رادیو سایکت (مدرسه علم و فناوری کوانتوم) | Radio Psiket

در کتاب صوتی «آرمان‌ها و واقعیت‌ها»، با گزیده‌ای از مقالات پروفسور محمد عبدالسلام، برنده جایزه نوبل فیزیک، همراه می‌شویم؛ نوشته‌هایی که به سبک قلم خود او و درباره موضوعاتی شکل گرفته‌اند که جایگاه ویژه‌ای در اندیشه و فعالیت‌های علمی‌اش داشتند.

در این مجموعه، برخی موضوعات و دیدگاه‌ها در مقالات مختلف تکرار می‌شوند؛ تکرارهایی که آگاهانه حفظ شده‌اند تا لحن، تأکیدها و روح نوشته‌های اصلی عبدالسلام دست‌نخورده باقی بماند.

این کتاب همچنین دریچه‌ای به زندگی و شخصیت عبدالسلام و فعالیت‌های مرکز بین‌المللی فیزیک نظری در تریسته ایتالیا می‌گشاید؛ مرکزی که بخش مهمی از تلاش‌های او برای گسترش همکاری‌های علمی در سطح جهان و فراهم‌کردن فرصت‌های پژوهشی برای دانشمندان، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه، در آن تجلی یافت.

در خلال این روایت‌ها، عبدالسلام را از نگاه دانشمندان و دوستانی می‌شناسیم که شناختی فراتر از آشنایی‌های معمول با او داشته‌اند و با تلاش‌هایش برای گسترش مرزهای همکاری علمی و بین‌المللی‌کردن علم آشنا می‌شویم.

ترجمه: ناصر نفری و مرتضی اسعدی

ناشر: انتشارات انجمن فیزیک ایران

ناشر صوتی: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت

گوینده: ماهان شمس

Hosted on SHENOTO

در کتاب صوتی «آرمان‌ها و واقعیت‌ها»، با گزیده‌ای از مقالات پروفسور محمد عبدالسلام، برنده جایزه نوبل فیزیک، همراه می‌شویم؛ نوشته‌هایی که به سبک قلم خود او و درباره موضوعاتی شکل گرفته‌اند که جایگاه ویژه‌ای در اندیشه و فعالیت‌های علمی‌اش داشتند.

در این مجموعه، برخی موضوعات و دیدگاه‌ها در مقالات مختلف تکرار می‌شوند؛ تکرارهایی که آگاهانه حفظ شده‌اند تا لحن، تأکیدها و روح نوشته‌های اصلی عبدالسلام دست‌نخورده باقی بماند.

این کتاب همچنین دریچه‌ای به زندگی و شخصیت عبدالسلام و فعالیت‌های مرکز بین‌المللی فیزیک نظری در تریسته ایتالیا می‌گشاید؛ مرکزی که بخش مهمی از تلاش‌های او برای گسترش همکاری‌های علمی در سطح جهان و فراهم‌کردن فرصت‌های پژوهشی برای دانشمندان، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه، در آن تجلی یافت.

در خلال این روایت‌ها، عبدالسلام را از نگاه دانشمندان و دوستانی می‌شناسیم که شناختی فراتر از آشنایی‌های معمول با او داشته‌اند و با تلاش‌هایش برای گسترش مرزهای همکاری علمی و بین‌المللی‌کردن علم آشنا می‌شویم.

ترجمه: ناصر نفری و مرتضی اسعدی

ناشر: انتشارات انجمن فیزیک ایران

ناشر صوتی: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت

گوینده: ماهان شمس

Hosted on SHENOTO

"عبدالسلام فراتر از یک فیزیک‌دان برجسته بود. او در کنار تلاش برای شناخت بنیادی‌ترین قوانین طبیعت، دغدغه‌ای عمیق درباره آینده علم، نابرابری فرصت‌های علمی در جهان و ضرورت گسترش همکاری‌های پژوهشی میان کشورها داشت."

در کتاب صوتی «آرمان‌ها و واقعیت‌ها»، با گزیده‌ای از مقالات پروفسور محمد عبدالسلام، برنده جایزه نوبل فیزیک، همراه می‌شویم؛ نوشته‌هایی که به سبک قلم خود او و درباره موضوعاتی شکل گرفته‌اند که جایگاه ویژه‌ای در اندیشه و فعالیت‌های علمی‌اش داشتند.

در این مجموعه، برخی موضوعات و دیدگاه‌ها در مقالات مختلف تکرار می‌شوند؛ تکرارهایی که آگاهانه حفظ شده‌اند تا لحن، تأکیدها و روح نوشته‌های اصلی عبدالسلام دست‌نخورده باقی بماند.

این کتاب همچنین دریچه‌ای به زندگی و شخصیت عبدالسلام و فعالیت‌های مرکز بین‌المللی فیزیک نظری در تریسته ایتالیا می‌گشاید؛ مرکزی که بخش مهمی از تلاش‌های او برای گسترش همکاری‌های علمی در سطح جهان و فراهم‌کردن فرصت‌های پژوهشی برای دانشمندان، به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه، در آن تجلی یافت.

در خلال این روایت‌ها، عبدالسلام را از نگاه دانشمندان و دوستانی می‌شناسیم که شناختی فراتر از آشنایی‌های معمول با او داشته‌اند و با تلاش‌هایش برای گسترش مرزهای همکاری علمی و بین‌المللی‌کردن علم آشنا می‌شویم.

«آرمان‌ها و واقعیت‌ها» روایتی از پیوند علم با مسئولیت انسانی است؛ روایتی از دانشمندی که باور داشت پیشرفت علم نباید به مرزهای جغرافیایی محدود بماند و فرصت مشارکت در این مسیر باید برای پژوهشگران سراسر جهان فراهم باشد.

ترجمه: ناصر نفری و مرتضی اسعدی

ناشر: انتشارات انجمن فیزیک ایران

ناشر صوتی: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت

گوینده: ماهان شمس

Hosted on SHENOTO

فناوری‌های کوانتومی دیگر صرفاً ایده‌هایی محدود به فیزیک نظری یا داستان‌های علمی‌تخیلی درباره آینده نیستند، چرا که برخی از عجیب‌ترین اصول جهان کوانتومی، نظیر درهم‌تنیدگی، به‌تدریج در حال تبدیل‌شدن به فناوری‌هایی واقعی هستند؛ فناوری‌هایی که می‌توانند شیوه محاسبه، ارتباط، اندازه‌گیری جهان پیرامون، توسعه داروها و حفاظت از اطلاعات را تغییر دهند. این فناوری‌ها برآمده از «انقلاب دوم کوانتومی»‌اند؛ انقلابی که بشر از مسیر فهم مکانیک کوانتومی، به کنترل آگاهانه سیستم‌های کوانتومی و سپس استفاده از اصول کوانتوم برای ساخت فناوری‌های جدید، به آن رسید.

با ما همراه باشید تا در نخستین اپیزود از فصل پنجم رادیو سایکت، فناوری‌های کوانتومی چه آن‌هایی که ریشه در انقلاب اول کوانتوم دارند و چه در انقلاب دوم کوانتوم را معرفی و فیزیک پشت آن‌ها را بررسی کنیم.

رادیو سایکت: عصر دوم کوانتوم

اپیزود نخست فصل پنجم- عصر دوم کوانتوم

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

فناوری‌های کوانتومی هنوز هم برای افراد زیادی انگار از دنیای داستان‌های علمی‌تخیلی‌اند؛ اما در واقع، نزدیک به هفتاد سال است که فناوری‌های برآمده از پدیده‌های کوانتومی، بخشی از زندگی ما هستند؛ از لیزر گرفته تا دستگاه‌های تصویربرداری،‌ مکانیک کوانتومی تنها نظریه‌ای برای توصیف یک دنیای عجیب و دور از دسترس، در مقیاس‌های بسیار کوچک نیست؛ پدیده‌های کوانتومی، سال‌هاست که آگاهانه در فناوری‌هایی به کار گرفته می‌شوند که علم، صنعت، پزشکی، ارتباطات و شیوه پردازش اطلاعات را دگرگون کرده‌اند. اما واقعاً چه چیزی در این فناوری‌ها «کوانتومی» است؟ اگر به‌جای اینکه تنها پدیده‌های کوانتومی را بشناسیم، بتوانیم این پدیده‌ها را کنترل کنیم، چه کارهایی می‌شود انجام داد؟ و نسل‌های تازه‌تر از فناوری‌های کوانتومی، واقعاً آینده بشریت را تا کجا جلو می‌برند؟

به فصل پنجم رادیو سایکت خوش آمدید؛ در این فصل سراغ همین پرسش‌ها می‌رویم؛ و مهم‌تر از آن، می‌بینیم که پشت این همه انتظار و هیجانی که امروز درباره فناوری‌های کوانتومی وجود دارد، واقعاً چه خبر است. اما برای اینکه بدانیم فناوری‌های کوانتومی قرار است به کجا برسند، اول باید ببینیم که از کجا شروع شده‌اند.

رادیو سایکت: عصر دوم کوانتوم

اپیزود معرفی فصل پنجم- عصر دوم کوانتوم

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

وقتی هوش مصنوعی به تنهایی تا این حد جهان را تغییر داده است، کوانتوم چطور می‌تواند این مدل‌های هوشمند را متحول کند؟

تا این اپیزود از فصل "در جستجوی برتری کوانتومی" ، درباره توانمندی‌های محاسبات کوانتومی، الگوريتم‌ها، چالش‌ها و مرزهای قدرت اين شاخه از فناوری صحبت کرده‌ايم؛ اما واقعيتی که امروز زندگی ما را از پايه تغيير داده، چيزی فراتر از سخت‌افزار و الگوريتم است: هوش مصنوعي! مدل‌های AI که شيوه کارکردن، تحصيل، تصميم‌گيری و حتی تفکر ما را دگرگون کرده‌اند. مدل‌هايی که هر روز بيشتر در زندگی ما تنيده می‌شوند؛ پس اگر هوش مصنوعی تا اين حد تأثيرگذار است، سؤال بزرگی که دنبال جواب دادن به آن در اين قسمت هستيم اين است که آيا کوانتوم می‌تواند در ترکيب با هوش مصنوعی، اين تحول را چندبرابر کند؟ يا توانمندی‌های کوانتومی در اين حوزه محدود است؟ آيا عصر بعدی انقلاب هوش مصنوعی، يک «رنسانس کوانتومی» خواهد بود يا اين‌ها تنها وعده‌هايی زودهنگام هستند؟

به راديو سايکت خوش آمديد.

رادیو سایکت: در جستجوی برتری کوانتومی

اپیزود چهارم فصل چهارم - هوش کوانتومی

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

وقتی از کامپیوترها، چه کلاسیک و چه کوانتومی صحبت می‌کنیم، یک عنصر کلیدی وجود دارد که پشت همه کارهایی که این ماشین‌ها انجام می‌دهند پنهانه، و آن الگوریتم است.

به زبان ساده، الگوریتم یک دستورالعمل دقیق برای حل یک مسئله است و به کامپیوتر می‌گوید با اطلاعاتی که دریافت کرده، قدم‌به‌قدم چه کند تا در نهایت یک پاسخ ارائه دهد. مرتب‌سازی یک فهرست از نام‌ها، پیدا کردن کوتاه‌ترین مسیر روی یک نقشه، ضرب دو عدد، یا شبیه‌سازی وضعیت آب‌وهوا؛ همه این‌ها به الگوریتم وابسته‌اند.

پیشرفت‌های ۷۰ سال اخیر در در دنیای محاسبات کلاسیک، فقط سریع‌تر شدن سخت‌افزار نبوده؛ بلکه توسعه الگوریتم‌های بهتر نیز در این تحولات نقش اساسی داشته و حتی در بسیاری از موارد، یک الگوریتم هوشمندانه، سرعت‌بخشی بسیار بیشتری نسبت به یک نسل جدید از پردازنده‌ها ایجاد کرده! حالا در دنیای کوانتومی، داستان هم تقریبا به همین شکل است.

تا به اینجا درباره کامپیوترهای کوانتومی صحبت کرده‌ایم، اما داشتن یک سیستم کوانتومیِ قدرتمند، به‌تنهایی کافی نیست. ما برای رسیدن به هر شکل معناداری از برتری کوانتومی، نیاز به الگوریتم‌های کوانتومی داریم، یا همان دستورالعمل‌هایی که به ما می‌گویند چطور از تداخل، برهم‌نهی و درهم‌تنیدگی استفاده کنیم تا مسائل را سریع‌تر یا بهتر از هر الگوریتم کلاسیک حل کنیم. پس از سفر در دنیای کامپیوترهای کوانتومی، حالا وقت آن است که بفهمیم الگوریتم‌های کوانتومی چگونه می‌توانند ما را به معنای دقیق و علمیِ برتری کوانتومی برسانند.

به رادیو سایکت خوش آمدید.

رادیو سایکت: در جستجوی برتری کوانتومی

اپیزود سوم فصل چهارم -  آیا الگوریتم‌های کوانتومی جهان ما را تغییر خواهند داد؟

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

کامپیوترهای کوانتومی چقدر قدرتمندند و دقیقاً چه چیزی به آن‌ها قدرت می‌دهد؟

این‌ها سؤالات بزرگی هستند و واقعیت این است که هنوز هیچ‌کس پاسخ کاملشان را نمی‌داند؛ اما به لطف دستاوردهایی مثل الگوریتم شور برای فاکتورگیری اعداد صحیح، ما به این باور داریم که کامپیوترهای کوانتومی می‌توانند از کامپیوترهای کلاسیک قدرتمندتر باشند، اما هنوز ثابت نشده که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند تمام مسائلی را حل کنند که کامپیوترهای کلاسیک قادر به حل کارآمد آن‌ها نیستند.

در این قسمت از پادکست "در جستجوی برتری کوانتومی" قرار است بررسی‌های بیشتری دربارهٔ قدرت محاسبات کوانتومی انجام دهیم، محدودیت‌های محاسبات کوانتومی را بشناسیم و به این بپردازیم که اصلاً «سخت بودن» یک مسئله یعنی چه؛ و در نهایت اینکه: چه نوع مسائلی آن‌قدر سخت هستند که شاید تنها یک کامپیوتر کوانتومی بتواند آن‌ها را حل کند؟

رادیو سایکت: در جستجوی برتری کوانتومی

اپیزود دوم فصل چهارم - محاسبات سخت

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

در دهه 1940 نخستین کامپیوترهای الکترونیکی شکل گرفتند؛ ماشین‌هایی مثل ENIAC و Colossus که سیستم‌هایی غول‌آسا، پرمصرف، با لامپ‌های خلأ و مدارهای ابتدایی بودند. اما تنها در طول چند دهه بعد، کامپیوترها سراسر جهان را تسخیر کردند و در نهایت، این سیستم‌ها آن‌قدر کوچک شدند که در قالب تراشه‌هایی با میلیاردها ترانزیستور توی جیب شما به عنوان تلفن همراه، جا می‌گیرند.

از همان ابتدای این تحولات، دانشمندان یک سؤال بزرگ داشتند: اینکه تا کجا می‌توان این سیستم‌های محاسباتی را کوچک‌تر کرد؟

قانون مور بیان می‌کند که تعداد ترانزیستورهای روی یک تراشه، تقریباً هر دو سال یک‌بار دو برابر می‌شود! کمی بهش فکر کنید؛ قانون مور فقط یک پیش‌بینی نبود، بلکه این هشدار رو نیز به همراه داشت که کوچک‌کردن ترانزیستورها تا ابد از نظر فیزیکی قرار نیست ممکن باشه. چرا که وقتی ابعاد به مقیاس اتمی می‌رسد، مکانیک کوانتومی وارد بازی می‌شود؛ الکترون‌ها از سدها تونل می‌زنند؛ ترازهای انرژی ناپایدار می‌شوند؛ و مقیاس‌بندی کلاسیک می‌شکند.

شاید این شما را یاد کامپیوترهای کوانتومی بیندازد، اما اینجا یک نکتهٔ ظریف هست؛ مکانیک کوانتومی از همان ابتدا، در ساخت همین کامپیوتر کلاسیکی که الان استفاده می‌کنید نقش بنیادی داشته است. ترانزیستورها، لیزرها، فیزیک نیمه‌رساناها، همه بر اثرات کوانتومی تکیه دارند.

در مسیر این تحولات، یک سخنرانی جنجالی از ریچارد فاینمن موجب ایجاد مسیر جدید پژوهشی شد؛ او استدلال کرد که اگر خود طبیعت کوانتومی است، برای شبیه‌سازی کارآمدِ طبیعت، باید از خودِ سیستم‌های کوانتومی استفاده کنیم. و این همان جرقه‌ای بود که ما را الان در این نقطه قرار داده است.

در قسمت اول از فصل چهارم رادیو سایکت، به دنبال پاسخ به این هستیم که آیا آیندهٔ محاسبات واقعاً در دست کامپیوترهای کوانتومی است؟ و آیا می‌توانند به وعدهٔ «برتری کوانتومیِ کاربردی یا Practical» عمل کنند؟

رادیو سایکت: در جستجوی برتری کوانتومی

اپیزود اول فصل چهارم - کامپیوترهای کوانتومی و آینده محاسبات

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO

قرن ششم پیش از میلاد نخستین نظریه‌ها درباره چگونگی کارکرد جهان تازه در حال شکل‌گیری بودند؛ منجمان اولیه به آسمان خیره می‌شدند، و اندیشمندان باستان تلاش می‌کردند مفهوم حرکت، اجرام آسمانی و ماهیت ماده را توضیح دهند. قرن‌ها طول کشید تا بشر، آرام‌آرام راهی ساختارمند برای توصیف طبیعت ایجاد کند و سرانجام، در اواخر سده نوزدهم، تصور می‌کردیم همه‌چیز را فهمیده‌ایم و داستان علم فیزیک به پایان رسیده است.

در سال ۱۹۰۰، فیزیکدان برجسته، لُرد کلوین جمله‌ای مشهور بر زبان آورد: "دیگر چیزی برای کشف در فیزیک باقی نمانده؛ آنچه مانده تنها اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر است." اما کمتر از یک دهه بعد، زمزمه‌هایی در پی تلاش دانشمندان برای توضیح فاجعه فرابنفش و تابش جسم سیاه آغاز شد؛ و سپس، ماکس پلانک با ایدهٔ گسستگی سطوح انرژی، انیشتین با پیشنهاد فوتون‌ها، بور با ارائه مدل اتمی خود و شکل‌گیری چارچوب‌های مکانیک کوانتومی توسط هایزنبرگ و شرودینگر، جهانی تازه نمایان شد. جهانی که از شهود کلاسیک پیروی نمی‌کرد و از احتمالات، تابع موج، درهم‌تنیدگی و برهم‌نهی ساخته شده بود؛

بدین ترتیب، فیزیک کوانتومی متولد شد و همه‌چیز را دگرگون کرد.

سال‌هاست که دانشمندان، استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری کوانتومی وعده آینده‌ متفاوتی را می‌دهند: رایانه‌های کوانتومی که مسائل غیرممکن را حل می‌کنند؛ الگوریتم‌هایی که مواد و داروهای جدید کشف می‌کنند و هوش مصنوعی کوانتومی که سرعت پیشرفت علمی را افزایش می‌دهد. اما برتری کوانتومی واقعی دقیقاً در چه مسائلی است؟ مرز واقعیت و تخیل کجاست؟

با ما همراه باشید تا در این فصل جدید از پادکست رادیو سایکت، پاسخ این پرسش‌ها را جست‌وجو کنیم و ببینیم آیا این فناوری‌های کوانتومی واقعاً می‌توانند آینده ما را دگرگون کنند یا نه.

رادیو سایکت: در جستجوی برتری کوانتومی

اپیزود معرفی فصل چهارم - در جستجوی برتری کوانتومی

سازنده پادکست: مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت (psiket.com)

نویسنده: نازلی صمدی

ناظر علمی: دکتر مهدی رمضانی

گوینده و تدوین‌گر: مهندس امیررضا ری‌پور

Hosted on SHENOTO