„Polska zaostrzyła prawo azylowe, procedury na granicach i zbudowała skuteczne zapory na granicy z Białorusią(…) Hiszpania musi wziąć z nas przykład, jeśli Schengen ma przetrwać” - tak na kryzys w Ceucie zareagował w pierwszych godzinach Donald Tusk. Po tym, jak granicę w hiszpańskiej enklawie w Afryce Północnej próbowało sforsować 70 tysięcy migrantów, rządy europejskie częściej mówiły o kontrolach granicznych, niż kierowały słowa solidarności pod adresem Hiszpanii.

W dzisiejszym odcinku opowiadamy o kryzysie w Ceucie i jego politycznych przyczynach oraz reperkusjach. W weekend w specjalnym liście aż 22 kraje UE wskazywały, że za możliwą przyczynę nagłej presji migracyjnej uważają prowadzony obecnie przez Sancheza program legalizacji pobytu migrantów, w ramach którego złożono ponad milion wniosków. Program i tak nie objąłby osób, które teraz dostałyby się do Hiszpanii, ale w popularnej narracji i tak mógł zadziałać jako zachęta. Podobnie z niedawnym wyrokiem hiszpańskiego Sądu Najwyższego, który dotyczył zawracania migrantów przekraczających granicę drogą morską.

Czy w takim razie Sanchez powinien „posłuchać Tuska” i zaostrzyć swoją liberalną politykę migracyjną? Problem polega na tym, że prawo dotyczący wniosków azylowych na granicach w hiszpańskich enklawach od wielu lat przypomina to, co obowiązuje na granicy polsko-białoruskiej.

W najnowszym odcinku „Programu Politycznego” obalamy najbardziej rozpowszechnione mity wokół kryzysu w Ceucie i europejskiej polityki migracyjnej.

A w „Politycznym Plusie” rozmawiamy na temat grilla Mateusza Morawieckiego i o tym, jak prawica próbuje budować się na pamięci o Powstaniu Warszawskim.

Dokonało się. Jarosław Kaczyński próbował „uwięzić” Mateusza Morawieckiego i jego posłów w Prawie i Sprawiedliwości. Komitet Polityczny, który zebrał się we wtorek, mógł od ręki podjąć uchwałę o usunięciu buntowników z partii. Zamiast tego zapowiedzianą procedurę, w której indywidualnie sprawy parlamentarzystów rozpatrywał będzie rzecznik dyscyplinarny z odwołaniem do sądu koleżeńskiego. Tymczasem czas uciekał, grill inaugurujący Rozwój Plus zaplanowany był na 31 lipca, podobnie jak lista wakacyjnych wydarzeń.

Morawiecki postanowił nie czekać na formalne dopełnienie procedur i, pozostając nadal w partii, założył na ostatnim przed wrześniem posiedzeniu własny klub. W dzisiejszym odcinku opowiadamy o tym, w jaki sposób doszło do ostatecznego podziału PiS i co wynika z tego dla szans wyborczych prawej sceny politycznej w 2027 roku.

Liberałowie instynktownie reagują z nieskrywanym entuzjazmem na rozpad ich odwiecznego adwersarza. Z jednej strony ta radość jest przedwczesna, bo nawet sondaże z uwzględnieniem czterech komitetów prawicowych - PiS-u, Konfederacji, Korony i Rozwoju Plus - pokazują, że taka koalicja miałaby obecnie w Sejmie większość. Ale cztery, zamiast trzech komitetów, to sytuacja daleko bardziej ryzykowna. Nie bez znaczenia jest także fakt, że rozpad PiS na dwie ostro atakujące się partie będzie pogłębiać wrażenie chaosu, jaki panuje po prawicowej scenie polityki. To sytuacja diametralnie odmienna od tego, jaką - pomimo oczywistych różnic - synergię prezentowały w kampanii trzy komitety ówczesnej opozycji.

A w „Politycznym Plusie” Agata Kołodziej i Dominika Sitnicka opowiadają o tym, co ostatecznie wynika z rządowych zapowiedzi reform w ochronie zdrowia. Czy ktoś odważy się dotknąć głównej bolączki tego systemu, czyli problemów z siatkami szpitali?

Tylko do północy z 23 na 24 lipca parlamentarzyści PiS mają czas na złożenie deklaracji, że nie należą do żadnego stowarzyszenia. Jeśli tego nie zrobią, zostaną usunięci z partii. Ultimatum ogłoszone w ubiegłym tygodniu i uchwalone przez Prezydium Komitetu Politycznego PiS bezpośrednio uderza w stowarzyszenie Rozwój Plus Mateusza Morawieckiego. Były premier ze swojej inicjatywy nie zamierza rezygnować, publicznie wsparło go ponad 40 parlamentarzystów.O 12:00 na Nowogrodzkiej odbyło się spotkanie „ostatniej szansy” Morawieckiego z Kaczyńskim. Czy sprawa rozejdzie się po kościach jak kilka miesięcy temu? Czy w PiS rzeczywiście może dojść do rozłamu i spełnią się przepowiednie „harcerzy”, którzy mówią o wewnętrznej operacji wypychania ich z partii?

Jarosław Kaczyński ogłosił w środę 15 lipca start prawicowego paktu senackiego. Myśl o takim projekcie na wybory w 2027 roku krążyła od dłuższego czasu. Ale na konferencji z prezesem PiS nie pojawił się nikt z liczącej się siły politycznej. Pakt ogłoszony został nie z Bosakiem, nie z Mentzenem, ale z… Markiem Wochem, który w wyborach prezydenckich zdobył zawrotne 18 tysięcy głosów.
Czy to kolejne szachy 5d i próba odwrócenia uwagi od wewnętrzych problemów? Czy może jednak objaw choroby toczącej tę formację? Trudno nie dopatrywać się desperacji w liderze największej prawicowej partii, który wyciąga rękę po kogoś, kto przegrał w pierwszej turze nawet z Maciejem Maciakiem.
A może kluczem jest jednak współpraca Wocha z Grzegorzem Braunem? Tak, tak, jeszcze jesienią 2025 mieli razem tworzyć szeroki front gaśnicowy. Braunizacja przekazu PiS-u jest faktem. Przemysław Czarnek, który w poniedziałek wzywał do wstrzymania pomocy wojskowej dla Ukrainy został publicznie skarcony przez Kaczyńskiego. Ale publicznie swoich słów się nie wypiera i twierdzi, że został źle zrozumiany i wyrwany z kontekstu. A kontekst jest taki, że Rosja to zagrożenie i Ukraina powinna być wspierana w walce z nią. Ale rząd PiS-u już ją wsparł (złomem - jak sami politycy PiS-u określają teraz tę pomoc), a teraz pomoc można wstrzymać. Ale oczywiście tylko „na ten moment”? Rozumiecie coś z tego?
A w „Politycznym Plusie” dla osób wspierających OKO.press rozmawiamy o ataku na ukraińską dziewczynkę w Bielsku-Białej i o tym, jakie narracje wokół tego wydarzenia konstruują politycy.

Mijają gorące dni dla rządu Donalda Tuska. Po wybuchu afery w Szpitalu Południowym rosło przekonanie, że  odpowiedzią na kryzys będzie wymuszona dymisja ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Jednak na razie jedyne dymisje to te, do których doszło w warszawskim ratuszu. Dlaczego? Ministra zdrowia przedstawiła kilka propozycji, które mają odpowiedzieć na kryzys systemu opieki zdrowotnej. Czy to wystarczy? Jednocześnie trwał drugi kryzys. Rząd zaczął ujawniać listę polskich donacji sprzętu wojskowego dla Ukrainy. To odprysk trwającego napięcia między Polską a Ukrainą. Największe emocje wzbudziło przekazanie Ukrainie pocisków Patriot. Zaczęła się licytacja, kto (rząd Morawieckiego czy rząd Tuska) wspiera Ukrainę... w mniejszym zakresie. O co naprawdę chodzi w tej awanturze? Jakie mogą być jej skutki dla Polski na arenie międzynarodowej?

Czy Polska jest w stanie zablokować wejście Ukrainy do Unii Europejskiej? Konflikt wokół upamiętnienia bohaterów UPA przez Ukrainę przypomniał o europejskich dążeniach wschodniego sąsiada Polski. „Z Banderą do UE nie wejdziecie” - grożą polscy politycy.

Jednak wbrew temu, co zdają się sugerować polscy politycy, ewentualne wejście Ukrainy do UE to nie jest kwestia najbliższych tygodni czy miesięcy. A może Ukraina właśnie w ogóle zamknęła przed sobą tę możliwość? Jest też taki scenariusz, że Ukraina wcale do UE się nie spieszy.

Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak zastanawiają się, jakie mogą być kalkulacje ukraińskich politycznych elit czy nie są one sprzeczne z dążeniami ukraińskiego społeczeństwa.

W Politycznym Plusie dla osób, które subskrybują OKO.press, rozmawiamy o politycznych konsekwencjach afery w Szpitalu Południowym. Czy KO lekceważy tę aferę?

Dr Emil Jędrzejewski, zwany przez media sygnalistą - wstrząsnął opinią publiczną tym, co mówił w wywiadzie w Kanale Zero. Twierdził, że w Szpitalu Południowym z powodu zaniedbań umierają ludzie. I że wszyscy w szpitalu wiedzieli, ale panuje zmowa milczenia. Został natychmiast wezwany przez prokuraturę na przesłuchanie w tej sprawie, ale poza studiem Krzysztofa Stanowskiego zamilkł. Nie chciał odpowiedzieć śledczym na żadne pytanie. Co z tą aferą, jaka wybuchła w Szpitalu Południowym, jest nie tak? Czy Trzaskowski zrobił to, co powinien? I dlaczego Donald Tusk najwyraźniej nie wie, co ostatnio wybuchło w Polsce? O tym w najnowszym odcinku Programu Politycznego rozmawiają Agata Szczęśniak i Agata Kołodziej. Dziennikarki wyjaśniają też, że rząd właśnie dokonuje bardzo poważnej reformy systemu ochrony zdrowia, która leży u podstaw wielu patologii, ale nic o tym nie mówi. Być może nawet premier sam nie docenia bądź nie rozumie, co robi Ministerstwo Zdrowia.

Dwie sprawy rozgrzewały ostatnio opinię publiczną: niemiecka wycieczka Roberta Bąkiewicza i afera w Szpitalu Południowym w Warszawie.Bąkiewicz chciał ustawić krzyż obok tymczasowego pomnika polskich ofiar hitlerowskiej okupacji 1939-1945. A ponieważ nie miał pozwolenia, interweniowała niemiecka policja. Sprawę przez kolejne dni „grzała” Telewizja Republika, przedstawiając Bąkiewicza jako ofiarę represji równych nazistowskim. W najnowszym odcinku Programu Politycznego Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak wyjaśniają, dlaczego Bąkiewicz znalazł się w Berlinie akurat tego dnia. Dziennikarki OKO.press rozmawiają też o aferze już określanej jako „nowe ośmiorniczki”. 30-letni lekarz Dawid Kacprzyk zarobił w publicznych placówkach milion sześćset tysięcy, a jednocześnie pełnił „posługę” polityczną i medialną jako członek Koalicji Obywatelskiej i radny tej partii. W dodatku w Szpitalu Południowym, gdzie pracował jako koordynator SOR, funkcjonował „salonik VIP”. Politycy Koalicji Obywatelskiej mogli liczyć na specjalną przyspieszoną ścieżkę, gdy potrzebowali leczenia. Jakie konsekwencje może mieć ta sprawa dla obozu rządzącego? Wszystkie siły polityczne widzą tu skandal, ale czy w rządzącej koalicji będzie w tej sprawie jedność? Czy ta sprawa zagrozi rządom Donalda Tuska? W Politycznym Plusie dla osób wspierających OKO.press rozmawiamy o tym, czy Karol Nawrocki faktycznie (znów) załatwił zwiększenie liczby amerykańskich żołnierzy w Polsce.

Poseł Janusz Kowalski tropi Ukraińców w rządzie. To tylko jeden – choć wyjątkowo ohydny – z efektów awantury o UPA, która toczy się się kilku tygodni.

W najnowszym odcinku „Programu Politycznego” Agata Kołodziej i Agata Szczęśniak sprawdzają, jak to było naprawdę z nazwaniem specjalnego ukraińskiego wojskowego oddziału. Czy na pewno został nazwany imieniem UPA? I dlaczego tak się stało? Czy słowa wiceministra Andrzeja Szeptyckiego, który porównał żołnierzy UPA do żołnierzy niezłomnych, na pewno nie mają sensu?

A przede wszystkim: kto stoi za całą tą antyukraińską histerią i dlaczego polskie państwo nie jest w stanie nic z tym zrobić.

W „Politycznym Plusie” dla osób wspierających OKO.press Agata Szczęśniak przygląda się obecnym stosunkom Przemysława Czarnka i Mateusza Morawieckiego.

"Witam naród polski" - tymi słowami Karol Nawrocki rozpoczął swoje orędzie po zaprzysiężeniu na prezydenta Polski. W przemówieniu tym Ukraina i wojna w Ukrainie nie pojawiły się ani razu, a jednak jest to jeden z ważniejszych wątków tej prezydentury. W kampanii proponował, by każdy obywatel Ukrainy, który w Polsce żyje i pracuje, ustępował obywatelom polskim w kolejce do lekarza, czy szkoły. Przez rok udało mu się wymusić na rządzie realizację obietnicy Rafała Trzaskowskiego, czyli odebranie świadczenia 800 plus dzieciom niepracujących uchodźców z Ukrainy. Teraz Nawrocki zapowiada odebranie orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu za to, że prezydent Ukrainy nazwał imieniem "bohaterów UPA" elitarną jednostkę wojskową.

Tego rodzaju polityka wobec Ukrainy i Ukraińców to zaraz owoc jak i symptom przemian na polskiej prawicy. Wszystko wskazuje na to, że Karol Nawrocki powoli buduje się jako lider tego środowiska - z jednej strony nominat PiS, z drugiej ktoś wystarczająco radykalny, by nowa prawica i skrajna prawica uznawała go za "jednego z nich".

Rok po wyborach to dobra okazja, by zastanowić się, kto ostatecznie zyskuje na tym nowym modelu uprawiania polityki w pałacu prezydenckim. I jaki właściwie skutek i wpływ na rząd mają weta Karola Nawrockiego?

A osoby wspierające OKO.press zapraszamy na "Politycznego Plusa", w którym opowiemy o nocnym zakazie sprzedaży alkoholu.