Масовни отпуштања и раскинувања на договорите за работа во сред пандемија, ниски плати, лоши услови за работа, мобинг... Ова се само дел од проблемите на илјадници македонски граѓани кои едвај крпат крај со крај од почетокот до крајот на месецот за да ги задоволат најосновните животни потреби.

Во оваа епизода на Јасно и Гласно, на Денот на човековите права, разговараме за работниците и за оние кои останале без работа. Колку се заштитени нивните права и достоинство? Дали недела како неработен ден ќе смени нешто или само дефокусира од вистинските проблеми? Каде се синдикатите во целата оваа равенка?

Дискутираме со Вилдан Дрпљанин, активист за човекови права и правен советник во Хелсиншкиот комитет, Кристина Ампева од здружението „Гласен Текстилец“ и Слободан Трендафилов од Сојузот на синдикатите на Македонија. 

Може ли да се штеди и да се ужива? На ова прашање, во новата епизода на „Што е муабетот со...“ разговаравме со Ангела Игновска, студентка по менаџмент во Словенија. Таа од неодамна го отвори својот Инстаграм профил „Мои финансии“, чија цел е да им помогне на граѓаните да си ја подобрат финансиската состојба. 

Според неа, прв чекор кон подобрување на финансиите е да се следат трошоците. За ова ви е доволно лист хартија или апликација на телефон. Спремни сте за запишување? 

Приватните текстилни фабрики би можеле да добијат налог за шиење заштитни маски, на располагање може да се стават капацитетите на приватните болници, а хемиските фабрики да се искористат за правење дезинфициенси во случај на нивен недостиг. Ова се дел од работите кои може да профункционираат откако ќе биде прогласена кризна состојба, која надлежните најавија дека ќе биде воведена до крајот на денот, поради коронавирусот кој моментално е во најинтензивната фаза од почетокот на неговото појавување.

Што претставува воведувањето на таквата состојба? Какви се ингеренциите на Владата? Што е разликата со вонредната состојба и дали воведувањето на вакви состојби значи воведување на полициски час или карантин?

На овие, но и на други прашања, зборуваме со Гоце Коцевски од Македонското здружение на млади правници.

Цела деценија траеше битката на лицето Икс за промена на родот во личните документи. Буквата „Ж“ одбиле да ја сменат домашните надлежни институции, по што се прогласиле ненадлежни. Лицето Икс својата правда ја доби на Стразбург во 2019 година, а пред неколку недели ги извади точните лични документи.

Би се откажале ли од омиленото јадење или парче облека ако знаете дека во нив има производи од животинско потекло? Некои луѓе го прават тоа со цел да ги заштитат правата и благосостојбата на животните. Една од нив е Радмила Пешева, која веќе 11 години е веганка.

Во новата епизода на „Што е муабетот со веганството?“ таа ни објаснува што точно значи веганскиот стил на живот и кои се неговите цели.

Постои ли можност за зачувување на човековите слободи за време на вонредна состојба? Како може државниот апарат да ја користи контролата врз граѓаните за време на пандемија? Во кои услови може да се направи исклучок од казнувањата за непочитување на мерките?  

На овие теми, во подкастот на Новинарскиот клуб на Радио МОФ, разговараме со Гоце Коцевски од Македонското здружение на млади правници 

Со текот на времето, пандемијата ги натера здравствени власти да воведуваат најразлични рестрикции ширум светот, но и тука, во Македонија. 

Надлежните се децидни дека нема потреба од воведување на дополнителни рестриктивни мерки, освен оние кои се сега на сила.  Па така, според последните донесени мерки, граѓаните, освен на затворено како досега, сега мора да носат и заштитна опрема на лицето и на отворен простор. Не смеат да се групираат повеќе од четири лица во текот на целиот ден, а на рестораните и кафулињата им се стави клуч исто после овој период.

Подкастот го подготвија Ивана Смилевска и Мартин Колоски.

Теориите на заговор и дезинформациите не се ништо ново, но денеска, кога светот се соочува со светска пандемија и кога социјалните медиуми се меѓу главните извори преку кои се информираат граѓаните, тие стануваат се поголем проблем во општеството. 

Зошто овие содржини се толку привлечни за голем број луѓе? Како се шират и како можеме да се заштитиме од нивното влијание?  

На овие теми разговараме со комуникологот и експерт за нови медиуми, Бојан Кордалов, Росана Алексоска од F2N2 и Владимир Петрески од Сервисот за проверка на факти од медиумите.

85.000 граѓани во земјава преживуваат со 40-тина денари дневно. Скоро половина милион луѓе, пак, живеат со помалку од 126 денари дневно. Тоа е секој четврти човек во Северна Македонија кој живее во сиромаштија.

Некои се без струја, други без социјална помош, трети мораат секојдневно да прават компромиси со основните животни потреби. Кога на ова ќе ја додадете кризата со Ковид-19, во која од почетокот на пандемијата повеќе од 43 илјади луѓе ја изгубиле работата, ситуацијата се претвора во потенцијална социјално општествена „бомба“ која отчукува до експлозија.

Во оваа епизода на „Мегафон“ пренесуваме неколку приказни од луѓе кои живеат во екстремна сиромаштија и разговараме како да се намали бројот на сиромашни лица.

Лажни огласи за работа во странство или сексуално изнудување – формите на експлоатација на човековото тело и труд не познаваат граници. Пандемијата дополнително придонесува за овој проблем, од кој никој не е имун.

Што е муабетот со трговијата со луѓе, објаснува Стојне Атанасовска Димишковска од организацијата „Отворена порта“.

„Најубавиот дел од Шар Планина е прогласен за Национален парк“ – гласи наслов на вест од 1955 година, на која наидовме листајќи низ албумите на планинарското друштво Љуботен. Се мисли на Лешница, кога тетовскиот кмет донел одлука дека овој предел треба да биде заштитено подрајче. Но, таа никогаш не ја доби потребната заштита.

 Речиси 70 години подоцна, планинари и здруженија обединети како „Пријателите на Шара“, се решени да го зачуваат она што останало од една од најбогатите планини со природни богатства и таа конечно да стане национален парк.

 Минатата недела ја посетивме Шара, па во продолжение слушнете кои се проблемите што ѝ тежат на оваа планина.