Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ – 82 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
Την Τρίτη 20 Μαΐου 1941, εκδηλώθηκε η επίθεση των γερμανών αλεξιπτωτιστών για
την κατάληψη της Κρήτης. Στις 6.15 το πρωί στα Χανιά, στις 2.30 μετά το μεσημέρι
στο Ρέθυμνο και στις 3.40 ακριβώς μετά το μεσημέρι στο Ηράκλειο. Πριν τη ρίψη
των αλεξιπτωτιστών, προηγήθηκε σφοδρός βομβαρδισμός από γερμανικά αεροπλάνα
των πόλεων της Κρήτης, των λιμανιών και των αεροδρομίων Μάλεμε, Πηγής
Ρεθύμνου και Ηρακλείου. Οι βομβαρδισμοί επιλεγμένων στόχων της Κρήτης, είχαν
ξεκινήσει από τις αρχές Μαΐου.
Στη Βρετανική έκθεση αναφέρεται ότι την πρώτη ημέρα της Μάχης στο Ηράκλειο,
έπεσαν περίπου 3000 αλεξιπτωτιστές από 200 αεροπλάνα (το καθένα μετέφερε
περίπου 15 άντρες). Επικεφαλής των αλεξιπτωτιστών ήταν ο Συνταγματάρχης
Μπρόγερ, αργότερα Στρατηγός Διοικητής του «Φρουρίου Κρήτης». Το μεγαλύτερο
μέρος των αλεξιπτωτιστών ρίχτηκε στο αεροδρόμιο Ηρακλείου και οι υπόλοιποι
επιχείρησαν στις δύο πόρτες των Ενετικών τειχών, τη Χανιόπορτα και την Καινούρια
Ο Φρούραρχος Ηρακλείου Εμμανουήλ Τζαγκαράκης, γράφει στην έκθεσή του προς
το ΓΕΣ για την πρώτη ημέρα της Μάχης της Κρήτης : «…την 16 ην περίπου ώραν της
20 ης Μαΐου 1941 πολυάριθμα οπλιταγωγά αεροπλάνα ενεφανίσθησαν από θαλάσσης εις
τον ορίζοντα συνοδευόμενα υπό βομβαρδιστικών και μετά ολιγόλεπτον βομβαρδισμών
ήρχισαν να ρίπτονται αλεξιπτωτισταί, κατ’αρχάς μεν εις την περίμετρον της πόλεως
εγγύς των Ενετικών τειχών, είτα δε εις ολόκληρον την περιοχήν την κατεχομένην υπό
των στρατευμάτων μας, ήτοι εις αεροδρόμιον Ρουσών, Πόρον, Χρυσοπηγήν, Αγ.
Ιωάννην, Μασταμπάν, Θέρισσον, περιοχήν Σταυρωμένου και Γιόφυρο και επί των
αμπελώνων δυτικώς του Ηρακλείου μέχρι θαλάσσης. Το σχέδιον ενεργείας των
γερμανών απέβλεπε εις άμεσον κατάληψιν της πόλεως Ηρακλείου. Τούτο εξάγεται εκ
δύο περιστατικών. α) Οι πρώτοι αλεξιπτωτισταί της 20 ης Μαΐου προσγειώθηκαν εις
Καινούρια Πόρτα και Χανίων Πόρτα, επί τω σκοπώ να καταληφθώσιν αι δύο αύται
είσοδοι από της πρώτης στιγμής και δι’αυτών να εισέλθη την επομένην ο κύριος όγκος
Μια άλλη διάσταση στη Μάχη της Κρήτης μεταξύ των πάνοπλων Γερμανών, ήταν ο
οπλισμός που διέθεταν οι Κρητικοί. Απέναντί τους, οι αλεξιπτωτιστές είχαν
Κρητικούς με τα παραδοσιακά τους όπλα, τις χουρχούδες, τις σπαθόβεργες, τα
δρεπάνια, τα θρινάκια, τις κατσούνες και τις ντιχαλόβεργες. Η χουρχούδα από την
κατσούνα διαφέρει στο μέγεθος του ξύλου. Της πρώτης είναι χοντρύτερο. Η
ντιχαλόβεργα (ή χαχαλόβεργα) είναι κι αυτή από ξύλο και το μήκος της είναι μεγάλο.
Η σπαθόβεργα είναι πολεμικό όπλο, ένα ξύλινο σπαθί που κατασκεύαζαν οι Κρητικοί
και το χρησιμοποιούσαν στις παλαιότερες επαναστάσεις. Τα δρεπάνια και τα
θρινάκια είναι γεωργικά εργαλεία, χρήσιμα στο θέρισμα και το αλώνισμα των
Οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να δεχτούν αυτό που έβλεπαν τα μάτια τους. Άντρες
γυναίκες και παιδιά, νέοι και γέροι, όλοι να τους πολεμούν. Ο ίδιος ο Στούντεντ
χαρακτήρισε τους Κρήτες μαχητές στο βιβλίο του ως «οπλισμένους καταδίκους
φυλακών, ληστές και κλέφτες». Τους Κρητικούς που υπεράσπιζαν τη γη τους, τα
σπίτια και τις περιουσίες, τους ναούς και τα νεκροταφεία, τα παιδιά τις γυναίκες και
τους ηλικιωμένους γονείς, ο εγκληματίας Στούντεντ έβλεπε ως οπλισμένους
καταδίκους φυλακών, ληστές και κλέφτες. Δεν αναρωτήθηκε άραγε πόσους
κατάδικους κλέφτες και ληστές έχει η Κρήτη ; Οι χιλιάδες που πολεμούσαν τον
«ανίκητο» στρατό του, όλοι ήταν κλέφτες κατάδικοι και ληστές ;
Την 1 η Ιουνίου 1941, οι γερμανοί κατέλαβαν τελικά την Κρήτη. Οι απώλειες των
στρατιωτών τους ήταν τρομαχτικές. Ο Στούντεντ και οι αξιωματούχοι του,
αποφασίζουν να επιβάλουν τις ναζιστικός και φασιστικές βαρβαρότητες που
ακολούθησαν. Εκτελέσεις, λεηλασία και πυρπόληση χωριών της Κρήτης. Τριάντα
ένα ομαδικές εκτελέσεις με εκατοντάδες νεκρούς και πυρπόληση πέντε χωριών.
Κάντανος, Σκηνές και Αγυιά στον νομό Χανίων, Αστέρι και Άδελε στον νομό
