WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO

Przybyszewski wraca! Rozmowa prof. Gabrieli Matuszek-Stec z prof. Pawlem Dyblem promująca I tom "Dzieł literackich" Stanisława Przybyszewskiego "Proza poetycka. Pentalogia"


Listen Later

A może być, że jestem tylko meteorem, który na chwilę zabłyśnie,  na chwilę ludzkość straszy i przeraża, a potem nagle ginie – szczęśliw byłbym, gdyby tak było.

Droga meteorom wyznaczona jest  miliard razy dłuższa aniżeli zwykłym gwiazdom. Te ostatnie jawią się w  ściśle obliczonych czasach – nie chciałbym być gwiazdą! – być meteorem  to istotna moja tęsknota: zniszczyć na swej drodze kilka światów,  roztopić je w sobie, wzbogacić się nimi i po miliardach lat znowu  powrócić, stokroć razy gorętszym blaskiem rozjaśnieć, wieścić nowe  przemiany i wywroty i znowu zaniknąć – to to, co w moich  najkosztowniejszych snach przeżywam…
Niech zgasnę, czym prędzej zgasnę, bym mógł tylko we wzmożonej potędze powrócić…
A wrócę – wrócę!

S. Przybyszewski, W zwierciedle, 1917

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy wybitnych znawców twórczości Stanisława Przybyszewskiego prof. dr hab. Pawła Dybla z autorką opracowania i redaktorką naukową edycji krytycznej Dzieł literackich Stanisława Przybyszewskiego, prof. dr hab. Gabrielą Matuszek-Stec, która odbyła się 13 czerwca 2022 r. w Jamie Michalika w Krakowie i była transmitowana na profilu Facebook i kanale YouTube Wydawnictwa UJ. 

Po niemal stu latach wraca Stanisław Przybyszewski!

Ogólnopolski  zespół uczonych pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z  Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotowuje 11–tomową krytyczną edycję  Dzieł literackich Przybyszewskiego, w ramach ministerialnego „Narodowego  Programu Rozwoju Humanistyki”. To edycja długo wyczekiwana. Dzieła  zebrane przywódcy polskiego modernizmu nigdy nie ukazały się w języku  polskim (w latach 20.tych XX w. takie przedsięwzięcie realizował  Instytut Wydawniczy Lektor, ale śmierć pisarza je przerwała), choć  Niemcy udostępnili w ośmiotomowej edycji niemieckie utwory „genialnego  Polaka” w latach 90.tych XX wieku.

Stanisław Przybyszewski to jeden z najbardziej wyrazistych twórców  modernistycznych, który zaznaczył swe miejsce w polskiej i niemieckiej  literaturze. Już za życia stał się legendą – przez Strindberga nazwany  „genialnym Polakiem”, w środowisku berlińskim określany mianem „króla  bohemy” i „nowego Mesjasza literatury”, w Polsce uznany został  za  inicjatora modernistycznego zwrotu w literaturze, wielką sławą cieszył  się w Rosji i krajach słowiańskich.

Edycja, która wychodzi w  Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie pod redakcją  naukową prof. Gabrieli Matuszek-Stec, obejmuje wszystkie utwory  literackie Przybyszewskiego powstałe w języku polskim: poematy prozą,  powieści, opowiadania, dramaty oraz towarzyszące tym utworom autorskie  wstępy, a także inedita i drobne przekłady. W przypadku niemieckich  pierwodruków przeprowadzono porównanie obu wariantów utworów, fragmenty  zmienione lub opuszczone w polskich wydaniach zostały przetłumaczone na  język polski i zamieszczone w aparacie krytycznym.

Każdy  tom zwiera rozbudowany dodatek krytyczny i obszerny wstęp  historycznoliteracki, ale edycja jest przyjazna dla każdego czytelnika,  zarówno znawcy, jak i zwykłego fana literatury.

Pierwszy  tom, Proza poetycka. Pentalogia, zawiera utwory, która w sposób  najbardziej wyrazisty realizują postulowaną przez autora „Confiteor”  „sztukę wykrzyku duszy”. Dzieła te wyróżniają się spośród obfitości  prozy poetyckiej, jaka pojawiła się w literaturze polskiej i  europejskiej przełomu XIX/XX w., Łączą ze sobą formy narracyjne i  liryczne, chłodny dyskurs naukowy i uczuciowe eksplozje. Zapowiadają  sztukę ekspresjonistyczną i strumień świadomości oraz podejmują  podstawowy dla filozofii Przybyszewskiego problem płci (chuci).

...more
View all episodesView all episodes
Download on the App Store

WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGOBy Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego