Ratio viva | Stan umysłu

Dlaczego nie potrafisz podjąć decyzji? (Paradoks Wyboru i Zmęczenie Decyzyjne) 🤯 Przebodźcowanie opcjami nas wykańcza, a strach przed podjęciem "złej" decyzji paraliżuje nasze działania. W tym odcinku bierzemy pod lupę psychologię podejmowania decyzji. Omawiamy słynny Paradoks Wyboru (Barry Schwartz), sprawdzamy, dlaczego ewolucyjnie Twój mózg nie jest przystosowany do wybierania spośród 30 rodzajów chleba.

-------------

Chapters:
0:00 Intro
1:32 Podejmowanie decyzji
11:03 Paradoks wyboru
19:11 Jak podjąć "dobrą" decyzję?
27:26 Narzędzia dla Ciebie
34:08 Wnioski

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

"Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts:
🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD
🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027

-------------

#stanumysłu #samorozwój

W tym odcinku bierzemy na warsztat fenomen relacji opartych wyłącznie na wiadomościach. Zadamy pytanie czy są to relacje parasocjalne. Z perspektywy filozofii sprawdzimy, czy po drugiej stronie ekranu wciąż jest prawdziwy człowiek, czy już tylko nasze idealne wyobrażenie o nim. Porozmawiamy o tym, dlaczego Messenger stał się dla nas bezpieczną kryjówką i jak odróżnić prawdziwą bliskość od cyfrowego złudzenia.

-------------

Chapters:
0:00 Intro
1:19 Textationship
13:31 Relacje parasocjalne
25:46 Relacje hiperpersonalne
31:09 Co z tym zrobić?

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

"Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts:
🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD
🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027

-------------

#stanumysłu #samorozwój

Dlaczego samotność i nagłe poczucie pustki uderzają najmocniej, gdy nie masz komu opowiedzieć o swoim dniu? To nie jest potrzeba atencji, uzależnienie od telefonu ani narcyzm. Psychologia tłumaczy ten brak sensu jako lęk przed nicością. Zobacz, dlaczego ewolucyjnie potrzebujemy "świadka" naszego życia, skąd bierze się to dziwne uczucie i dlaczego w erze social mediów czujemy się jeszcze bardziej samotni.

W piątym odcinku podcastu "Stan Umysłu" udowadniam, że to, co czujesz w pustym mieszkaniu, to głęboki, ewolucyjny mechanizm. Bierzemy pod lupę zjawisko "pragnienia świadka". Dowiesz się, dlaczego z perspektywy psychologii egzystencjalnej bez drugiego człowieka nasz mózg zaczyna wariować.

Wyjaśniam, dlaczego tak naprawdę łączymy się w pary (to nie tylko biologia, to psychologiczny kontrakt na bycie widzialnym) i jak pułapka cyfrowego świata karmi nas pustymi kaloriami, nie zaspokajając naszej najgłębszej potrzeby Wspólnej Rzeczywistości.

Rozdziały:
0:00 Intro
1:43 Pragnienie świadka
7:07 Lęk przed byciem zapomnianym
18:22 Potrzeba wspólnej rzeczywistości
21:42 Świadkowie z drugiej strony ekranu

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

-------------

#stanumysłu #psychologia #samotność

Wychowano nas na disnejowskich bajkach, w których drugą połówkę po prostu się "znajduje". Prawda jest jednak znacznie bardziej brutalna: w XXI wieku aplikacje randkowe zamieniły nas w towary na wirtualnej półce. Skrolujemy twarze jak asortyment w supermarkecie i dziwimy się, że cierpimy na chroniczną samotność.

W czwartym odcinku podcastu "Stan Umysłu" bezlitośnie rozbijamy romantyczne mity. Bierzemy pod lupę zjawisko utowarowienia relacji, logikę Tindera ("wyszukaj, kup, wyrzuć") i konsumpcyjne podejście do drugiego człowieka.

Zastanowimy się, dlaczego wybieramy partnerów jak nowy sprzęt AGD, jak paradoks nieskończonego wyboru niszczy naszą zdolność do zaangażowania i dlaczego prawdziwej miłości nigdy nie "znajdziesz" – bo miłość się tworzy.

Rozdziały:
0:00 Intro
1:06 Czym jest utowarowienie relacji?
10:51 Epidemia samotności
13:28 Tinder i produkty
24:14 Paradoks wyboru
33:01 Co z tego wynika?

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

-------------

#stanumysłu #psychologia #relacje #tinder

Jeśli kiedykolwiek w internetowej dyskusji zarzuciłeś komuś, że jest ofiarą Efektu Dunninga-Krugera... najprawdopodobniej sam wpadłeś w jego pułapkę. Internet wmówił nam, że słynna "Góra Głupoty" to naukowy fakt, a ignoranci zawsze są pewni siebie. Prawda jest jednak znacznie bardziej mroczna i dotyczy również Ciebie.

W trzecim odcinku podcastu "Stan Umysłu" bierzemy pod lupę jedno z najczęściej cytowanych (i najgorzej rozumianych) zjawisk w psychologii. Rozkładamy na czynniki pierwsze oryginalne badania z 1999 roku i brutalnie zderzamy je z matematyką.

Dowiesz się, dlaczego słynny wykres to w dużej mierze statystyczna iluzja, jak pop-psychologia stworzyła z niego broń do obrażania innych, i dlaczego to właśnie Twoja inteligencja może całkowicie oślepiać Cię na Twoją własną niewiedzę. Opowiemy też o lekarzach, którzy nie wiedzą, że popełniają błędy, oraz o pułapce, w którą wpadają sami eksperci.

Rozdziały:
0:00 Intro
1:13 Efekt Dunninga-Krugera
18:59 Inne ekseprymenty potwierdzające DK
25:17 Badanie przeciw DK
33:28 Omówienie całości badań
35:33 Efekt DK w popkulturze
36:58 Istnieje czy nie?

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

-------------

Źródła:

• (oryginalny artykuł DK) Kruger J, Dunning D. Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one's own incompetence lead to inflated self-assessments. J Pers Soc Psychol. 1999;77(6):1121–1134.
• (efekt DK w kształceniu medycznym) Rahmani M. Medical Trainees and the Dunning-Kruger Effect. J Grad Med Educ. 2020 Oct;12(5):532-534.
• (prewalencja u studentów medycyny) Knof H, Berndt M, Shiozawa T. Prevalence of Dunning-Kruger effect in first semester medical students. BMC Med Educ. 2024 Oct 24;24(1):1210.
• (efekt DK w transformacji cyfrowej i AI) From Hype to Humility: What the Dunning-Kruger Effect Teaches Us About Digital Transformation. BizTech Magazine. 2026.
• ("lepszy niż inni" wyjaśnia DK) Krueger, Joachim & Oakes Mueller, Ross. (2002). Unskilled, Unaware, or Both? Journal of Personality and Social Psychology. 82. 180-188.
• (replikacja efektów Kruger'a) Korbmacher M, Kwan C, Feldman G. Both better and worse than others depending on difficulty. Judgment and Decision Making. 2022;17(2):449-486.
• (statystyczne wyjaśnienie - artefakt regresji) Magnus JR and Peresetsky AA (2022) A Statistical Explanation of the Dunning–Kruger Effect. Front. Psychol. 13:840180.
• (racjonalny model bayesowski) Jansen RA, Rafferty AN, Griffiths TL. A rational model of the Dunning-Kruger effect supports insensitivity to evidence in low performers. Nat Hum Behav. 2021;5(6):756-763.

-------------

#stanumysłu #psychologia #dunningkruger

Jest 23:30. Padasz ze zmęczenia, jutro rano musisz wstać do pracy, ale zamiast zamknąć oczy... bez celu scrollujesz telefon. Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego z własnej woli niszczysz swój odpoczynek?

Zjawisko "Revenge Bedtime Procrastination" (odwetowe unikanie snu) to nie jest zwykłe lenistwo czy uzależnienie od social mediów. To desperacki, nocny bunt Twojego przebodźcowanego mózgu, który walczy o resztki wolności w świecie kultu pracy i ciągłej presji.

W drugim odcinku podcastu "Stan Umysłu" zadajemy trudne pytania o to, jak system i kultura produktywności kradną nasz czas w ciągu dnia, zmuszając nas do kradzieży własnego snu w nocy.

Rozdziały:
0:00 Intro
1:24 Czym jest odwetowe odkładanie snu?
6:10 Pochodzenie terminu
16:57 Źródła - Wyczerpanie poznawcze
21:06 Źródła - SDT
24:34 Źródła - Skrolowanie
26:03 Źródła - Śpimy coraz gorzej
27:08 Źródła - Społ. zmęczenia
30:00 Co zrobić?

-------------

Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva

-------------

Źródła:

• (konsekwencje braku snu) Alhola P, Polo-Kantola P. Sleep deprivation: Impact on cognitive performance. Neuropsychiatr Dis Treat. 2007;3(5):553-67.
• (opis prokrastynacji snu) Kroese FM, De Ridder DTD, Evers C and Adriaanse MA (2014) Bedtime procrastination: introducing a new area of procrastination. Front. Psychol. 5:611.
• (światło niebieskie pogarsza sen) Chang AM, Aeschbach D, Duffy JF, Czeisler CA. Evening use of light-emitting eReaders negatively affects sleep, circadian timing, and next-morning alertness. Proc Natl Acad Sci U S A. 2015;112(4):1232-1237.
• (czerwone okularki nie działają) Singh S, Keller PR, Busija L, et al. Blue-light filtering spectacle lenses for visual performance, sleep, and macular health in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2023;8(8):CD013244.
• (wyczerpanie poznawcze) Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Siła woli. Odkrywamy na nowo to, co w człowieku najpotężniejsze. Wydawnictwo Media Rodzina.
• (konsekwencje niezaspokojenia potrzeb SDT) Ryan, Richard & Deci, Edward. (2000). Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being. American Psychologist. 55. 68-78.
• ("Behave" - dopamina) Sapolsky, R. M. (2017). Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze. Wydawnictwo Media Rodzina.
• (telefon to superstymulant) Nicklas Brendborg, (Super)stymulowani. Jak nauka i przemysł manipulują naszymi instynktami, Copernicus Center Press, 2025.
• (śpimy coraz gorzej) Jahrami HA, Alhaj OA, Humood AM, et al. Sleep disturbances during the COVID-19 pandemic: A systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Sleep Med Rev. 2022;62:101591.
• (społ. zmęczenia) Byung-Chul Han (2022). Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• (Marek Aureliusz) Marek Aureliusz, Rozmyślania.
• (journaling jako rytuał zamknięcia) Scullin MK, Krueger ML, Ballard HK, Pruett N, Bliwise DL. The effects of bedtime writing on difficulty falling asleep: A polysomnographic study comparing to-do lists and completed activity lists. J Exp Psychol Gen. 2018 Jan;147(1):139-146.
• (nie opłaca się myśleć negatywnie) Sirois, F. M. (2014). Procrastination and stress: Exploring the role of self-compassion. Self and Identity, 13(2), 128–145.

-------------

#stanumysłu #samorozwój

Czy czujesz, że mimo odhaczania kolejnych zadań z listy, w środku czujesz coraz większą pustkę? W pierwszym odcinku podcastu "Stan Umysłu" rozkładam na czynniki pierwsze zjawisko toksycznej produktywności.

Zaczęło się od optymalizacji procesów, a skończyło na nowej religii – kulcie "zapierdolu". Dlaczego daliśmy się przekonać, że nasza wartość zależy wyłącznie od liczby dowiezionych tasków? W tym odcinku łączę definicje ekonomiczne z błędami poznawczymi i piękną lekcją płynącą z literatury sci-fi ("Psalm dla zbudowanych w dziczy").

W tym odcinku usłyszysz:👉 Czym różni się zdrowa wydajność od redukowania siebie do roli maszyny?👉 Błąd przeżywalności i Prawo Goodharta – jak pułapki umysłu wpychają nas w wypalenie.👉 Paradoks robota: Dlaczego maszyny marzą o mchu, a ludzie o byciu procesorami?👉 Stoickie antidotum na współczesny pęd.

Zostań do końca, by poznać "radykalny odpoczynek" – jedyną przestrzeń, w której Twój mózg może odzyskać zdolność krytycznego myślenia.