In deze aflevering van Recht op Nieuws staat de Wet Damocles centraal: het bestuurlijke instrument waarmee burgemeesters panden kunnen sluiten bij drugshandel. Aanleiding vormen twee recente onderzoeken van de Rijksuniversiteit Groningen en Pro Facto, uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. Deze studies analyseren zowel de toepassing als de effecten van pandsluitingen — en stellen daarmee een fundamentele vraag: is dit beleid effectief én rechtvaardig?

Onder leiding van emeritus hoogleraar Jan Brouwer gaan experts Els Schipaanboord, Michel Vols en Michelle Bruijn in op de juridische en maatschappelijke realiteit achter de cijfers. Jaarlijks worden honderden panden gesloten, waarvan het merendeel woningen betreft. De maatregel blijkt ingrijpend: bewoners verliezen vaak hun huis, huurcontracten worden ontbonden en kwetsbare groepen, waaronder gezinnen, ouderen en mensen met schulden, raken structureel uit beeld.

Tegelijkertijd is de effectiviteit van deze aanpak onzeker. Er is nauwelijks empirisch bewijs dat sluitingen drugshandel duurzaam terugdringen; verplaatsing ligt eerder voor de hand. Alternatieve maatregelen, zoals waarschuwingen of lasten onder dwangsom, blijken in de praktijk wel degelijk effect te kunnen hebben, maar worden nog beperkt toegepast. De rechtspraak dwingt inmiddels tot strengere toetsing en meer aandacht voor proportionaliteit, maar de uitvoeringspraktijk blijft daar vaak bij achter.

Deze aflevering biedt een scherp, wetenschappelijk onderbouwd debat over een beleidsterrein waarin daadkracht en rechtsbescherming onder spanning staan. De conclusie is geen eenvoudig oordeel, maar een duidelijke richting: minder automatisme, meer maatwerk en meer inzicht in wat werkelijk werkt. Want de kernvraag blijft onverminderd urgent, bestrijdt de Wet Damocles criminaliteit, of treft zij vooral de meest kwetsbaren?

It is one of the biggest trade agreements of all time: The EU-Mercosur agreement. It governs trade between Europe and the South American countries united within Mercosur: Argentina, Brazil, Paraguay and Uruguay. In total, this involves more than 750 million potential consumers.

But before that can happen, the trade deal must first go before the European Court of Justice, as the European Parliament requested earlier this year.

Why is that? What does this mean for the deal? Why are farmers and environmental organisations strongly opposed to this treaty? And why is the European Parliament making this so complicated: a large majority of Member States had already approved the free trade agreement?

Listen to the latest episode of the Law Today podcast. Our host Aurélie Villanueva talks to Gesa Kübek, assistant professor of European Law, about this historic and controversial trade deal.

In deze aflevering van Recht op Nieuws gaat host Jan Brouwer, emeritus hoogleraar recht en samenleving aan de Rijksuniversiteit Groningen, in gesprek over een van de meest actuele spanningsvelden binnen de democratische rechtsstaat: het recht om te demonstreren.

Samen met experts Berend Roorda, universitair hoofddocent en specialist demonstratierecht, en Noor Swart (promovenda op het gebied van demonstratievrijheid), wordt duidelijk hoe fundamenteel dit recht is. Demonstreren stelt burgers in staat om zich uit te spreken, invloed uit te oefenen buiten verkiezingen en biedt een stem aan minderheden. Tegelijkertijd roept de toename van protesten – van snelwegblokkades tot bezettingen – steeds vaker de vraag op waar de grenzen liggen.

De overheid heeft hierin een dubbele rol: zij moet demonstraties mogelijk maken, beschermen én slechts in uitzonderlijke gevallen beperken. In de praktijk blijkt dat meestal goed te gaan, maar er zijn zorgen. Zo kunnen standaardbeperkingen van burgemeesters of ingrijpend politieoptreden een afschrikwekkend effect hebben. Ook recente uitspraken van de Raad van State en politieke plannen voor strengere regels zetten het demonstratierecht verder onder druk.

De centrale vraag: hoe bewaren we de balans tussen vrijheid en openbare orde, zonder de kern van het demonstratierecht aan te tasten? Deze aflevering biedt scherpe inzichten in een debat dat de toekomst van de democratie raakt.

Last month 9 Energy Ministers from North Sea countries - including the Netherlands and Norway - signed a declaration to reinforce cooperation in developing 300 gigawatts of offshore wind capacity in the North Sea. While this may sound distant, such large-scale energy projects can directly impact citizens’ energy costs across Europe.

In this episode of Law Today (Recht op Nieuws), Assistant Professor Ceciel Nieuwenhout explains:

• Why this declaration marks a critical step in Europe’s energy transition.

• How strengthened cooperation between countries could accelerate offshore wind development.

• The legal frameworks still needed to turn this ambition into reality.

"Macht of recht?"

In deze aflevering van Recht op Nieuws analyseren Jan Brouwer, dr. mr. André de Hoogh (Universitair Hoofddocent Internationaal Recht) en dr. mr. Antenor Hallo De Wolf (Universitair Docent Internationaal Recht en Mensenrechten) de toestand van het internationaal recht. De centrale vraag: wordt de wereld nog geregeerd door recht, of door macht?

Het internationaal recht staat onder druk. Conflicten zoals de Russische invasie in Oekraïne en Amerikaanse interventies in Venezuela en Groenland illustreren hoe grootmachten het recht naar hun hand zetten. Onder Donald Trump lijken de Verenigde Staten zich steeds minder te houden aan internationale afspraken. Zijn eenzijdige benadering, zoals het dreigen met geweld en het negeren van verdragen, ondermijnt het vertrouwen in het rechtssysteem.

Venezuela illustreert hoe het internationaal recht onder druk staat: De Verenigde Staten arresteerden Nicolás Maduro, de Venezolaanse president, zonder toestemming van Venezuela en brachten hem naar de VS om hem te berechten voor narco-terrorisme en drugshandel. Volgens het internationaal recht geniet een zittend staatshoofd immuniteit en mag deze niet zomaar in het buitenland worden gearresteerd of vervolgd. Deze actie toont hoe de VS unilateraal optreedt en internationale rechtsnormen negeert.

Trumps uitspraak over het annexeren van Groenland schendt artikel 2(4) van het VN-Handvest, dat geweld of dreiging met geweld tegen de territoriale integriteit van een land verbiedt. Groenland is een autonoom deel van Denemarken, en een eventuele onafhankelijkheid moet via zelfbeschikking verlopen, niet door buitenlandse inmenging.

Toch is het internationaal recht niet dood. Bij de Russische invasie in Oekraïne veroordeelden meer dan 140 VN-lidstaten de schending van de territoriale integriteit. Dit toont aan dat staten nog steeds waarde hechten aan het recht. De vraag is echter of macht boven recht gaat prevaleren. De gesprekspartners benadrukken dat het recht niet verdwijnt, maar dat de handhaving ervan onder druk staat. Als landen schendingen zonder weerwoord of veroordeling laten passeren, dreigt een terugkeer naar een wereld waarin macht de enige regel is.

Aflevering 4 van “Recht op Nieuws” verkent de cruciale vraag hoe onze huidige rechtsorde omgaat met de opkomst van zelfrijdende voertuigen. Presentator Jan Brouwer spreekt met dr. Nynke Vellinga, een vooraanstaand deskundige op het snijvlak van recht, technologie en mobiliteit. Zij legt haarfijn uit waarom autonome systemen niet eenvoudig in bestaande wettelijke kaders passen: verantwoordelijkheidsvraagstukken vervagen, klassieke verkeersregels botsen met algoritmische besluitvorming, en toezichtmechanismen raken achterop bij razendsnelle innovatie. Tegelijkertijd schuilt er een reëel risico in de technologische kwetsbaarheid van deze voertuigen. Wat gebeurt er wanneer sensoren falen, data worden gemanipuleerd of een auto doelbewust wordt gehackt? De potentie voor misbruik maakt de behoefte aan robuuste regulering urgenter dan ooit. Deze aflevering biedt een helder, wetenschappelijk onderbouwd en tegelijk indringend gesprek over de kansen én de risico’s van autonoom rijden. Een must-listen voor iedereen die de toekomst van mobiliteit en rechtsbescherming wil begrijpen.

Op 7 oktober werd Israël aangevallen door Hamas: meer dan 1.200 doden, grotendeels burgers. Een daad van terreur die internationaal diepe verontwaardiging opriep — en brede steun voor Israël. Maar wat volgde in Gaza zette die steun onder druk. Tienduizenden doden, honderdduizenden gewonden, en een burgerbevolking die gebukt gaat onder blokkades, bombardementen en verwoesting. Inmiddels is naar schatting 90% van de civiele infrastructuur beschadigd of vernietigd.

Juist daarom verschuift nu de aandacht: van schuld en solidariteit naar verantwoordelijkheid. Want dit conflict raakt aan het hart van het humanitair oorlogsrecht — vastgelegd in de Geneefse Conventies van 1949, geboren uit de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Die verdragen bepalen wat in oorlog nog wél mag, en vooral wat niet. Ze verbieden aanvallen op burgers, eisen proportionaliteit en beschermen de toegang tot voedsel, medische zorg en hulpverlening.

Voor het eerst spreekt Nederland, jarenlang onvoorwaardelijk bondgenoot van Israël, zich publiek uit voor een onafhankelijk onderzoek naar mogelijke schendingen van dat recht. Een stap die niet politiek is, maar principieel — want als we deze verdragen nog iets waard vinden, moeten we ze ook handhaven. Oók bij bondgenoten. Dat EU-onderzoek is inmiddels afgerond. De conclusie: er zijn duidelijke aanwijzingen dat Israël met haar optreden de mensenrechtenclausule in het EU-Israël Associatieverdrag schendt — vooral door onevenredig geweld, blokkades en het belemmeren van hulpverlening.

Te gast is meester dr. André de Hoogh, internationaal rechtsexpert en universitair hoofddocent in Groningen. Samen met Jan Brouwer duikt hij in de juridische fundamenten van dit conflict. Wanneer wordt oorlogsgeweld illegaal? Hoe bindend zijn de Geneefse Conventies werkelijk? En wat gebeurt er als staten — of strijdgroepen — zich er niets van aantrekken?

Een aflevering over de juridische grenzen van oorlog, en de vraag of het internationaal recht nog bestand is tegen de realiteit van vandaag.

Wat drijft duizenden Nederlanders ertoe om zich af te keren van de overheid en de wet? In de nieuwe aflevering van de podcast Recht op Nieuws duikt emeritus hoogleraar Jan Brouwer samen met onderzoeker Luuk de Boer in het fenomeen ‘soevereinen’: mensen die zich zoveel mogelijk willen onttrekken aan de regels van de overheid en soms zelf geweld niet schuwen.
Waar bewegingen als de Provo’s en krakers in het verleden via openlijk protest en burgerlijke ongehoorzaamheid het systeem probeerden te hervormen, kiezen deze soevereinen een andere, minder zichtbare route: ze gebruiken het recht om het recht te ontmantelen. Een fundamenteel andere benadering, die de rechtsstaat onder druk zet van binenuit.
Waar komt dit gedachtegoed vandaan? Waarom groeit deze beweging juist nu? En hoe gevaarlijk is ze voor de democratische rechtsstaat?  In Recht op Nieuws, de podcast van de Faculteit Rechtsgeleerdheid, gaat emeritus hoogleraar Recht en Samenleving Jan Brouwer op onderzoek uit naar deze fascinerende beweging.

Kan de overheid straks zomaar organisaties verbieden?

Binnenkort bespreekt de Eerste Kamer een nieuwe wet die de minister de bevoegdheid geeft om organisaties te verbieden die als ‘ondermijnend’ worden gezien. Wat betekent dat voor de vrijheid van vereniging en het demonstratierecht?

In de allereerste aflevering van onze nieuwe podcast Recht op Nieuws gaat emeritus hoogleraar Jan Brouwer in gesprek met universitair docent Joep Koornstra over de juridische en maatschappelijke gevolgen van deze controversiële wet.

Koornstra is specialist op het gebied van verenigingsvrijheid en promoveerde in 2023 op dit onderwerp. Samen analyseren zij de reikwijdte van de wet, mogelijke risico’s én wat dit betekent voor actiegroepen, politieke partijen en de rechtsstaat in het algemeen.

Beluister aflevering 1 nu op Spotify & iTunes!

Thema: Mag de overheid straks zomaar organisaties verbieden?

Recht op Nieuws biedt maandelijks een verdiepende blik op de actualiteit door de bril van het recht. Voor studenten, juristen en iedereen met interesse in de rol van wetgeving in onze samenleving.