W kolejnym odcinku „(Nie)pokoju nauczycielskiego” gościmy Annę Tymoczko, dyrektorkę Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Mrzygłodzie. Rozmowa toczy się wokół koncepcji „szkoły bez ocen” i problematyki oceniania w powszechnej edukacji. Czy można uczyć (się) i nie oceniać? Jak wprowadzić zasady „szkoły bez ocen” do placówki publicznej? Czy uczniowie i rodzice łatwo akceptują brak ocen cyfrowych, ale też inne alternatywne rozwiązania dydaktyczno-wychowawcze?

Anna Tymoczko

Dyrektorka Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Mrzygłodzie, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej i plastyki. Oświata to jej pasja oraz powołanie. Przepełniona harcerskimi ideałami: wartościami i wolnością. Pasjonatka podróży i sztuki, próbuje swoich sił w malarstwie ekspresyjnym. Od 40 lat nauczycielka, od 18 lat dyrektorka. Inspiruje się między innymi myślą Kena Robinsona; stara się realizować wizję lepszej edukacji na miarę wyzwań współczesnego świata. Szkoła, którą kieruje, położona jest w malowniczej dolinie Sanu, na północ od Sanoka. To pierwsza na Podkarpaciu szkoła bez ocen cyfrowych i bez dzwonków.

Fot. archiwum Anny Tymoczko.

Z okazji 250 rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej ZCDN przygotował materiał dydaktyczny - Oś czasu "Nauczyciel to...? Mały przegląd niekoniecznie słusznych idei". Retrospekcja zmieniającego się statusu, roli oraz oczekiwań politycznych i społecznych wobec nauczyciela zaprezentowana została w oparciu o wybrane cytaty. Cytaty te zostały zaczerpnięte z ustaw i zarządzeń, opracowań twórców polskiej myśli pedagogicznej, a także dzieł literackich.

Rozmawiamy z dr Katarzyną Rembacką, autorką osi czasu. Podcast poprowadził Mateusz Lipko.

Oś czasu, a także krótki filmik poświęcony historii KEN dostępne są do pobrania w Bibliotece Cyfrowej ZCDN http://195.248.88.48:8080/dlibra

W nowym i jednocześnie pierwszym odcinku „(Nie)pokoju nauczycielskiego” w roku szkolnym 2023/2024 gościmy prof. Annę Seretny, językoznawczynię z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tym razem audycja dotyczy nauczania języka polskiego jako nierodzimego, związków glottodydaktyki i migracji, zagadnienia „języka szkolnej edukacji” (JSE) oraz zwiększonego zapotrzebowania na kursy języka polskiego dla obcokrajowców.

Anna Seretny

Doktor habilitowana, profesor w Instytucie Glottodydaktyki Polonistycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka monografii, podręczników oraz licznych artykułów z zakresu nauczania/uczenia się języka polskiego jako nierodzimego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kompetencją leksykalną uczących się polszczyzny jako języka obcego/drugiego, a także dydaktyką języka odziedziczonego. Interesują ją również wymiar leksykalny polszczyzny jako języka szkolnej edukacji.

Fot. archiwum prof. Anny Seretny.

Polacy i Polki są narodem „niesportowym” – według badań aż 65 procent społeczeństwa przyznaje, że nie angażuje się w żadną aktywność fizyczną. Dlaczego nie chcemy uprawiać sportu? Jak tę sytuację zmienić? I jaką rolę w kształtowaniu kultury sportu odgrywa edukacja szkolna? Rozmawiamy o tym z prof. Danutą Umiastowską, badaczką przez wiele lat związaną z Wydziałem Kultury Fizycznej i Zdrowia Uniwersytetu Szczecińskiego.

Danuta Umiastowska

Doktor habilitowana nauk o kulturze fizycznej, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego. Na uczelni pracowała w latach 1984–2022. Specjalizuje się w problematyce aktywności ruchowej dzieci, młodzieży i dorosłych, metodyce wychowania fizycznego oraz pedeutologii. Promotorka 9 prac doktorskich oraz 322 prac magisterskich i licencjackich. Autorka 353 publikacji, w tym 7 monografii oraz 23 skryptów i podręczników dla studentów. Ostatnio Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego opublikowało jej książkę pod tytułem Lekcja wychowania fizycznego w nauczaniu wczesnoszkolnym (2023).

 Fot. archiwum prof. Danuty Umiastowskiej.

Mobilne Laboratoria Przyszłości to projekt wspierający realizację ogólnopolskiego programu Laboratoria Przyszłości. Od września 2022 roku zespoły edukatorów i ekspertów podróżują specjalnymi busami i odwiedzają szkoły podstawowe – także w województwie zachodniopomorskim.

Zapraszamy do wysłuchania podcastu z Katarzyną  Grudniewską, koordynatorką MLP i Joanną Dzinkowską, liderką edukatorów MLP. W czasie rozmowy poruszone zostały zagadnienia związane z realizacją projektu oraz sposobami wykorzystania narzędzi otrzymanych w ramach Laboratoriów Przyszłości.

Rozmowę poprowadził Krzysztof Jaworski.

Badania czytelnictwa, regularnie prowadzone przez Bibliotekę Narodową, pokazują niepokojącą tendencję: Polacy i Polki nie czytają, literatura, wbrew jej niektórym odmianom, wcale nie jest popularna, a kanon lektur szkolnych raczej kojarzy się z nudnym obowiązkiem niż intelektualną przygodą. Dlaczego niechętnie sięgamy po książki? Jakie zalety ma czytanie literatury? I jak humanistyka odnajduje się w świecie mediów cyfrowych? Tym razem naszym gościem jest profesor Ryszard Koziołek, badacz literatury z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Dziewiąty odcinek podcastu „(Nie)pokój nauczycielski” jest dostępny na stronie zcdn.edu.pl oraz w serwisie Spotify (profil: Podcasty ZCDN-u).

Ryszard Koziołek

Profesor literaturoznawstwa, historyk literatury, eseista. Rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Wykłada w Instytucie Literaturoznawstwa UŚ. Naukowo zajmuje się literaturą pozytywizmu i modernizmu, teorią powieści, antropologią narracji, związkami literatury i filmu. Napisał rozprawy o twórczości Teodora Parnickiego oraz Henryka Sienkiewicza. Autor tomów eseistycznych: Dobrze się myśli literaturą (2016), Wiele tytułów. Eseje przygodne (2019), Czytać, dużo czytać (2023).

 Fot. Grażyna Makara.

Nowoczesne technologie zmieniają edukację w tempie przyspieszonym; usprawnienia komunikacyjne i media cyfrowe stawiają pod znakiem zapytania tradycyjne formy transmitowania wiedzy. W środowisku oświatowym i naukowym zagościły wątpliwości o rolę i powinności dydaktyczne w ramach powszechnego kształcenia. Czy chatboty zastąpią nauczycieli? Dlaczego sztuczna inteligencja wciąż jest „sztuczna”? I jak będzie wyglądała szkoła przyszłości? O tym wszystkim rozmawiamy z prof. Jackiem Pyżalskim, badaczem relacji edukacji i mediów.

Profesor na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pomysłodawca, kierownik i wykonawca ponad sześćdziesięciu międzynarodowych i krajowych projektów badawczych. Autor licznych publikacji. Trener w obszarze komunikowania i trudnych zachowań oraz edukacji medialnej. Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej. Członek Rady Centrum Edukacji Obywatelskiej. Specjalista Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk.

Fot. archiwum Jacka Pyżalskiego.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu „Nasłuch pedagogiczny”, w którym rozmawiamy ze Sławomirem Wernikowskim,

W kręgu szerokich zainteresowań naszego gościa znajduje się sztuczna inteligencja (AI). W czasie rozmowy staramy się ukazać,

Rozmowę poprowadził Krzysztof Jaworski – nauczyciel konsultantka ds. podnoszenia kompetencji cyfrowych kadry zarządzającej

Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu „Nasłuch pedagogiczny”, w którym rozmawiamy z Iwoną Pietrzak-Płachtą, laureatką tytułu Nauczyciel Roku 2022. Warte podkreślenia jest to, że po raz pierwszy w historii nagrody laureatką została nauczycielka bibliotekarka. Nasza gościni pracuje w bibliotece Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Pliszczynie w województwie lubelskim. Prowadzona przez nią biblioteka szkolna nie jest zwykłą wypożyczalnią książek – to Wypożyczalnia Skrzydeł. Rozmawiałyśmy między innymi o tym, jaka jest rola współczesnej biblioteki szkolnej oraz jakie są blaski i cienie pracy w tym wyjątkowym miejscu.

Rozmowę poprowadziła Marta Kostecka – nauczycielka konsultantka ds. edukacji humanistycznej.

A jeśli autorytety upadną?” – to pytanie rezonuje w debatach na temat późnonowoczesnej moralności i zmieniających się kanonach zasad kształtowania relacji międzyludzkich. George Ritzer, w książce zatytułowanej Makdonaldyzacja społeczeństwa (oryg. wydanie 1993), przestrzegał: „Uczniom wpaja się nie tylko posłuszeństwo wobec autorytetów, ale i zracjonalizowaną procedurę nauki pamięciowej i obiektywnych egzaminów. Co gorsza, spontaniczności i inwencji twórczej nie nagradza się, lecz zgoła gani, a więc jest to nauka uległości” (przeł. Sławomir Magala). Czy zatem nie jest tak, że autorytety, zamiast pomagać, nie tylko przeszkadzają, ale też mogą być środkiem do celowego zniewalania podatnej na wpływy jednostki – ucznia/uczennicy? Do rozmowy o znaczeniu autorytetów w edukacji zaprosiliśmy profesor Marię Czerepaniak-Walczak z Uniwersytetu Szczecińskiego.

Maria Czerepaniak-Walczak

Profesorka nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Przez wiele lat kierowała Katedrą Pedagogiki Ogólnej, Dydaktyki i Studiów Kulturo­wych w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Szczecińskiego. Pełniła znaczące funkcje w świecie nauki i dydaktyki akademickiej, między innymi jako członkini Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN oraz wiceprzewod­nicząca Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego. Autorka artykułów i książek z zakresu pedagogiki czasu wolnego, pedagogiki ogólnej i pedagogiki społecznej. Opublikowała między innymi rozprawy: Między dostosowaniem a zmianą. Elementy emancypacyjnej teorii edukacji (1995), Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka (2006), Proces emancy­pacji kultury szkoły (2018).

Fot. archiwum Marii Czerepaniak-Walczak.