Kluczowym elementem demokratycznego państwa prawa jest trójpodział władzy, gdzie władza wykonawcza, ustawodawcza i sądownicza funkcjonują niezależnie oraz wzajemnie się kontrolują i ograniczają. Trójpodział władzy ma gwarantować to, aby żadna z instytucji władzy nie zdobyła nadmiernego zakresu kompetencji, przez co mogłaby zagrażać zdominowaniem dwóch pozostałych filarów systemu demokratycznego. Najczęściej zagrożenie powstaje wtedy, gdy zbyt duże kompetencje zyskuje władza wykonawcza. W państwie prawa nadrzędnym dokumentem wyznaczającym ramy do funkcjonowania państwa jest konstytucja, z którą wszystkie przepisy stanowione w państwie muszą być zgodne.