic Political Thought". 

Wokół słów "integryzm" i "integralny" panuje ogromne zamieszanie. Neoscholastycy, którzy dziś powracają do integryzmu, to ci sami ludzie, którzy przeciwstawiają się integralnej jedności natury i łaski! W konsekwencji mylą oni integralny porządek polityczny z teokracją, a władzę kościelną z władzą kościelną. Jednak odrzucenie "czystej natury" i tomistyczne naleganie, za Servaisem Pinckaersem OP, że prawdziwa cnota pochodzi z boskiego daru, a nasza braterska wymiana darów jest bezpośrednim obowiązkiem, oprócz nagromadzonego nawyku (przezwyciężając arystotelesowskie napięcie między publiczną sprawiedliwością a prywatną wielkodusznością), implikuje inny, bardziej radykalny i autentyczny, choć bardziej umiarkowany integralizm: jedyną miarą prawdziwie sprawiedliwej polityki jest jej umożliwienie komunii miłości. Ale czy zwykła demokracja liberalna może to uczynić i czy może zapobiec osunięciu się w autorytaryzm, dziś coraz bardziej powszechny? Jeśli to, co społeczne jako wspólnota i miejsce wzajemności, ma pierwszeństwo przed tym, co polityczne i ekonomiczne, czyż nie oznacza to ich specyficznej rekonfiguracji, tak jak to przewidywał CST w latach trzydziestych? Być może nadszedł czas, by jeszcze raz zapytać, czy pomocniczość oznacza dystrybucjonizm i korporacjonizm oraz czy solidarność i godność oznaczają społeczeństwo "posiadłości" i "zakonów" w zrekonfigurowanym sensie, obok arystotelesowskiego rządu mieszanego, a nie czystej demokracji. Dziś musimy powtórzyć słowa Maxa Schelera (który wywarł tak wielki wpływ na Jana Pawła II) i Emmanuela Mouniera, pytając o to, co może oznaczać polityka i ekonomia specyficznie "chrześcijańsko-socjalistyczna" lub "chrześcijańsko-socjologiczna". Idąc za Janem Pawłem II, musimy także zastanowić się, w jaki sposób poprawny katolicki internacjonalizm może być połączony z integralnym wcieleniem katolickości w konkretnych kulturach narodowych i lokalnych. Dziwny sojusz ultramontanistycznego i nadmiernie scentralizowanego Kościoła (jak postrzega go papież Franciszek) z liberalizmem i laicyzmem w obrębie narodów nie wygląda już na wystarczający i przyczynił się do upadku chrześcijaństwa. 

Prof. John Milbank - ur. w 1952 r. w Kings Langley w Anglii, jest angielskim teologiem anglikańskim, emerytowanym profesorem na Wydziale Teologii i Religioznawstwa Uniwersytetu w Nottingham, gdzie pełni funkcję prezesa Centrum Teologii i Filozofii. Jest najwybitniejszym przedstawicielem nurtu myślowego znanego jako Radykalna Ortodoksja. Cechą charakterystyczną tego ruchu jest przekraczanie konwencjonalnych granic między teologią, filozofią, teorią polityczną i społeczną. 

Wykład jest w języku angielskim. 

„Chmury” zajmują szczególne miejsce wśród starożytnych tekstów poświęconych Sokratesowi. To jedno z najbardziej znanych dzieł Arystofanesa, który osobę słynnego greckiego filozofa postanowił ukazać w odmienny sposób od pozostałych świadectw starożytności. O komediowym wizerunku Sokratesa, kontekstach jego obecności w polis oraz o nowym tłumaczeniu „Chmur” dyskutować będą znakomici rozmówcy. Serdecznie zapraszamy do udziału w debacie.  

W debacie udział wzięli: 

➤ Dariusz Karłowicz (Teologia Polityczna); 

➤ Mikołaj Szymański (Uniwersytet Warszawski); 

➤ Olga Śmiechowicz (Uniwersytet Jagielloński, autorka nowego przekładu „Chmur”); 

➤ Debatę poprowadzi Tomasz Herbich z Teologii Politycznej.  

Wizerunek Sokratesa, który wyłania się z tekstu komedii najwybitniejszego greckiego komediopisarza, jest odmienny zarówno od tego, który został utrwalony w dialogach Platona, jak i od obrazu znanego z pism sokratycznych Ksenofonta – autorów najważniejszych świadectw na temat słynnego greckiego filozofa. Podczas gdy np. Platon czynił głównym rozmówcą swoich dialogów Sokratesa dlatego, że zaliczał siebie do grona jego uczniów, a swoją filozofię wiązał bezpośrednio z wpływem, jaki wywarł na niego ateński filozof, Arystofanes sięga do postaci Sokratesa z przyczyn bardziej prozaicznych.  Jak zauważa Olga Śmiechowicz w komentarzu opublikowanym w nowym wydaniu „Chmur”, komediopisarz „potrzebował postaci, którą publiczność łatwo będzie mogła zidentyfikować – ekscentrycznego dziwaka zaczepiającego przechodniów, o którym z pewnością krążyło wiele dowcipów”: „Sofiści, których Arystofanes tak zaciekle atakował, udzielali prywatnych lekcji w domach klientów, na ulicach pozostawali anonimowi. Nie zwracali na siebie aż tak dużej uwagi – w przeciwieństwie do Sokratesa obdarzonego osobowością o dużym potencjale komediowym”.  

***  

Nowe tłumaczenie „Chmur” autorstwa doktor Olgi Śmiechowicz, ukazało się staraniem Teologii Politycznej w serii „Biblioteka Klasyczna”. Jest ono poprzedzone obszernym komentarzem naukowym i stanowi istotne uzupełnienie wydanych do tej pory nowych tłumaczeń dzieła Platona i Ksenofonta. Podobnie, jak w innych tomach „Biblioteki Klasycznej” w publikacji oprócz komentarza i polskiego przekładu znajdzie się także grecki tekst dialogu oraz obszerna bibliografia.  

_______  

Debata została dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury