หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับพจนก กาญจนจันทร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เรื่อง Museum Culture หรือวัฒนธรรมพิพิธภัณฑ์ซึ่งมีจุดกำเนิดในโลกตะวันตกว่าก่อรูปก่อร่างขึ้นในสังคมไทยอย่างไร

การเปลี่ยนผ่านจากสถานที่จัดแสดงวัตถุโบราณของชนชั้นนำ ได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับสาธารณะได้อย่างไร รวมทั้งประเด็น “หน้าบ้าน” “หลังบ้าน” ของพิพิธภัณฑ์ว่าควรเน้นจุดไหน และสิ่งที่ถูกใจนักพิพิธภัณฑ์ศึกษาแต่อาจขัดใจนักโบราณคดีนั้นคืออไร ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

#หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์ต้อนรับปีใหม่ พูดถึงมุ้งหรือกลุ่มการเมืองอย่างไม่เป็นทางการที่ประกอบกันอยู่ในพรรคการเมือง ทำไมจึงเข้มแข็งกว่าสถาบันทางการอย่างพรรคการเมือง

พร้อมแนะนำงานวิจัย “Faction Politics in an Interrupted Democracy: the Case of Thailand” โดยพอล แชมเบอร์ส และนภิสา ไวฑูรเกียรติ ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Current Southeast Asian Affairs, 2020, Vol. 39(1) ซึ่งชี้ให้เห็นว่าปัจจัยแทรกแซงอย่างรัฐประหาร การยกเลิก/ยกร่างรัฐธรรมนูญ ยุบพรรค แก้ไขกติกา นอกจากมีผลทำให้การพัฒนาประชาธิปไตยชะงักงันแล้ว ยังกระทบกับความเข้มแข็งของพรรคการเมือง จนทำให้มุ้งหรือกลุ่มการเมืองเฟื่องฟู ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ #หมายเหตุประเพทไทย

#เลือกตั้ง66

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับพจนก กาญจนจันทร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ถึงกำเนิดวิชาโบราณคดี จากการสะสมครอบครองสิ่งของในอดีตโดยผู้มีอำนาจหรือเจ้าอาณานิคม ไปสู่คำอธิบายทางวิชาการเพื่อศึกษาและอธิบายสังคมมนุษย์ในยุคอดีตอันไกลโพ้นได้อย่างไร

พร้อมอธิบายกำเนิดของงานศึกษาทางโบราณคดีในไทย นับตั้งแต่ยุคค้นพบหลักศิลาจารึก โบราณคดีสโมสร จนถึงกำเนิดกรมศิลปากรว่ารัฐไทยใช้ประโยชน์จากประวัติศาสตร์และโบราณคดีอย่างไร รวมทั้งขอแก้ข่าวเรื่องนักโบราณคดีไม่จำเป็นต้องส่องพระเครื่องแม่นเหมือนเซียนพระเสมอไป

#หมายเหตุประเพทไทย

ภาวิน มาลัยวงศ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ตั้งประเด็นการสร้างอารยธรรมผ่านเรือนร่าง ร่างกายเปล่าเปลือยถูกให้ความหมายอย่างไรในทางวัฒนธรรม ทำไมเรารู้สึกอายถ้าต้องเปลือย ในขณะที่บางวัฒนธรรมไม่รู้สึกอายด้วยซ้ำ แต่กลับภูมิใจเมื่อได้เปิดเผยเนื้อตัวร่างกาย รีวิววัฒนธรรมความเปลือยในยุคโบราณอย่างกรีก โรมัน ยิว มุสลิม ชาวคริสต์ในยุคกลาง มาจนถึงยุคฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตุประเพทไทย #คือลือ

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และภาวิน มาลัยวงศ์ ชวนสำรวจตัวละครผู้พิการที่เริ่มมีบทบาทในวรรณกรรมอเมริกันตั้งแต่ครึ่งหลังศตวรรษที่ 19 พร้อมไปกับการขยายตัวของแนวคิดเสรีนิยมก้าวหน้าที่คำนึงถึงสิทธิของชนกลุ่มน้อย เพศหลากหลาย รวมถึงประเด็นคนพิการ

โดยเทปนี้รีวิวนิยาย Moby-Dick (1851) และบทบาทล่าวาฬของCaptain Ahab รวมทั้งนิยายThe Yellow Wallpaper (1892) ผลงานของ Charlotte Perkins Gilman ที่พูดถึงตัวละครที่มีอาการซึมเศร้าหลังคลอด ฯลฯ

#หมายเหตุประเพทไทย

รถพุ่มพวงหรือบรรดารถกระบะติดตู้ทึบ รวมทั้งรถมอเตอร์ไซค์พ่วงข้าง ซึ่งขายอาหารสด กับข้าวปรุงสุก และสรรพสินค้าต่างๆ ในพื้นที่ชานเมืองทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด รถพุ่มพวงที่ขยายตัวทั้งในช่วงเศรษฐกิจบูมในทศวรรษ 2530 และหลังวิกฤต “ต้มยำกุ้ง” ในทศวรรษ 2540 และอยู่ถึงปัจจุบันกำลังเผชิญความท้าทายอะไรบ้าง และจะอยู่รอดหรือไม่เมื่อเจอแอปพลิเคชันสั่งอาหาร บริการส่งอาหารและสินค้าจากร้านค้าปลีกยักษ์ ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

#หมายเหตุประเพทไทย #รถกับข้าว

ชานันท์ ยอดหงษ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง อธิบายเรื่อง “วรรณคดีไทย” และ “วรรณกรรมไทย” ต่างกันและถูกแบ่งอย่างไรในสมัยสร้างชาติในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาจนถึงยุคปัจจุบัน ขณะเดียวกันพื้นที่วรรณกรรมภาษาชาติพันธุ์อย่างภาษามลายูและภาษาจีน รวมทั้งวรรณกรรมอีสาน ฯลฯ มีที่ทางในวรรรกรรมไทยอย่างไร ทั้งหมดนี้ติดตามในรายการหมายเหตุประเพทไทย

พร้อมแนะนำบทความ “ความคับแคบของนิยามและการแบ่งประเภทของวรรณกรรมไทยที่มีต่อวรรณกรรมภาษาชนกลุ่มน้อย" โดยทัศน์ธนิต ทองแดง เผยแพร่ใน วารสารหาดใหญ่วิชาการ 13(2) ก.ค. - ธ.ค. 2558

#หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดถึงการรับประทานอาหารและวิถีชีวิตที่หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ หรือวีแกน ในรูปแบบที่ไม่เกี่ยวกับเหตุผลทางสุขภาพ หรือความเชื่อทางศาสนา (เช่น กินเจ ฯลฯ) แต่เกี่ยวข้องกับปรัชญา เมื่อ Peter Singer นักปรัชญาสำนักอรรถประโยชน์นิยม ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ หลังได้พูดคุยกับนักวิทยาศาสตร์ รวมทั้งได้ข้อมูลเกี่ยวกับอุตสาหกรรมอาหารและปศุสัตว์ จนนำไปสู่งานเขียนของเขาอย่างเช่น Animal Liberation: A New Ethics for Our Treatment of Animals (1975) และ Why Vegan?: Eating Ethically (2020) ซึ่งส่งอิทธิพลมาถึงขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อปลดปล่อยสัตว์ด้วย ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย โดยต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์

#วีแกน #หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับสฏฐภูมิ บุญมา อาจารย์พิเศษโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จากกำเนิด "รามายณะ" ถึงวรรณคดี "รามเกียรติ์" จากอินเดียมาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และไทยได้อย่างไร ชุดอุดมการณ์ของรามเกียรติ์โดยเฉพาะเรื่องความจงรักภักดีต่อผู้นำมีความสำคัญอย่างไรต่อชนชั้นนำในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะในด้านที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการปกครองรวมไปถึงคติเทวราชา

#หมายเหตุประเพทไทย #รามเกียรติ์

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์ เสนอเรื่องสิทธิในสิ่งแวดล้อม ซึ่งในต่างประเทศถูกรับรองหลัง “ปฏิญญาริโอว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา” เมื่อปี 2535 และเริ่มปรากฏในรัฐธรรมนูญไทย ตั้งแต่ฉบับ 2540 และ 2550 อย่างไรก็ตามในรัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้รับรองสิทธิชุมชนเท่ากับรัฐธรรมนูญก่อนหน้านี้ และเพิ่มบทบาทของรัฐมากขึ้นอีก ซึ่งจะยิ่งทำให้ภาคประชาสังคมมีสิทธิมีเสียงเบาบางลงที่จะทัดทาน หากรัฐมีการดำเนินโครงการที่จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

พร้อมแนะนำบทความ “สิทธิในสิ่งแวดล้อมในรัฐธรรมนูญของประเทศไทยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ" โดยเขตไท ลังการ์พินธุ์ ตีพิมพ์ใน วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ 10 ฉบับที่ 1 มกราคม-มิถุนายน 2560

#หมายเหตุประเพทไทย